با تشدید و تکرار بیشتر سیلابها بر اثر تغییرات اقلیمی، آیا شهرهای اروپا هم ناچار به پذیرش چنین انتخابهای سختی خواهند شد؟
در داخل خانهشان که در استان مرکزی آیوتایا در تایلند بیش از سه متر از سطح زمین بالا برده شده، خانواده سه نفره کامونچانوک ساتافونامونووت روی سکوهای موقت میخوابند و نمیتوانند از توالتی که در آب فرو رفته استفاده کنند.
روستای او شش سال پیاپی زیر آب رفته و بعضی از ساکنان را وادار به مهاجرت کرده، در حالی که بقیه خانههای خود را بالاتر بردهاند.
کامونچانوک ساتافونامونووت ۳۴ ساله در حالی که از میان خانه خیس خود عبور میکند، میگوید: «منطقه ما دیگر توان تحمل این حجم آب را ندارد».
او میگوید: «در حالی که مقامها اولویت را به حفاظت از بانکوک و دیگر مراکز تجاری در برابر سیل میدهند، وقتی نوبت به محلههای مسکونی ما میرسد، ما را نادیده میگیرند».
دیوارهای حفاظتی شهرها را نجات میدهد اما روستاها را زیر آب میگذارد
تایلند هر سال در فصل موسمی با سیلاب روبهرو میشود و دانشمندان میگویند تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، بارشهای شدید و سیلابها را مکررتر و شدیدتر کردهاست.
پس از سیلابهای ویرانگر سال ۲۰۱۱، دولت خاکریزها، دریچههای آب و دیگر زیرساختها را گسترش داد تا آب را از بانکوک، شهر تاریخی آیوتایا و مناطق صنعتی در امتداد رود چائو فرایا که از پایتخت میگذرد، منحرف کند.
این سازههای دفاعی تا حد زیادی مراکز تجاری را از آسیب حفظ کردهاست، اما ساکنان دیگر مناطق را تنها گذاشته تا خودشان از پس اوضاع برآیند.
حدود ۲۰ کیلومتر دورتر از خرابههای معابد چند صد ساله آیوتایا، که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، ساکنان میگویند سیلابی که زمانی تا زانوی آنها میرسید، اکنون در برخی نقاط از سرشان هم بالاتر میرود و گاهی چند ماه طول میکشد تا فروکش کند.
کامونچانوک که کارمند اداری است، مجبور شده با قایق رفتوآمد کند و لوازم خانگی و دیگر وسایلش را بالاتر از خط آب ببرد.
او میگوید: «تمام کاری که از دست ما برمیآید این است که با پیامدها کنار بیاییم».
«توان ما برای سازگار شدن هم حدی دارد».
بهای «بیرحمانه» حفاظت در برابر سیل
تانِت سومبون، سخنگوی اداره آبیاری تایلند، میگوید تغییرات اقلیمی، جغرافیای پست و خاکریزهایی که در سالهای اخیر ساخته شده و جریان طبیعی رود چائو فرایا را تغییر داده، به تشدید سیلاب در مناطق پاییندست کمک کردهاست.
او توضیح میدهد: «حتی وقتی آب از سد چائو فرایا با همان نرخی که پیشتر رها میشد آزاد میشود، اثر آن اکنون بیشتر از گذشته است».
او میگوید پس از آنکه کانالهای آبیاری از آب منحرف شده لبریز میشود، مقامها «چارهای جز رها کردن باقیمانده آب به سمت پاییندست ندارند».
با این حال، تانِت اذعان میکند که مقامها شاید ناچار شوند زیرساختها را بازنگری کنند تا «مطمئن شوند آب سیلاب در محدودههای پیشبینیشده نگه داشته میشود».
ساسین چالرملارپ، فعال حفاظت از محیطزیست، اضافه میکند دولت در مدیریت سیلاب در دشتهای مرکزی «کار بسیار خوبی انجام داده»، اما میگوید این تلاشها برای کسانی که بار اصلی سیلاب را به دوش میکشند «بیرحمانه» بودهاست.
در مناطق کمارتفاع حاشیه رود که نقش حوضچههای ذخیره سیلاب را دارند، بخشهایی از روستاها در ماه اکتبر امسال زیر آب رفت؛ برخی خانهها رها شد و برخی دیگر تا سقف در آب فرو رفت.
ساسین میگوید آبی که زمانی بخش بزرگی از استان آیوتایا را میپوشاند، اکنون فقط در «۵ تا ۱۰ درصد» این استان متمرکز شدهاست.
هزینههای رو به افزایش برای خشک ماندن
با شدیدتر شدن سیلاب در مناطق بهشدت آسیبدیده، بسیاری از کسانی که ماندهاند پول خرج کردهاند تا خانههای روی ستون خود را بالاتر ببرند و فضای زندگیشان خشک بماند.
خانواده کامونچانوک در دهه ۱۹۹۰ دو بار خانه خود را بالا بردند؛ بار دوم ۱٫۵ متر. اما آب سیلاب در سال ۲۰۱۱ باز هم به خانه آنها رسید و در شش سال گذشته نیز هر سال همین اتفاق تکرار شدهاست.
ساکنان میگویند بالا بردن یک خانه بسته به اندازه و ارتفاع آن میتواند بین ۱۰۰ هزار تا یک میلیون بات (حدود ۲۷۰۰ تا ۲۷ هزار یورو) هزینه داشته باشد.
برخی خانوادهها ظرف فقط چند سال دو بار خانههای خود را بالا بردهاند، پساندازشان تمام شده و برای گذران زندگی بدهکار شدهاند.
ساوونگ راکسری ۸۷ ساله با وجود آنکه بیش از یک میلیون بات (۲۷ هزار یورو) برای بالا بردن خانه خود هزینه کرده، اکنون با واقعیتی که با آن روبهرو است کنار آمدهاست. او میگوید: «در سالهای اخیر هر سال همین طور سیل میآید؛ شکایت کردن چه فایدهای دارد؟».
آیا «مالیات بدون سیل» میتواند کمک کند؟
ساسین میپذیرد که زمینهای پست این منطقه آن را به مسیر طبیعی عبور آب سیلاب تبدیل میکند. او میگوید: «اما روستاییان چارهای ندارند؛ آنها مجبور شدهاند فداکاری کنند».
ساسین که خود در بخش محافظتشدهای از آیوتایا زندگی میکند، پیشنهاد کرده است بر کسانی که از سازههای حفاظتی سود میبرند «مالیات بدون سیل» وضع شود تا به خانوادههای آسیبدیده برای بالا بردن خانهها و تعمیر خسارتها کمک کند.
تانِت در عین حال میگوید این ایده نیازمند بررسی بیشتر است تا مشخص شود «چگونه باید از افرادی که زمین خود را برای عبور آب سیلاب در اختیار میگذارند حمایت شود».
راهحل اصلی دولت، کانال انحراف سیلابی به ارزش ۷۰۰ میلیون یورو است که طراحی شده تا ۱۲۰۰ متر مکعب آب در ثانیه – حدود نیمی از حجم یک استخر استاندارد المپیک – را از گلوگاهی که رود چائو فرایا هنگام عبور از آیوتایا باریک میشود دور کند.
قرار است این پروژه تا سال ۲۰۳۰ تکمیل شود.
تا آن زمان، کامونچانوک میگوید جامعه او حتی خواستار پایان دادن به سیل عمدی هم نیست، بلکه فقط میخواهد برای سطوح آب سقفی تعیین شود و برای کسانی که خانههایشان زیر خط سیلاب قرار دارد کمک مالی در نظر گرفته شود.
او میگوید: «ما فقط میخواهیم بتوانیم در خانههای خود با آسایش زندگی کنیم؛ چرا نمیتوانند این را برای ما فراهم کنند؟».