دامداری صنعتی هلند، زمین‌های تورب را خشک کرده و مقدار زیادی دی‌اکسید کربن آزاد می‌کند؛ آیا تغییر به کشت برنج به سبک ژاپنی راه‌حل است؟
گرم‌تر شدن آب‌وهوا باعث شده کشاورزان هلندی بتوانند محصولی را کشت کنند که تا حالا هرگز در این کشور برداشت نشده بود: برنج.
آگهی
آگهی
قرن‌ها گاو محور کشاورزی این کشور بود. اما حالا کشاورزان در حال آزمایش محصولاتی هستند که تا همین چند دهه پیش در کشوری به این اندازه مرطوب و معتدل غیرقابل تصور بود.
پژوهشگران این طرح امیدوارند کشت برنج بتواند به یکی از فوری‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی کشور پاسخ دهد؛ خاک‌های توربی‌ای که با خشک شدن فرومی‌نشینند و بخش‌هایی از هلندِ کم‌ارتفاع را باز هم پایین‌تر می‌برند.
فیلیپ ترهخن، رئیس انجمن «لند فان اونز» که زمین‌های لازم برای برداشت برنج را در اختیار گذاشته، می‌گوید: «واقعا شگفت‌انگیز است.»
این مرد ۶۸ ساله می‌گوید: «حتی شاید ۲۰ سال پیش اصلا فکر نمی‌کردیم روزی بتوانیم در هلند برنج بکاریم.»
او می‌افزاید: «اما در عین حال ترسناک است، چون نشان می‌دهد حالا که اقلیم عوض شده چه چیزهایی ممکن شده است...»
فعلا این پروژه در حد یک طرح آزمایشی است که فقط ۰.۶ هکتار را در بر می‌گیرد و برگزارکنندگان امیدوارند حدود سه تن برنج دانه‌کوتاه مناسب سوشی یا ریزوتو تولید کنند.
این تیم با حدود ۳۰ رقم مختلف برنج از روسیه، چین، ژاپن و ازبکستان کار می‌کند تا ببیند کدام‌یک در اقلیم هلند بهتر رشد می‌کند.
«فقط می‌خواهم نشان بدهم می‌توان برای آینده تغییر ایجاد کرد»
در مزرعه‌ای خیس و باتلاقی میان آمستردام و لاهه، کشاورز ساندر رولفلد با کمباین در حال درو کردن برنج است و آسیاب‌های بادی و کانال‌ها در پس‌زمینه دیده می‌شود.
ساندر رولفلد که خودش را «پیشگام» توصیف می‌کند، می‌گوید می‌خواهد به دیگر کشاورزان نشان بدهد که برنج می‌تواند در خاک باتلاقی هلند رشد کند.
این کشاورز ۵۳ ساله می‌گوید: «هدفم این است که نشان بدهم در اراضی باتلاقی چیزهای بیشتری جز علف هم می‌توان کشت کرد.»
او با خنده می‌گوید: «البته وقتی ۶۰۰ سال گاو داشته‌اید، واقعا سخت است تصور کنید بخواهید کاری جز گرفتن شیر از گاو انجام دهید.»
او تاکید می‌کند: «فقط می‌خواهم نشان بدهم می‌توان برای آینده تغییر ایجاد کرد.»
کشت برنج چگونه می‌تواند تورب‌زارهای خشک‌شده را نجات دهد
اما این پروژه فقط به تنوع‌بخشی به محصولات مربوط نمی‌شود. پژوهشگران معتقدند می‌تواند به یکی از سرسخت‌ترین مشکلات زیست‌محیطی هلند پاسخ دهد.
حدود یک‌دهم خاک کشور تورب‌زار است که کشاورزان برای تولید علف خوراک دام آن را زهکشی می‌کنند.
وقتی تورب خشک می‌شود، میلیون‌ها تن دی‌اکسید کربن آزاد می‌کند و در بدترین مناطق باعث فرونشست زمین تا چند سانتی‌متر در سال می‌شود.
به گفته دانشگاه واخنینگن، انتشار گازهای گلخانه‌ای از خاک‌های توربی هلند حدود دو تا سه درصد از کل انتشار کشور را تشکیل می‌دهد.
تنها راه شکستن این چرخه معیوب آن است که زمین‌ها را همیشه مرطوب نگه دارند، اما در آن صورت کشاورزان دیگر چیزی برای کشت در این اراضی نداشتند؛ تا امروز.
یولیان هلفنشتاین، پژوهشگر دانشگاه و موسسه تحقیقاتی واخنینگن که این پروژه را همراه همکارانش در دانشگاه نزدیک «لیدن» اجرا می‌کند، توضیح می‌دهد: «در اصل همه چیز با یک ایده کاملا دیوانه‌وار شروع شد.»
این پژوهشگر ۳۶ ساله می‌گوید این طرح ترکیبی کم‌نظیر از انطباق با تغییرات اقلیمی و کاهش تاثیرات آن است.
او می‌گوید: «برنج فرصتی است برای این بخش از جهان تا خود را با تغییرات اقلیمی وفق دهد و چیزی را کشت کند که قبلا امکان‌پذیر نبود.»
او اضافه می‌کند: «هم‌زمان می‌تواند به کاهش تغییرات اقلیمی کمک کند، چون جلوی تخریب تورب و انتشار دی‌اکسید کربن را می‌گیرد و می‌توان این زمین‌ها را مرطوب نگه داشت.»
به گفته او مشکل تورب فقط محدود به هلند نیست و بخش زیادی از شمال اروپا از جمله آلمان، بلژیک و حتی کشورهای حوزه بالتیک را هم در بر می‌گیرد.
هلفنشتاین و تیمش انتشار دی‌اکسید کربن و متان ناشی از کشت برنج را در مقایسه با حفظ علفزارها دقیق زیر نظر دارند تا مطمئن شوند درمان بدتر از درد نمی‌شود.
او می‌گوید: «تا الان نتایج امیدوارکننده بوده است.»
هلفنشتاین می‌گوید: «به عنوان دانشمند محیط زیست همیشه دارید به مشکلات اشاره می‌کنید و این می‌تواند کمی ناامیدکننده باشد؛ این هم از تغییرات بیشتر اقلیمی، آن هم از آلودگی بیشتر.»
او ادامه می‌دهد: «و حالا فرصتی پیش آمده که علم برای رسیدن به راه‌حل هم وارد عمل شود و این برایم هیجان‌انگیز است.»
«کمی جویدنی اما عالی»؛ برنج هلندی می‌تواند در سوشی و ساکه استفاده شود
گوشه فان در فوسن از انجمن «وی لند» که به کشاورزان در گذار به تولید پایدارتر کمک می‌کند، می‌گوید رستوران‌های محلی پیشاپیش علاقه خود را به عرضه برنج ممتاز هلندی اعلام کرده‌اند.
او می‌گوید برنجی که اکنون برداشت می‌شود رقمى از شمال ژاپن است که به نظر می‌رسد بهترین سازگاری را با شرایط هلند دارد.
این زن ۲۷ ساله از معدود کسانی است که تا به حال برنج کشت‌شده در هلند را خورده و آن هم از یک مزرعه آزمایشی در سال گذشته بوده است.
او با خنده می‌گوید: «صادقانه بگویم، طعمش فوق‌العاده بود» و توضیح می‌دهد هدف این بود که با آن سوشی و شاید ساکه درست کنند.
او می‌گوید: «کمی جویدنی بود، اما در مجموع عالی.»