نقشه تعاملی پیش‌بینی افول کشاورزی تا پایان قرن بر اثر تغییرات اقلیمی

یک تیم از موسسه تحلیل اقتصادی (IAE)، مرکز وابسته به شورای عالی پژوهش‌های علمی اسپانیا (CSIC)، ابزاری را به راه انداخته است که می‌تواند با دقت ۹٫۳ در ۹٫۳ کیلومتر پیش‌بینی کند که با پیشرفت تغییرات اقلیمی، سیاره چگونه به‌تدریج توانایی خود برای تولید غذا را از دست می‌دهد.

آگهی

آگهی

نام این ابزار CADI است که مخفف انگلیسی «شاخص افول کشاورزی ناشی از اقلیم» است و کارکرد آن توضیح‌دادنی ساده اما محاسبه‌اش پیچیده است: مقایسه این که یک قطعه زمین تحت شرایط مختلف آب‌وهوایی تا چه حد می‌تواند محصول بدهد، با ثابت نگه‌داشتن کشت‌هایی که در سال ۲۰۲۰ در آن انجام می‌شد. به این ترتیب اثر صرف اقلیم جدا می‌شود، بدون آن که با تصمیم‌های انسانی درباره این که چه بکارند و چگونه خود را تطبیق دهند، مخلوط شود.

مدل چگونه کار می‌کند

این پلتفرم (CADI (منبع به زبان اسپانیایی)) که هماهنگی آن را لائورا مایورال و هانس مولر بر عهده دارند و هر دو با مدرسه اقتصاد بارسلونا نیز همکاری می‌کنند، با مشارکت مرکز تحقیقات سیاست اقتصادی، وزارت امور خارجه بریتانیا و یک ابتکار متمرکز بر مناقشات ناشی از بحران‌های اقتصادی توسعه یافته است.

نقطه آغاز دو منبع داده است: بازده‌های تاریخی بخش کشاورزی که سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) ثبت کرده و داده‌های اقلیمی برنامه اروپایی کوپرنیکوس. پژوهشگران با استفاده از این داده‌ها بازسازی می‌کنند که بین دوره‌های ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۰ چه چیزی تغییر کرده و سپس بر اساس سناریوهای مختلفی که هیئت بین‌دولتی تغییرات اقلیم (IPCC) تدوین کرده، پیش‌بینی می‌کنند این متغیر تا پایان قرن چگونه تغییر خواهد کرد.

فرض اساسی، که برای تفسیر نتایج اهمیت دارد، این است که هیچ اقدام سازگارسازی‌ای در مدل وارد نمی‌شود؛ هدف این است که ببینیم اگر همه چیز ثابت بماند و فقط اقلیم تغییر کند چه رخ می‌دهد.

برندگان و بازندگان، در خود اسپانیا هم

داده‌های مشاهده‌شده، نه داده‌های برآوردی، نشان می‌دهد که در سطح جهان از هر شش زمین کشاورزی، یکی در دو دهه اخیر نسبت به دو دهه پیش از آن بیش از ۱۰ درصد از بهره‌وری بالقوه خود را از دست داده است.

تقسیم این میزان خسارت بسیار نابرابر است: مناطق استوایی بخش عمده آسیب را متحمل شده‌اند، در حالی که برخی نواحی با عرض جغرافیایی بالا حاشیه بیشتری برای تولید پیدا کرده‌اند، هرچند از سطحی آن‌قدر پایین شروع می‌کنند که این افزایش درصدی تقریبا به کالری واقعی بیشتر تبدیل نمی‌شود.

در اروپا همان الگوی شمال و جنوب تکرار می‌شود: اسکاندیناوی، اسکاتلند و آلپ ظرفیت کشاورزی خود را افزایش می‌دهند و جنوب قاره آن را از دست می‌دهد.

اسپانیا از این قاعده مستثنا نیست، اما در درون خود هم وضعیت یکنواختی ندارد.

هانس مولر توضیح می‌دهد که نوار ساحلی کانتابریا، گالیسیا و پیرنه‌ها بهره‌وری بیشتری به دست می‌آورند، در حالی که بخش بزرگی از مناطق داخلی و مرکز و شرق شبه‌جزیره عقب‌نشینی می‌کند و کانون‌هایی با افت بسیار شدید شکل می‌گیرد. به‌نوعی همان بی‌تعادلی است که در مقیاس سیاره مشاهده می‌شود، اما این بار در چارچوب مرزهای یک کشور بازتولید شده است.

این تحولات برای نسل بعدی چه معنایی دارد

در حال حاضر حدود ۱۵ درصد جمعیت جهان در مناطقی زندگی می‌کنند که ظرفیت کشاورزی آن‌ها دست‌کم ۵ درصد کاهش یافته است. اگر روند گرم شدن زمین در مسیر متوسط رو به بالا ادامه یابد و تا میانه قرن حدود ۲٫۱ درجه دیگر گرم شود، این سهم می‌تواند بین سال‌های ۲۰۴۱ تا ۲۰۶۰ به نزدیک نیمی از ساکنان سیاره برسد.

مدل همچنین نشان می‌دهد که این مشکل به‌شدت متمرکز است: تنها ۵ درصد از اراضی استوایی هم‌اکنون ۳۵ درصد کل خسارت ثبت‌شده را در خود متمرکز کرده‌اند و انتظار می‌رود فقط یک‌چهارم کشورها تا میانه قرن ۸۵ تا ۹۰ درصد آسیب جهانی را متحمل شوند.

پژوهشگران بر نکته‌ای تاکید می‌کنند که معمولا نادیده گرفته می‌شود: حتی در جاهایی که بهره‌وری بالا می‌رود نیز تنش‌هایی بروز می‌کند. افزایش تولید به جابه‌جایی زمین، آب و سرمایه‌گذاری به سمت مناطق جدید در داخل یک کشور منجر می‌شود، اقدامی که می‌تواند میان مناطقی که تا پیش از این بر سر این منابع رقابت نمی‌کردند اصطکاک ایجاد کند.

به این وضعیت باید یک بی‌عدالتی ساختاری را هم افزود که گزارش بر آن انگشت می‌گذارد: کشورهایی که در طول تاریخ کمترین میزان گازهای گلخانه‌ای را منتشر کرده‌اند در میان آسیب‌پذیرترین‌ها نسبت به این خسارت‌ها قرار دارند و این شکاف قرار است هر چه بیشتر گسترش یابد.

به‌گفته تهیه‌کنندگان این مدل، ارزش CADI تنها در تشخیص وضعیت نیست بلکه در کارکرد عملی آن است:

• امکان می‌دهد از پیش مشخص شود کدام مناطق برای سازگارسازی به حمایت نیاز خواهند داشت
• کشت‌های جدید
• فناوری
• تغییر محل تولید
• هدایت منابع پیش از آن که افت بازده به کاهش درآمدهای روستایی، افزایش ناامنی غذایی یا جابه‌جایی‌های اجباری جمعیت به‌دلیل نبود گزینه‌های جایگزین منجر شود.

در اینجا می‌توانید از پروژه بازدید کنید (منبع به زبان اسپانیایی) و دو نوع برآورد انجام‌شده را در گام‌های هر ۲۰ سال از ۲۰۲۰ تا ۲۱۰۰ درباره تحول تولید کشاورزی در مناطق مختلف و روند پیشرفت اقلیم ببینید.