بیش از هفت ماه پس از آغاز جنگ، تنگه هرمز نه کاملا بسته است و نه به شرایط عادی بازگشته است. کشتی‌های نفت و گاز همچنان از این آبراه عبور می‌کنند، اما با شیوه‌ای کاملا متفاوت از پیش از جنگ: خاموش کردن سامانه‌های ردیابی، انتقال محموله از کشتی به کشتی و در برخی موارد همراهی یا پوشش نیروهای آمریکایی.
تازه‌ترین داده‌ها حتی از افزایش قابل توجه انتقال گاز طبیعی مایع حکایت دارد. رویترز روز جمعه دوم اکتبر به نقل از شرکت اس‌اند‌پی گلوبال انرژی گزارش داد که در ماه سپتامبر ۱۹ محموله ال‌ان‌جی، شامل ۱۳ محموله از قطر و شش محموله از امارات، از تنگه هرمز خارج شده است؛ بالاترین رقم ماهانه از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه. شرکت کپلر شمار این محموله‌ها را ۲۱ مورد برآورد کرده است.
آگهی
آگهی
با این حال، این افزایش به معنای بازگشت هرمز به وضعیت عادی نیست. اس‌اند‌پی می‌گوید حتی اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، میزان عبور محموله‌های ال‌ان‌جی در ماه اکتبر ممکن است تنها به حدود ۲۵ درصد سطح پیش از جنگ برسد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
یکی از دلایل دشواری ارزیابی میزان واقعی تردد، پدیده‌ای است که فعالان صنعت کشتیرانی آن را «عبور در تاریکی» می‌نامند. بسیاری از نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل ال‌ان‌جی هنگام ورود به منطقه، فرستنده سامانه شناسایی خودکار یا «ای‌آی‌اس» را خاموش می‌کنند تا موقعیت آنها قابل ردیابی نباشد.
برای مثال، سه کشتی حامل ال‌ان‌جی که در نیمه دوم سپتامبر پس از بارگیری در قطر وارد تنگه شده بودند، برای چند روز از سامانه‌های ردیابی ناپدید شدند و سپس در نزدیکی سواحل هند دوباره ظاهر شدند. یکی از آنها پس از عبور از هرمز محموله خود را در بندر هازیرا در هند تخلیه کرد.
نفتکش‌ها نیز از روش مشابهی استفاده می‌کنند. رویترز روز پنج‌شنبه گزارش داد سه نفتکش با پرچم لیبریا هنگام عبور از هرمز هدف پرتابه‌های ناشناس قرار گرفتند. هر سه هنگام عبور فرستنده‌های ای‌آی‌اس خود را خاموش کرده بودند.
بخش دیگری از نفت نیز با روش «کشتی به کشتی» جابه‌جا می‌شود. نفتکش‌ها محموله را از داخل خلیج فارس عبور می‌دهند و سپس در آب‌های نزدیک عمان یا امارات به کشتی دیگری منتقل می‌کنند. به این ترتیب کشتی دوم بدون ورود به منطقه پرخطر، محموله را به مقصد نهایی می‌برد.
این سازوکارها باعث شده صادرات نفت کشورهای خلیج فارس به شکل قابل توجهی احیا شود. بر اساس داده‌های کپلر، صادرات نفت منطقه در سپتامبر به حدود ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی نزدیک به میانگین پیش از جنگ. با این حال حدود ۴۰ درصد نفت منطقه اکنون از مسیرهایی عبور می‌کند که اساسا وارد تنگه هرمز نمی‌شوند؛ این سهم پیش از جنگ تنها حدود ۱۷ درصد بود.
عبور ممکن است؛ اما با چه هزینه‌ای؟
تفاوت اصلی هرمز امروز با پیش از جنگ شاید نه در امکان فیزیکی عبور، بلکه در خطر و هزینه آن باشد.
بر اساس ارقام صنعت بیمه که رویترز در اواخر سپتامبر منتشر کرد، حق بیمه خطر جنگ برای عبور از هرمز اکنون حدود ۶ تا ۹ درصد ارزش یک کشتی است. برای یک نفتکش بزرگ، تنها پوشش بیمه یک سفر می‌تواند حدود هفت میلیون دلار هزینه داشته باشد؛ در حالی که پیش از جنگ این رقم دست‌کم حدود ۱۰۰ هزار دلار بود.
نیروهای آمریکایی نیز در ماه‌های اخیر برای برخی کشتی‌هایی که از هرمز عبور می‌کنند پوشش هوایی فراهم کرده‌اند، هرچند مقام‌های آمریکایی می‌گویند چنین حمایتی به‌طور خودکار در اختیار هر شرکت کشتیرانی قرار نمی‌گیرد.
بنابراین «بسته بودن» هرمز بیش از آنکه به معنای توقف کامل کشتیرانی باشد، به معنای از بین رفتن آزادی و روال عادی کشتیرانی است. کشتی‌ها هنوز عبور می‌کنند، اما تعداد زیادی از آنها پنهانی حرکت می‌کنند، میلیون‌ها دلار هزینه اضافی می‌پردازند، محموله‌های خود را میان کشتی‌ها جابه‌جا می‌کنند یا به مسیرهای جایگزین متوسل می‌شوند.
افزایش عبور نفت و ال‌ان‌جی در ماه سپتامبر نشان می‌دهد صنعت انرژی راه‌هایی برای سازگار شدن با شرایط جنگ پیدا کرده است؛ اما حمله به سه نفتکش در همین هفته نیز نشان می‌دهد افزایش تردد به معنای امن شدن تنگه هرمز نیست.