آزمونهای موسوم به «شکنجه» باتری، شبیهسازی کارواشها، طوفانهای شن و آتشسوزیهای گسترده را انجام میدهد تا گذار به انرژی پاک ایمنتر و مطمئنتر شود.
شرق آلمان میزبان برخی از پیشرفتهترین «اتاقهای شکنجه» جهان است. در اینجا از آب، آتش، جریانهای برق فشار قوی و حتی گرد و غبار استفاده میشود تا قلبهای تپنده فناوریهایی را که هر روز به کار میبریم، مثل خودروهای برقی، تحت فشار، پیچش، ضربه، لرزش و کوبش قرار دهند.
آگهی
آگهی
در بزرگترین مرکز آزمایش باتری اروپا، باتریها را در هر وضعیت قابل تصور قرار میدهند تا ببینند چه اتفاقی میافتد. این که باتری منفجر میشود، دوام میآورد یا حتی بهتر عمل میکند، بهتر است اینجا مشخص شود تا در گاراژ مصرفکننده.
باتریها در معرض دماهای بسیار شدید و طوفانهای شن کامل قرار میگیرند
من کنار ردیفی طولانی از جعبههایی به اندازه گاراژ در داخل تاسیسات دکرا (منبع به زبان انگلیسی) در شهر کوچک کلتویتس در لوزاتیا ایستادهام. هر جعبهای کارکرد ویژه خودش را دارد. توماس هوکه، رئیس دکرا، من را اینجا راه میبرد. دماسنجها و چراغهای هشدار اطرافم را گرفتهاند؛ معنایش چیست؟
توماس هوکه میگوید: «در حال آزمایش این هستیم که نمونههای اولیه باتری در دماهای بسیار پایین یا بسیار بالا چگونه رفتار میکنند؛ از سیبری تا صحرا. به عبارت دیگر، شرایط کلاسیک محیطی که چنین باتریای در طول عمر خود با آن روبهرو میشود.» سپس به سمت صفحه کنترل میرود و با قاطعیت آن را تا حد منفی حداکثری میچرخاند: «خوب، منفی ۴۰ درجه سانتیگراد؛ بگذارید آن را تا مرز نهایی پایین بیاوریم...»
طوفان شن تمامعیار؟ برای هوکه و تیمش مشکلی نیست. اگر قرار باشد یک باتری تخصصی در شرایط صحرایی دوام بیاورد، باید پیش از عرضه به بازار و فروش، صلاحیت آن تایید شود. برای این کار، تیم دکرا چند اتاق گرد و غبار بهویژه طاقتفرسا در اختیار دارد.
از یک جاده صنعتی عبور میکنیم و وارد سالنی در طرف مقابل میشویم. چند عضو تیم با عجله صندوقهای پلاستیکی را جلوی نمونه اولیهای که تازه تحویل شده، میگذارند تا دید را مسدود کنند. میگویند: «دوربین خاموش!» اینجا کاملا محرمانه است.
هوکه با اشاره به اندازه عظیم سالن آزمایش میگوید: «ما باتریهای بسیار بزرگ را هم آزمایش میکنیم، مثلا سامانههای ذخیرهسازی ثابت انرژی.»
هوکه به اتاق آزمایش دیگری اشاره میکند و میگوید: «آنجا آزمونهای لرزش را انجام میدهیم. باتریها در خودروها معمولا تحت لرزش هستند. وقتی خودرو از روی جدول رد میشود یا یک ضربه مکانیکی (منبع به زبان انگلیسی) دریافت میکند چه اتفاقی میافتد؟» همه اینها آزمایش، ثبت و به سازنده گزارش میشود. گواهی فقط زمانی صادر میشود که مدل جدید باتری همه پارامترهای تنش را به طور کامل و رضایتبخش پشت سر گذاشته باشد.
ایمنی مصرفکننده در اتحادیه اروپا اولویت اصلی است. هوکه میگوید: «اتحادیه اروپا مقررات باتری را تدوین کرده که آزمونهای لازم روی باتریها را مشخص میکند. موضوع، پایداری، زنجیره ارزش و در نهایت همیشه ایمنی است.»
هوکه توضیح میدهد: «گذار انرژی فقط درباره تحرک برقی نیست. در مرکز آزمایش، طبیعی است که باتری خودروها را هم آزمایش کنیم، اما فراتر از آن، به طور فزاینده راهکارهای ذخیرهسازی انرژی برای کاربردهای ثابت را بررسی میکنیم. اینها عمدتا سامانههای ذخیرهسازی میانی برای انرژیهای تجدیدپذیر، یعنی خورشیدی و بادی هستند. این آینده است.»
باتریها تحت فشار خرد و سوزانده میشوند تا معلوم شود چه اتفاقی میافتد
هوکه لبخند میزند و ما را به حلقه آتشین بعدی جهنم باتریها میبرد.
هوکه میگوید: «در صورت آتشسوزی چه اتفاقی میافتد؟ در یک تصادف؟ یا وقتی باتریها بیش از حد شارژ یا به شکل نادرست تخلیه میشوند؟ باتریها حتی در این وضعیتها هم باید ایمن باقی بمانند. گذار انرژی و برقی شدن همراه آن باید ایمن و پایدار عمل کند. این نیازمند شرکتهای خدمات آزمایش است که تضمین کنند قواعد و استانداردهای مشخصی رعایت میشود.»
هوکه به «سالن آتش» اشاره میکند. آنجا، آنها به تازگی تلاش کردهاند یک کانتینر باتری را به طور کامل به آتش بکشند. این سناریو غیرواقعی نیست؛ انتشار سوختهای فسیلی گرمکننده سیاره به دماهای به مراتب شدیدتر منجر میشود. اروپا این موضوع را تابستانی سوزان با آتشسوزیهای جنگلی و خشکسالیهای ویرانگر، از نزدیک تجربه کرد.
نمیتوان منتفی دانست که روزی آتشسوزی بزرگی به تاسیسات ذخیرهسازی برق پشتیبان در یک مزرعه خورشیدی یا بادی هم برسد. یک تاسیسات بزرگ ذخیرهسازی باتری باید تا دماهای معینی توان مقاومت در برابر چنین شرایطی را داشته باشد.
هوکه با باز کردن درِ هوابندِ امنیتی، من را به اتاقی با سقفی به بلندی یک کلیسا میبرد. بلوکهای عظیم فلزی محکم به کف پیچ شدهاند. اینجا سالن پناهگاه «بستر خردکننده» است.
هوکه میگوید: «اینجا یک گیره بسیار بزرگ داریم» که باتریها برای آزمون تنش در آن محکم میشوند. «باتری تحت فشار قرار میگیرد و مقررات میگویند به هیچ وجه نباید هیچ اتفاقی بیفتد.»
اما اگر اتفاقی بیفتد چه؟ اگر نمونه اولیه جدید پس از آزمونهای آب، گرد و غبار، گرما و سرما دیگر تحمل نداشته باشد چه؟ اگر باتری واقعا در بستر خردکننده بین فکهای گیرههای فولادی در هم بشکند و منفجر شود چه اتفاقی میافتد؟
هوکه به تجهیزات ویژه روی دیوارهای ضخیم اشاره میکند و میگوید: «اینجا دریچههای تخلیه فشار داریم و بیرون ساختمان، یک سامانه کامل شستوشوی گازهای دود که در وضعیت اضطراری گازها را خارج میکند.»
باتریها کلید گذار ایمن و پایدار انرژی هستند
برق بادی و خورشیدی منبعی رو به رشد از انرژی در اروپاست. محدودیتهای شبکه و ماهیت ناپایدار این انرژیهای تجدیدپذیر باعث شده نیاز به ذخیرهسازی انعطافپذیر به سرعت افزایش یابد.
هوکه میگوید: «مراکز آزمایش باتری یکی از اجزای کلیدی گذار انرژی هستند که تضمین میکنند این برق تجدیدپذیر به شکل ایمن ذخیره شود.»
هوکه برایم توضیح میدهد: «در بخش خودروسازی، استانداردها و مقررات از مدتی پیش برقرار بوده است و همین را حالا در حوزه راهکارهای ثابت ذخیرهسازی باتری برای انرژیهای تجدیدپذیر میبینیم. برای این کار به آزمایشگاههای بسیار پیشرفته نیاز داریم. ما تضمین میکنیم باتریهایی که وارد بهرهبرداری میشوند، همه الزامات ایمنی را برآورده کنند.»
در مورد پایداری خود مرکز آزمایش چه؟ چنین مرکز عظیم و فوقمدرن آزمایش باتری به انرژی زیادی نیاز دارد. هوکه تاکید میکند: «سامانههای فتوولتاییک خورشیدی خود را گسترش میدهیم و از ذخیرهسازی ثابت باتری استفاده میکنیم تا بتوانیم انرژی را بازیابی کنیم.»
گروه دکرا در مجمع جهانی اقتصاد (WEF) در داووس نیز حضور داشت و به ائتلاف مدیران عامل رهبران اقلیم پیوست. دفتر مرکزی گروه اعلام میکند: «در محیط جهانی به طور فزاینده پرآشوب، که در آن فوریت و حتی وجود بحران اقلیم در برخی محافل دوباره زیر سوال میرود، ما بر اهمیت راهبردی مبارزه مشترک با تغییرات اقلیمی تاکید میکنیم.»
برنامه تاثیرات اقلیمی دکرا شامل کاهش کربن داخلی و حمایت از پروژههای خارجی اقلیمی است که سهم قابل اندازهگیری در دستیابی به اهداف توسعه پایدار سازمان ملل دارند.