«سه ماه گذشته زنگ خطری است که ما توان نادیده گرفتنش را نداریم؛ هزینه های انسانی و اقتصادی سوخت های فسیلی در زمان حال در برابر چشمان ما آشکار است.»
بیش از یک و نیم میلیارد نفر در سراسر جهان در تابستان امسال با سطحهای خطرناک گرما روبهرو شدند، بر اساس تحلیل تازه.
آگهی
آگهی
گزارشی از سازمان غیرانتفاعی کلایمت سنترال نشان میدهد نزدیک به ۹ نفر از هر ۱۰ اروپایی در دوره ژوئن تا اوت ۲۰۲۶ یک ماه کامل را در معرض «گرمای پرخطر» سپری کردهاند؛ موضوعی که اروپا را به «غیرمعمولترین نقطه داغ سیاره» تبدیل کرده است.
پژوهشگران «گرمای پرخطر» را روزهایی تعریف کردهاند که دمای آنها از ۹۰ درصد دماهای ثبتشده در همان بازه زمانی سال، طی دوره ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰، بالاتر است؛ آستانهای که از آن به بعد خطرهای سلامت ناشی از گرمای شدید شروع به افزایش میکند.
این مطالعه همچنین نشان میدهد در ۲۰۳ کشور، یک فرد متوسط دستکم ۳۰ روز با گرمای پرخطر روبهرو بوده و در ۵۴ کشور نیز دوره ژوئن تا اوت گرمترین دوره در تاریخ ثبت شده است. از میان ۱۰ کشور با غیرمعمولترین گرما، ۷ کشور در اروپا قرار دارند.
پیشتاز این فهرست، فرانسه بود که بیشترین انحراف دمایی در جهان را ثبت کرد؛ ۳.۵ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین تاریخی.
«زنگ خطری که توان نادیدهگرفتنش را نداریم»
کریستینا دال در سازمان کلایمت سنترال (منبع به زبان انگلیسی) میگوید: «چه وقتی که ۹ نفر از هر ۱۰ اروپایی گرمای پرخطر را تحمل میکنند، چه وقتی که صدها میلیون نفر در آسیا و آفریقا تحت تاثیر قرار میگیرند یا دماهای بیسابقه و رکوردشکن در آمریکای شمالی ادامه دارد، گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی جوامع را فراتر از مرزهای ایمن جسمی سوق میدهد.»
او اضافه میکند: «این سه ماه اخیر زنگ خطری است که توان نادیدهگرفتن آن را نداریم؛ هزینههای انسانی و اقتصادی سوختهای فسیلی در برابر چشمان ما در حال رخ دادن است و ضرورت فاصله گرفتن از این سوختها هرگز تا این حد روشن نبوده است.»
سیمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات اقلیمی (UNFCC) که در این پژوهش مشارکت نداشت، میگوید این تحقیق «هزینههای سرسامآور بحران اقلیمی ناشی از اعتیاد بشریت به سوزاندن زغالسنگ، نفت و گاز» را برجسته میکند.
او میافزاید راه حل «روشن» است و بر گذار سریع از سوختهای فسیلی به انرژی پاک، که «ارزانتر و ایمنتر» هستند، تاکید میکند.
آیا انرژی پاک میتواند اروپا را خنک کند؟
اروپا در تابستان سوزانی که به گفته دانشمندان بدون تغییرات اقلیمی «تقریبا غیرممکن» بود، بخشی از روندی بسیار گستردهتر قرار داشت.
اوایل همین ماه، سازمان ملل هشدار داد که دیگر امکان نگه داشتن گرمایش جهانی زیر ۱.۵ درجه سانتیگراد وجود ندارد؛ آستانهای حقوقی که تقریبا ۲۰۰ کشور در توافق پاریس سال ۲۰۱۵ بر سر آن به توافق رسیده بودند.
گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) در بهترین سناریو گرم شدن ۱.۸ درجهای و در سناریوهای دیگر بیش از ۲ درجه را پیشبینی میکند و میگوید اکنون «عبور از حد، رسیدن به اوج و سپس کاهش» بهترین سناریوی پیش روی ما است.
گذار به انرژی پاک به عنوان یکی از کلیدهای محدود نگه داشتن این عبور از حد به شکلی «هر چه کوچکتر و کوتاهتر» شناسایی شده است. در سال ۲۰۲۵، منابع تجدیدپذیر نزدیک به ۳۴ درصد برق جهان را تولید کردند، اما طبق گزارش UNEP این سهم باید تا سال ۲۰۳۰ به ۶۰ تا ۷۰ درصد برسد تا جهان بتواند به سناریوی عبور محدود دست یابد.
سال گذشته، باد و خورشید برای نخستین بار برق بیشتری از سوختهای فسیلی در اتحادیه اروپا تولید کردند و به نقطه عطفی در گذار به برق پاک تبدیل شدند. تازهترین تحلیل سولار پاور اروپا نشان میدهد تنها تولید برق خورشیدی در اتحادیه اروپا از ابتدای جنگ علیه ایران، ۳۳.۸ میلیارد یورو صرفهجویی در واردات گاز برای این بلوک به همراه داشته است.
با این حال، در حالی که هر سال به رکورد ۱.۹ تریلیون یورو سرمایه به سمت انرژی پاک سرازیر میشود، برق سبز تنها حدود ۴۰ درصد افزایش تقاضا را پوشش میدهد؛ تقاضایی که با استفاده پرمصرف دستگاههای تهویه مطبوع و رشد انفجاری هوش مصنوعی بالا رفته است.
به گفته آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، مصرف انرژی مراکز داده در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۷ درصد افزایش یافت و اکنون ۱.۵ تا ۲ درصد مصرف جهانی را به خود اختصاص میدهد و انتظار میرود تا سال ۲۰۳۰ دو برابر شود.
همزمان، شبکههای فرسوده برق اروپا با رشد انفجاری انرژیهای تجدیدپذیر هماهنگ نمیشوند و این به معنای هدر رفتن یا گیر افتادن حجم زیادی از برق خورشیدی و بادی در گلوگاهها است. در حالی که سامانههای ذخیرهسازی انرژی در باتری میتوانند به حل این مشکل کمک کنند، کارشناسان هشدار میدهند سرمایهگذاری در این حوزه هنوز کافی نیست.