فاتح بایرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد: «بحران تنگه هرمز بزرگترین تهدید تاریخ برای امنیت انرژی را ایجاد کرده است؛ تهدیدی که ابعاد آن بسیار فراتر از شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ میلادی است.»
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر هشدار داد که بحران خاورمیانه که در ماه فوریه با بمباران ایران توسط ایالات متحده و اسرائیل آغاز شد «بزرگترین تهدید» تاریخ را برای امنیت انرژی پدید آورده است.
این آژانس در گزارش سالانه خود با عنوان «چشمانداز انرژی جهان» اعلام کرد که جهان دیگر راهی برای مهار پیامدهای این مناقشه بر عرضه انرژی ندارد؛ بحرانی که بار مالی آن بهطور فزایندهای بر دوش مصرفکنندگان سنگینی میکند.
این آژانس هشدار داد که این بحران نیز مانند شوکهای انرژی پیشین، قطعا «ردپایی ماندگار» بر جای خواهد گذاشت.
از زمان آغاز حملات ایالات متحده و اسرائیل در ماه فوریه که جرقه این بحران را زد، ایران اقدام به مسدود کردن تنگه هرمز و هدف قرار دادن نفتکشها در این منطقه کرده است؛ وضعیتی که صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس را با دشواریهای جدی مواجه کرده است.
با وجود تلاشهای ایالات متحده برای اسکورت کشتیها در این آبراه که پیش از بحران، حدود یکپنجم محمولههای نفتی جهان از آن عبور میکرد اختلالات شدید در زنجیرههای تامین همچنان باقی است.
فاتح بایرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد: «بحران تنگه هرمز بزرگترین تهدید تاریخ برای امنیت انرژی را ایجاد کرده است؛ تهدیدی که ابعاد آن بسیار فراتر از شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ میلادی است.»
او به اقداماتی اشاره کرد که کشورها برای حمایت از خانوارها انجام دادهاند؛ از جمله افزایش عرضه نفت به بازار توسط کشورهای تولیدکننده، استفاده از مسیرهای جایگزین و کاهش خرید نفت از بازارهای بینالمللی توسط چین.
بایرول نوشت: «دولتها برای ایجاد نوعی سپر حمایتی برای مصرفکنندگان مداخله کردهاند، با این حال مصرفکنندگان همچنان با قیمتهای بالاتر و در برخی موارد، با کمبود عرضه مواجه شدهاند.»
در بخش دیگری از این گزارش آمده است: «با تحلیل رفتن سایر سازوکارهای تعدیلکننده، اکنون بیش از پیش، این مصرفکنندگان هستند که باید پیامدها را تحمل کنند.»
بایرول پیش از این در ماه ژوئیه، لحن امیدوارانهتری داشت و نوشته بود که بازار نفت همچنان از «چندین عامل تعدیلکننده» بهره میبرد.
«هیچ راه بازگشتی» وجود ندارد
گزارش آژانس بینالمللی انرژی همزمان با برگزاری نشست اقلیمی COP31 در ترکیه منتشر میشود؛ جایی که دولتها پس از سالی پر از موجهای گرمای سوزان، آتشسوزیهای گسترده در اروپا و سیلهای مرگبار در نپال، تحت فشار فزایندهای برای مقابله با تغییرات اقلیمی قرار دارند.
این آژانس برای چشمانداز انرژی خود از سه سناریو استفاده میکند: سناریوی محتاطانه که سیاستهای فعلی را در نظر میگیرد؛ سناریوی میانی که به سیاستهای «اعلامشده» دولتها (از جمله اقداماتی که هنوز تصویب نشدهاند) میپردازد؛ و سناریوی سوم که جهانی را در نظر میگیرد که تا سال ۲۰۵۰ میلادی به هدف «کربن صفر» دست مییابد.
آژانس بینالمللی انرژی در سناریوی میانی خود پیشبینی میکند که تقاضای جهانی نفت در حدود سال ۲۰۳۰ میلادی به اوج خود میرسد و پس از آن روندی نزولی و تدریجی را طی میکند؛ در حالی که تقاضا برای گاز تا حدود سال ۲۰۳۵ افزایش خواهد یافت.
برای این گزارش، دو سناریوی دیگر نیز اضافه شده است که بر اساس احتمالات تداوم بحران در خاورمیانه تدوین شدهاند.
فاتح بایرول گفت: «اگرچه بخش انرژی و اقتصاد جهانی تابآوری قابلتوجهی از خود نشان دادهاند، اما هرچه این بحران طولانیتر شود، پیامدهای آن عمیقتر خواهد بود. من هیچ مسیر معتبری نمیبینم که از طریق آن، دنیای انرژی بتواند به وضعیت پیشین خود بازگردد.»