پروازهای برقی و هیبریدی بخش مهمی از راهحل برای پایدارتر کردن سفرهای کوتاهبرد و کاهش وابستگی به سوخت جت وارداتی هستند.
به لطف پیشرفت سریع فناوری، انتظار میرود مسافران اروپایی تا اوایل دهه ۲۰۳۰ بتوانند روی برخی از پرطرفدارترین مسیرهای این قاره با پروازهای برقی سفر کنند.
آگهی
آگهی
کارلوس لوپس د لا اوسّا، مدیر فنی هوانوردی در فدراسیون اروپایی حملونقل و محیطزیست (T&E)، میگوید: «هنوز خیلیها فکر میکنند هواپیماهایی که با باتری کار میکنند یک رویا هستند. اما پروازهای برقی و ترکیبی بخش اصلی راهحل برای پایدارتر کردن سفرهای کوتاهبرد و کاهش وابستگی به سوخت جت وارداتی هستند.»
با توجه به ادامه نوسان قیمت سوخت به دلیل تنشها در خاورمیانه، پروازهای برقیِ بینیاز از سوخت فسیلی به گزینهای هرچه جذابتر تبدیل شدهاند. این پروازها علاوه بر محافظت از مسافران در برابر شوکهای قیمتی سوختهای فسیلی، آلودگی هوا و آلودگی صوتی کمتری ایجاد میکنند و میتوانند مناطق دورافتادهای را که معمولا از سوی اپراتورهای بزرگ جت مسافربری نادیده گرفته میشوند به شبکه حملونقل هوایی وصل کنند.
کدام مسیرهای پروازی اروپا میتوانند برقی شوند؟
استارتآپهای اروپایی در رقابتی تنگاتنگ مشغول ساخت هواپیماهای برقی هستند که بتوانند مسافتهایی تا ۵۰۰ کیلومتر را طی کنند.
به گفته تحلیلهای آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا (ایاسا)، چنین بردی این هواپیماها را قادر میکند تا یکچهارم مسیرهای پروازی اروپا را پوشش دهند؛ از جمله شماری از محبوبترین مسیرهای قاره.
از جمله مسیرهای بالقوهای که در محدوده ۵۰۰ کیلومتر قرار میگیرند میتوان به لندن–دوبلین، آتن–سانتورینی، بارسلون–ایبیزا، نیس–کورسیکا و رم–ساردینیا اشاره کرد.
فرانسه با هدف قرار دادن پروازهای کوتاهبرد، مسیرهایی را ممنوع کرده است که گزینه ریلی آنها کمتر از ۲٫۵ ساعت طول میکشد و اسپانیا نیز ممنوعیتی مشابه را پیشنهاد کرده است. اما مسیرهایی از این دست که به جزایر خدمترسانی میکنند یا از روی آب عبور میکنند، در عمل قابلجایگزینی با ریل نیستند. هواپیماهای برقی میتوانند در سفرهایی از این نوع که به نظر میرسد پرواز یکی از معدود گزینههای عملی باشد، به کاهش انتشار آلایندهها کمک کنند.
استارتآپ آلمانی Vaeridion برآورد میکند هواپیماهای برقیاش در نهایت بتوانند با هزینهای کمتر از ۰٫۵۰ یورو به ازای هر مسافر–کیلومتر فعالیت کنند؛ رقمی قابلمقایسه با بهای بلیت قطار در درجه یک. قیمت بلیتها در آینده همچنین به هزینههای فرودگاهی، مالیاتها و راهبردهای قیمتگذاری شرکتهای هواپیمایی بستگی خواهد داشت.
Vaeridion در حال ساخت یک هواپیمای برقی ۹ نفره است که برنامه دارد تا سال ۲۰۳۰ مجوز حمل مسافر را برای آن دریافت کند. این شرکت تعهداتی از سوی شرکتهای هواپیمایی و اپراتورهای جت برای خرید ۱۰۰ فروند از این هواپیماها به دست آورده است.
کوچک بودن هواپیماهای برقی نسل نخست به این معناست که آنها بعید است بتوانند با جتهای تجاری مسافربری رقابت کنند و به جای آن که بلافاصله وارد مسیرهای اصلی کوتاهبرد شوند، در ابتدا برای اتصال مناطق روستاییای به کار گرفته خواهند شد که اکنون به شبکه پروازهای اصلی وصل نیستند.
پروازهای تجاری برقی چقدر تا تبدیل شدن به واقعیت فاصله دارند؟
وزن باتریها برای مدت طولانی باعث میشد هوانوردی برقی از نظر عملی غیرممکن به نظر برسد، اما پیشرفتهای سریع فناورانه در حال کمک به حل این مشکل است.
پیشرفت در موتورهای برقی، یکپارچهسازی باتری و طراحی هواپیما چشمانداز هوانوردی برقی را به طور چشمگیری بهبود بخشیده است، اما چگالی انرژی باتری همچنان وزن، اندازه و برد هواپیماهای تمامبرقی را تعیین میکند.
اگرچه بازیگران بزرگ صنعت در توسعه پروازهای برقی عقب ماندهاند و ایرباس به تازگی توسعه هواپیمای بدونانتشار خود را به تعویق انداخته است، نوآوران اروپایی در حال پر کردن این شکاف هستند.
سیاستهای سختگیرانه اقلیمی، مسیرهای کوتاه منطقهای و شبکه متراکم فرودگاههای کوچک، اروپا را به آزمایشگاهی ایدهآل برای هواپیماهای مجهز به باتری تبدیل کرده است.
شرکت هلندی صنایع هوافضا Elysian Aircraft در همکاری با KLM در حال توسعه یک هواپیمای بزرگ تمامبرقی با باتری است که قرار است از سال ۲۰۳۵ بتواند ۹۰ نفر را در مسافتهایی تا ۱۰۰۰ کیلومتر جابهجا کند.
در همین حال، استارتآپ فرانسوی Aura Aero در حال توسعه یک هواپیمای منطقهای هیبریدی–برقی ۱۹ نفره با بردی تا ۱۵۰۰ کیلومتر است. این شرکت هدفگذاری کرده است که اواخر سال ۲۰۲۹ گواهینامه لازم را دریافت کند و در ادامه تولید هواپیماهایی با ۴۰ تا ۹۰ صندلی را آغاز کند.
آنتوان تولمون، مشاور امور اروپایی این شرکت، میگوید: «هیبریدی بودن به هواپیمای ما کمک میکند مسافت بیشتری را طی کند، در حالی که همچنان انتشارها را تا ۸۰ درصد کاهش میدهد و میتواند بهراحتی به جای سوخت جت معمولی از سوخت هوانوردی پایدار [SAF] استفاده کند. حتی با قیمتهای فعلی سوخت، ما کاهش ۵۰ درصدی در هزینههای عملیاتی مستقیم را برآورد میکنیم.»
آیا پروازهای برقی گزینهای سبز برای سفر هستند؟
اگرچه انتظار میرود SAF با کاهش وابستگی به سوخت جت معمولی نقش مهمی در کاهش کربن پروازهای دوربرد ایفا کند، اما عرضه این سوخت همچنان محدود است و کارشناسان درباره ادعاهای تولیدکنندگان در زمینه پایداری آن ابراز تردید کردهاند.
بسیاری معتقدند که منابع واقعا پایدار بعید است در حجمی کافی برای پاسخگویی به رشد مداوم صنعت هوانوردی در دسترس باشند و همین موضوع برقیسازی مستقیم را به گزینهای سبزتر تبدیل میکند.
با این حال، این گزینه هم بیاما و اگر نیست؛ در حالی که هواپیماهای برقیِ مبتنی بر باتری مصرف سوخت در حین پرواز را از بین میبرند، اثر کلی آنها بر اقلیم همچنان به چگونگی تولید برق مورد استفاده برای شارژ آنها و انتشارهای مرتبط با ساخت باتریها و دیگر قطعات بستگی دارد.
آنا هیوز، مدیر گروه کارزار Flight Free UK، میگوید: «پرواز برقی بخشی ضروری از جهان سفرِ کمکربن خواهد بود، بهویژه وقتی صحبت از کاهش کربن مسیرهایی مانند لندن–دوبلین است که بهسادگی نمیتوان آنها را با گزینههای دیگر جایگزین کرد.»
او اضافه میکند: «اما باید یک چشم بر واقعیت داشته باشیم؛ این نوع پرواز تنها زمانی بدون کربن است که با انرژیهای تجدیدپذیر تغذیه شود.»
با توجه به اینکه انتظار میرود همزمان با برقیسازی تقاضا برای انرژی افزایش یابد، هیوز هشدار میدهد که «فعالیتهای غیرضروری مانند پرواز» نباید بر نیازهای اساسیای مانند گرمایش خانگی و تولید غذا اولویت پیدا کنند.
او اضافه میکند: «واقعیتِ کاهش کربنِ سفرها ناگزیر این است که بسیار کمتر سفر کنیم، بهطور گسترده در بخش ریلی سرمایهگذاری کنیم و فقط سپس پروازهای باقیمانده را برقی کنیم.»
کمیسیون اروپا در ماه ژوئیه پیشنهاد کرد بودجههای مرتبط با کربنزدایی هوانوردی گسترش یابد تا علاوه بر SAF و هواپیماهای هیدروژنی، از توسعه هواپیماهای برقی نیز حمایت شود.