استفاده دوباره از باتری‌های فرسوده خودروهای برقی می‌تواند هزینه انرژی اروپایی‌ها را کاهش دهد و جلوی خاموش شدن مزرعه‌های بادی و خورشیدی را بگیرد.
باتری‌های از رده خارج‌شده خودروهای برقی (EV) می‌توانند شبکه فرسوده برق اروپا را دگرگون کنند و هر سال از هدررفتن میلیاردها یورو برق جلوگیری کنند.
آگهی
آگهی
رونق انرژی‌های تجدیدپذیر باعث شده اتحادیه اروپا سال گذشته با کاهش واردات نفت و گاز ۵۱ میلیارد یورو صرفه‌جویی کند، اما زیرساخت‌های این قاره هنوز برای همگام شدن با گذار به انرژی پاک تقلا می‌کند.
بر اساس گزارشی در سال ۲۰۲۶ از سوی گروه مشاوره AFRY به سفارش سازمان غیردولتی Beyond Fossil Fuels، در سراسر قاره اروپا ۳۷۵ گیگاوات (GW) پروژه انرژی پاک و ۴۵۵ گیگاوات پروژه‌های ذخیره‌سازی با باتری در صف‌های شبکه توزیع گیر کرده‌اند.
در نتیجه بیش از ۱۰۰ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری در تجدیدپذیرها عملا در انتظار اتصال به شبکه مانده و دسترسی اروپایی‌هایی را که با قبض‌های سرسام‌آور انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کنند به پنل‌های خورشیدی و پمپ‌های حرارتی به تأخیر انداخته است. با این حال، راه‌حل در چیزی نهفته است که بسیاری آن را زباله می‌دانند.
چرا شبکه برق اروپا زیر فشار است
شبکه برق اروپا در ابتدا بر پایه زغال‌سنگ و بعدتر گاز شکل گرفت؛ سوخت‌هایی که معمولا در نیروگاه‌های متمرکز تولید می‌شوند.
با این حال، پروژه‌های انرژی سبز مانند مزارع بادی و خورشیدی معمولا در مناطق دورافتاده، از جمله در فراساحل، مستقر می‌شوند و رساندن برق تولیدی آن‌ها به خانه‌ها و کسب‌وکارها را دشوارتر می‌کنند.
تجدیدپذیرهایی مانند خورشید و باد نیز به شرایط خاص آب‌وهوایی برای تولید برق وابسته‌اند و مستقیما به تغییرات تقاضا پاسخ نمی‌دهند.
هرگاه عرضه از تقاضا پیشی می‌گیرد، که اتفاقی رایج است، قیمت برق ممکن است به زیر صفر برسد و بهره‌برداران ناچار شوند نیروگاه‌های بادی و خورشیدی را خاموش کنند یا تولیدشان را کاهش دهند؛ اقدامی که به آن «محدودسازی» گفته می‌شود.
در سال ۲۰۲۴ تنها در اتحادیه اروپا ۱۰ تراوات‌ساعت (TWh) برق تجدیدپذیر محدود شد؛ مقداری که می‌توانست برق سه میلیون خانه را در طول یک سال تأمین کند. این رقم معادل ۴٫۳ میلیارد یورو برق هدررفته است.
اگرچه سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی با باتری (BESS) به عنوان عامل اصلی کاهش محدودسازی در اروپا شناخته شده‌اند، سطح سرمایه‌گذاری هنوز فاصله زیادی با نیاز دارد. کارشناسان می‌گویند باتری‌های خودروهای برقیِ از رده خارج‌شده می‌توانند به‌سادگی این شکاف را پر کنند.
آیا خودروهای برقی از رده خارج می‌توانند شبکه برق اروپا را نجات دهند؟
این‌که یک باتری خودروی برقی دست‌دوم باشد، به معنای بی‌مصرف بودن آن نیست.
در واقع، بیشتر باتری‌های خودروهای برقی زمانی از رده خارج می‌شوند که هنوز ۷۰ تا ۸۰ درصد ظرفیت اولیه خود را حفظ کرده‌اند. این میزان دیگر برای استانداردهای صنعت خودرو کافی نیست، اما می‌تواند برای تأمین برق خانه‌ها، کسب‌وکارها یا حتی وسایل نقلیه کوچک‌تر به کار گرفته شود.
آدرین هیل، مدیر Electrification Alliance (منبع به زبان انگلیسی)، به یورونیوز ارث می‌گوید: «باتری‌های قدیمی خودروهای برقی واقعا یک معدن طلا هستند.»
او اضافه می‌کند: «حتی اگر عملکردشان آن‌قدر افت کرده باشد که دیگر برای خودرو مناسب نباشند، می‌توانند به‌راحتی یک زندگی دوم، به طول چند دهه، به عنوان ذخیره‌ساز برای شبکه، برای کسب‌وکارها یا در سطح خانگی داشته باشند.»
در حال حاضر اروپا عمدتا به باتری‌های خودروهای برقیی متکی است که بیش از ۱۰ سال عمر دارند یا از خودروهایی که در تصادف آسیب دیده‌اند خارج شده‌اند.
مشکل اینجاست که اروپا یک دهه پیش خودروهای برقی چندانی نمی‌خرید و باتری خودروهای آن زمان هم بسیار کوچک‌تر بود؛ بسیاری تنها ۲۲ یا ۲۴ کیلووات‌ساعت ظرفیت داشتند.
به گفته آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، در سال ۲۰۱۶ فقط ۲۱۵ هزار خودروی برقی در اروپا فروخته شد، در حالی که سال گذشته این رقم به ۴٫۲ میلیون رسید؛ افزایشی خیره‌کننده معادل ۱۸۵۳ درصد.
هیل توضیح می‌دهد: «در مقابل، خودروهای امروزی می‌توانند باتری‌هایی بین ۵۰ تا ۱۰۰ کیلووات‌ساعت داشته باشند.»
او می‌گوید: «بنابراین با دو روند متفاوت روبه‌رو هستیم که می‌توانند در ۱۰ تا ۱۵ سال آینده شبکه برق را به شکل اساسی تغییر دهند.»
سال گذشته اتحادیه اروپا ۲۷ گیگاوات‌ساعت (GWh) باتری به شبکه برق افزود. هم‌زمان، این بلوک حدود چهار تا پنج برابر همین میزان ظرفیت باتری را به صورت خودروهای برقی به شبکه اضافه کرد.
هیل اضافه می‌کند: «وقتی این خودروهای برقی سرانجام از رده خارج شوند و باتری‌هایشان به واحدهای مستقل ذخیره‌سازی تبدیل شود، شیوه اداره و بهره‌برداری از شبکه برق دگرگون خواهد شد.»
او ادامه می‌دهد: «هر سال که سطح این ذخیره‌سازی‌ها افزایش پیدا کند باید شاهد کاهش‌های بزرگ‌تر و بزرگ‌تر در قیمت برق باشیم؛ چرخه‌ای بسیار هیجان‌انگیز و مثبت.»
خطر تبدیل شدن اروپا به گورستان باتری‌های خودروی برقی
به گفته IEA (منبع به زبان انگلیسی) بیش از یک میلیون باتری خودروی برقی تا سال ۲۰۳۰ به پایان عمر خود می‌رسد. کارشناسان هشدار می‌دهند اگر این باتری‌ها به‌طور مؤثر وارد شبکه برق نشوند، به یکی از «جریان‌های زباله با سریع‌ترین رشد در جهان» تبدیل خواهند شد.
هرچند باتری‌های خودروهای برقی را می‌توان بازیافت کرد، این کار به‌شدت دشوار و پرهزینه است. پیش از آن‌که یک باتری اصلا وارد فرایند بازیافت شود، باید مرحله آماده‌سازی زمان‌بری را پشت سر بگذارد که شامل تخلیه، بازکردن و جداسازی اجزای آن است.
واکنش‌های شیمیایی مورد استفاده در بازیافت باتری‌ها نیز خطرات ایمنی به همراه دارد و می‌تواند مواد سمی مانند اسید هیدروفلوئوریک آزاد کند. این ترکیب‌ها سلامت و ایمنی کارگران را به‌شدت تهدید می‌کنند و حتی ممکن است به تجهیزات کارخانه‌های بازیافت آسیب بزنند.
در حالی‌که کارشناسان خواستار گسترش زیرساخت‌های بازیافت برای بازیابی مواد معدنی حیاتی از باتری‌های خودروهای برقی هستند، قرار دادن این باتری‌ها در شبکه برق می‌تواند مفیدتر باشد.
پنل‌های خورشیدی در طول روز، وقتی آفتاب می‌تابد، برق تولید می‌کنند، اما مصرف برق در خانه‌ها در همین ساعات در پایین‌ترین سطح است، چون بسیاری از مردم در محل کار یا مدرسه هستند. به جای هدررفتن، این برق مازاد را می‌توان در باتری‌های خودروهای برقیِ دارای «زندگی دوم» ذخیره کرد و عصرها، زمانی که تقاضای خانگی اوج می‌گیرد، به کار گرفت.
هیل می‌گوید: «این همان منحنی معروف اردک است که در آن مصرف شبکه در طول روز کاهش می‌یابد و به محض غروب خورشید و بازگشت مردم از محل کار، خیلی سریع اوج می‌گیرد.»
او اضافه می‌کند: «ماجرا فقط به خورشید محدود نمی‌شود، باد هم منتفع خواهد شد. این باتری‌ها انرژی خورشیدی را از ظهر به اوج مصرف عصرگاهی در تابستان منتقل می‌کنند و انرژی بادی را از شب به اوج‌های روزانه در زمستان جابه‌جا می‌کنند.»
این ایده همین حالا در نقاط مختلف جهان در حال اجرا است.
برای نمونه، در کالیفرنیا یک تأسیسات ۱۲ مگاوات‌ساعتی متعلق به توسعه‌دهنده سامانه‌های انرژی B2U از صدها باتری دست‌دوم خودروی برقی هوندا استفاده می‌کند که با ۱٫۵ مگاوات تولید خورشیدی شارژ می‌شوند. این طرح برق و خدمات شبکه را در بازار اپراتور مستقل سیستم کالیفرنیا عرضه می‌کند.
در مناطق دورافتاده نیز باتری‌های خودروهای برقی در زندگی دوم می‌توانند منبع تأمین بسیار مقرون‌به‌صرفه‌ای برای جوامع باشند. بانک جهانی برآورد می‌کند برای پاسخ به نیازهای دسترسی به برق در منطقه جنوب صحرای آفریقا به بیش از ۱۶۰ هزار شبکه کوچک نیاز است تا ۳۸۰ میلیون نفر را به انرژی قابل اعتماد متصل کند.