رسانههای داخلی ایران از به جریان افتادن استیضاح عباس عراقچی در مجلس خبر دادند. فشار تندروهای داخلی ظاهرا پس از افشای تبادل پیام میان تهران و واشنگتن در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل تشدید شد؛ پیامی که برخی جریانهای مخالف، ارسال آن از سوی وزیرخارجه را اقدامی «خودسرانه» و «بدون مجوز» توصیف کردند.
محمد رشیدی، عضو هیاترئیسه مجلس ایران روز سهشنبه گفت درخواست استیضاح عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در سامانه مجلس ثبت شده، اما هنوز به هیات رئیسه ارجاع نشده و در دستور کار صحن علنی قرار نگرفته است.
سخنان برخی از نمایندگان مخالف دولت که خواستار استیضاح عباس عراقچی هستند، نشان میدهد که دلیل آنها برای این کار، مذاکرات وزیر خارجه ایران با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا است که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد و با میانجیگری قطر انجام شد.
به گفته این گروه از منتقدان، گفتوگوهای آقای عراقچی و فرستاده آمریکایی با شورای عالی امنیت ملی ایران هماهنگ نشده بود.
امیرحسین ثابتی، نماینده محافظه کارتهران (جبهه پایداری) در پارلمان در طرح استیضاحی که در سامانه مجلس ایران به ثبت رسیده، دیدار عراقچی با مقامهای آمریکایی را از جمله موارد مورد استناد خود عنوان کرده است.
جبهه پایداری جریان سیاسی اصولگرای راستگرا و تندرو در مجلس شورای اسلامی است که با مواضع سرسختانه انقلابی، مخالفت شدید با مذاکره با غرب و ایستادگی بر اصول ایدئولوژیک شناخته میشود.
او در حالی نامه استیضاح وزیر خارجه ایران را در سامانه مجلس ایران ثبت کرده که محمد باقر قالیباف که یکی از مذاکرهکنندگان اصلی ایرانی با طرف آمریکایی است، ریاست این مجلس را برعهده دارد.
ثابتی در نامه خود مدعی شده که با توجه به «خطای» اخیر وزیر خارجه در نیویورک و دیدارش با مقامات دولت آمریکا که «بدون مجوز» از رهبر ایران انجام شده، طرح استیضاح آقای عراقچی را در سامانه مجلس ایران ثبت کرده است.
نمایندگانی که درخواست استیضاح وزیر خارجه ایران را امضا کردهاند در حالی مدعی شدهاند که مذاکرات عراقچی با ویتکاف بدون هماهنگی با رهبری و شورای عالی امنیت ملی ایران انجام شده که محسن رضایی، دبیر این شورا گفته است: «قرار شد آقای عراقچی طی سفر به نیویورک شروط ایران را به واسطهها ابلاغ کنند.»
از این سخن محسن رضایی میتوان برداشت کرد که مذاکرات نیویورک بدون هماهنگی با نهادهای بالادستی در ایران نبوده است.
روز ۲۲ سپتامبر، در جریان برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل متحد، مذاکراتی میان عراقچی و ویتکاف برای بازگشایی تنگه راهبردی هرمز انجام شد.
گفته میشود در این مذاکرات، وزیر خارجه ایران شروط تهران را مطرح کرد که شامل مواردی مانند «لغو فوری» محاصره دریایی ایران توسط آمریکا، «انتقال سریع تمامی داراییهای مسدودشده ایران» و همچنین پایان جنگ در همه جبههها بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، این پیشنهاد را رد کرد.
نماینده دیگری به نام حسینعلی حاجیدلیگانی هم در گفتوگویی با اعلام اینکه نامه استیضاح عراقچی را امضا کرده است، وزیر خارجه ایران را متهم کرد که «چرا مرتب با مصاحبههای هدفمند باعث کاهش قیمت نفت برای آمریکا میشود.»
با وجود این، علیرضا سلیمی، یکی دیگر از اعضای هیاترئیسه مجلس ایران که او نیز از امضاکنندگان نامه استیضاح وزیر خارجه ایران است، در گفتوگو با خبرگزاری مهر تأکید کرد که موضوع طرح استیضاح عراقچی لزوما به معنای موافقت رئیس مجلس ایران یا قرار گرفتن آن در دستور کار مجلس نیست.
اگر چه ثبت درخواست استیضاح عراقچی در سامانه مجلس ایران به تازگی انجام شده، اما در دو سال گذشته، نام وزیر خارجه ایران همواره در لیست استیضاح نمایندگانی از مجلس دوازدهم قرار داشته است که از آنها بهعنوان «نمایندگان تندرو» یاد میشود.
در ماه اوت، حسینعلی حاجی دلیگانی، گفته بود در حال جمع آوری مستندات برای استیضاح عراقچی هستند.
او در آن زمان در گفتوگو با وبسایت دیدهبان ایران خواستار پاسخگویی عباس عراقچی در خصوص مذاکرات ایران و آمریکا شد. این نماینده مجلس ایران گفت: «به یکی از سران قوای کشور هم گفتم که افکار تیم وزارت امورخارجه در دوران قاجار گیر کرده است و از تحولات بسیار عقب هستند.»
بر اساس اعلام امیر حسین ثابتی، محورهای استیضاح عباس عراقچی شامل مواردی مانند «عبور از خطوط قرمز» در جریان مذاکرات، «بروز خطاهای محاسباتی» در تحلیلهای سیاسی و انتقاد از نحوه مدیریت پرونده روابط با آمریکا است.
حضور عراقچی در نیویورک با حواشی دیگری در فضای مجازی نیز روبرو بود تا جایی که برخی شایعه درخواست پناهندگی او را مطرح کردند و برخی دیگر ماجرای فوت خواهر وی را با تهدیدات داخلی برای مجبور کردن وی به بازگشت به کشور مطرح کردند.
با این حال پس از بازگشت عراقچی به تهران، سخنگوی وزارت خارجه بطور رسمی از او بعنوان عضو تیم شش نفره تصمیمگیر کشور یاد کرد که میتواند نشانه اعتماد هسته قدرت به او باشد.
مراسم ختم خواهر عراقچی نیز به یکی از «شلوغترین گردهماییهای» مقامات و مسئولان کشور دستکم بعد از شروع جنگ بدل شد. هر چند غایب بزرگ این مراسم را باید مجتبی خامنهای، رهبر جدید ایران دانست که با گذشت بیش از ۷ ماه از رسیدن به قدرت همچنان غایب بود.
«استیضاح وزیر خارجه در این وضعیت جنگی، به صلاح کشور نیست»
اما در مقابل، برخی از نمایندگان مجلس ایران مانند «روحالله لک علیآبادی»، مخالف طرح استیضاح وزیر خارجه ایران هستند. او بر این نظر است که «استیضاحها، بهخصوص استیضاح وزیر امور خارجه در این وضعیت جنگی، قطعا به صلاح کشور نیست.» بنا به گفته او، این موضوع میتواند «پالس منفی و نشانه ضعف برای دشمن» باشد.
این نماینده مجلس همچنین با اشاره به دیدار برخی از نمایندگان با وزیر خارجه ایران که به گفته او «چهار ساعت و نیم» طول کشیده، گفت فکر میکند در این مدت، «نزدیک به سه بار» فرمانده سپاه پاسداران ایران با آقای عراقچی به صورت تلفنی گفتوگو کرده است. او این موضوع را نشانهای از هماهنگی میان دیپلماسی و نیروهای نظامی ایران دانست.
منصور حقیقتپور، فعال سیاسی اصولگرا نیز در واکنش به طرح استیضاح عراقچی گفت: «موقع جنگ زین عوض نمیکنند.»
او با اشاره به مشارکت بسیار پایین شهروندان ساکن تهران در انتخابات دوره دوازدهم مجلس ایران، گفت «۳۰ نفری که با رای حداقلی به مجلس رفتند»، «به دنبال اذیت کردن دولت هستند.»