بر اساس گزارشی که روز پنجشنبه منتشر شد، کشورهای دارای سلاح هستهای در سال گذشته تولید و استقرار این تسلیحات را افزایش دادهاند؛ روندی که در بحبوحه تشدید درگیریهای مسلحانه، «نگرانکننده» توصیف شده است.
نویسندگان گزارش سالانه «نظارت بر منع سلاحهای هستهای» میگویند تقریبا همه ۹ کشور دارای سلاح هستهای روسیه، ایالات متحده، چین، فرانسه، بریتانیا، پاکستان، هند، اسرائیل و کره شمالی، یا در حال افزایش زرادخانههای خود هستند یا برنامههایی برای این کار اعلام کردهاند.
آگهی
آگهی
هانس کریستنسن، مدیر پروژه اطلاعات هستهای در فدراسیون دانشمندان آمریکایی (FAS) و از نویسندگان اصلی این گزارش میگوید: «دوران کاهش تسلیحات هستهای به پایان رسیده است.»
او در ژنو به خبرنگاران گفت این وضعیت نشاندهنده «یک تغییر بسیار بزرگ» است.
این گزارش که توسط فدراسیون دانشمندان آمریکایی و سازمان «کمک مردمی نروژ» منتشر شده، برآورد میکند تعداد سلاحهای هستهای آماده استفاده فوری در سال گذشته به ۹۷۴۵ کلاهک رسیده است؛ یعنی ۱۴۱ کلاهک بیشتر از سال ۲۰۲۴.
به گفته این گزارش، این میزان معادل ۱۳۵ هزار بمب در اندازه هیروشیما است؛ بمبی که تنها یک نمونه از آن در سال ۱۹۴۵ حدود ۱۴۰ هزار نفر را کشت.
همچنین ۴۰ درصد از این کلاهکها، یعنی ۴۰۱۲ عدد در سال گذشته روی موشکهای بالستیک در سیلوها، پرتابگرهای متحرک، زیردریاییها یا پایگاههای بمبافکن مستقر بودهاند؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۴ میلادی ۱۰۸ کلاهک افزایش داشته است.
کریستنسن گفت: «افزایش مداوم سالانه در تعداد کلاهکهای مستقر، یک روند نگرانکننده است. این وضعیت خطر تشدید سریع تنش، خطای محاسباتی و حتی استفاده تصادفی از سلاحهای هستهای را افزایش میدهد و این روند جهان را برای همه ما خطرناکتر میکند.»
هنوز تعداد سلاحهای هستهای در جهان کمتر از دوران اوج جنگ سرد است.
بر اساس این گزارش، کشورهای دارای سلاح هستهای در ابتدای امسال در مجموع ۱۲ هزار و ۱۸۷ کلاهک در اختیار داشتهاند؛ در حالی که این رقم در اواسط دهه ۱۹۸۰ بیش از ۷۰ هزار کلاهک بود. همچنین این رقم نسبت به ابتدای سال ۲۰۲۵ میلادی ۱۴۴ کلاهک کاهش نشان میدهد.
با این حال، گزارش تاکید میکند که افزایش تعداد سلاحهای آماده استفاده، در شرایطی که درگیریها در اروپا، آسیا و خاورمیانه، با حضور کشورهای دارای سلاح هستهای در حال شدت گرفتن است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در این گزارش همچنین به «تضعیف تدریجی نظام خلع سلاح، عدم اشاعه و کنترل تسلیحات» اشاره شده است؛ از جمله پایان یافتن ماه گذشته پیمان «نیو استارت»، آخرین توافق میان روسیه و ایالات متحده.
ریموند یوهانسن، رئیس سازمان کمک مردمی نروژ، در بیانیهای گفت: «آنچه امروز شاهد آن هستیم، صرفا یک مسابقه تسلیحاتی جدید نیست.»
او افزود: «این روند در واقع بازگشت از محدودیتهایی است که با زحمت فراوان برای کاهش خطرات هستهای به دست آمده بود.»
این گزارش همچنین نشان میدهد جهان در موضوع سلاحهای هستهای در دو مسیر متفاوت حرکت میکند؛ از یک سو، شمار کشورهایی که به تلاشها برای ممنوعیت کامل این سلاحها میپیوندند، رو به افزایش است.
تا پایان سال ۲۰۲۵ میلادی ۹۹ کشور به پیمان منع سلاحهای هستهای پیوستهاند یا آن را امضا کردهاند؛ پیمانی که در سال ۲۰۱۷ در سازمان ملل تدوین شد.
با این حال، هیچیک از ۹ کشور دارای سلاح هستهای عضو این پیمان نیستند.
در عوض، این کشورها در حال سرمایهگذاری گسترده برای نوسازی و گسترش زرادخانههای خود هستند.
کریستنسن گفت: «همه کشورهای دارای سلاح هستهای بهجز اسرائیل، یا در حال افزایش زرادخانههای خود هستند یا بهتازگی برنامههایی برای این کار اعلام کردهاند.» او همچنین از لحن فزاینده تهاجمی در قبال این سلاحها انتقاد کرد و گفت: «نمایش قدرت هستهای عملا روی حالت خودکار قرار گرفته است.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در این بیانیه آمده است که ۳۳ کشور موسوم به «چتر هستهای» نیز «بهطور فعال از این سیاستها حمایت میکنند و آنها را تقویت میکنند.»
در مجموع ۴۷ کشور بهطور فعال با پیمان منع سلاحهای هستهای مخالفت میکنند که سهچهارم آنها در اروپا هستند.
ملیسا پارک، رئیس «کارزار بینالمللی برای نابودی سلاحهای هستهای» که در سال ۲۰۱۷ جایزه صلح نوبل را دریافت کرد، گفت: «هیچ پناه واقعی زیر چتر هستهای وجود ندارد.»
او افزود: «این کشورها باید به اکثریت جهانی که از خلع سلاح کامل هستهای حمایت میکنند، بپیوندند.»