تهران تایید کرده است که «متن یادداشت تفاهم» نهایی شده و قرار است در سوئیس امضا شود و راه را برای مذاکرات ۶۰روزه پس از راستی آزمایی تعهدات آمریکا، از جمله لغو محاصره آمریکا، باز می کند.
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا یکشنبه شب اعلام کرد توافق آمریکا و ایران اکنون «کامل» شده است.
آگهی
آگهی
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است. به همه تبریک میگویم.»
ترامپ نوشت: «بدین وسیله به طور کامل مجوز گشایش بدون محدودیت تنگه هرمز را صادر میکنم و همزمان مجوز رفع فوری محاصره دریایی ایالات متحده را میدهم.»
او در پایان نوشت: «کشتیهای جهان، موتورهای خود را روشن کنید. بگذارید نفت جاری شود.»
ترامپ در پیام بعدی تا حدی از موضع خود عقب نشست و گفت این آبراه حیاتی پس از امضای برنامه ریزی شده توافق در روز جمعه دوباره باز خواهد شد.
ترامپ در تروث سوشال گفت: «این توافق بزرگ صلح و امنیت را برای کل منطقه به همراه خواهد آورد.»
تهران اعلام کرده است که «از امشب پایان فوری و دائمی جنگ و عملیات نظامی در جبهه های مختلف از جمله لبنان اعلام خواهد شد».
کاظم غریب آبادی معاون وزیر خارجه گفت: «متن یادداشت تفاهم نهایی شده و مراسم رسمی امضای یادداشت تفاهم اسلام آباد روز جمعه در سوئیس برگزار خواهد شد.»
غریب آبادی افزود: «این متن به زودی منتشر میشود و افکار عمومی خواهند دید دستاوردهای ایران و تعهداتش چیست. تعهدات ما قابل مقایسه با دستاوردها و منافعی که به دست آورده ایم نیست.»
به گفته تهران، این توافق راه را برای مذاکرات ۶۰ روزه «پس از راستی آزمایی تعهدات آمریکا»، از جمله لغو محاصره آمریکا، باز خواهد کرد.
خبرگزاری دولتی فارس در گزارشی که چند دقیقه پس از اعلام ترامپ منتشر کرد، بدون اشاره به تنگه هرمز نوشت که چارچوب حقوقی حاکم بر ناوبری در آبهای خلیج فارس با همکاری ایران و عمان برقرار خواهد شد.
تلویزیون دولتی ایران نیز در زیرنویسی اعلام کرد: «آمریکا مجبور شد توافق پایان جنگ را امضا کند.»
چند دقیقه پیش از ترامپ، شهباز شریف نخست وزیر پاکستان اعلام کرده بود که توافق نهایی شده است، هرچند پیشتر به دلیل از سرگیری حملات اسرائیل در لبنان تردیدهایی وجود داشت.
شریف در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «پس از گفت و گوهای فشرده، با خرسندی اعلام میکنیم که توافق صلح میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران حاصل شده است.»
او افزود: «دو طرف پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبهه ها از جمله لبنان را اعلام کرده اند» و گفت میانجی ها این هفته نشستهایی را برای «بنیان گذاری گفت و گوهای فنی» تسهیل خواهند کرد.
شریف همچنین گفت مراسم رسمی امضا روز جمعه ۱۹ ژوئن در سوئیس برگزار خواهد شد.
نخست وزیر پاکستان گفت: «مایلیم از ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران به خاطر تعهدشان به یافتن راه حل دیپلماتیک برای این مناقشه تشکر کنیم.»
او افزود: «همچنین صمیمانه از برادران خود در این تلاش میانجیگرانه، یعنی رهبری بزرگ دولت قطر، به خاطر حمایتشان در دستیابی به این توافق قدردانی میکنیم. به طور ویژه از رهبری دوراندیش پادشاهی عربستان سعودی و جمهوری ترکیه نیز بابت نقش بسیار مهمشان در این زمینه سپاسگزارم.»
در همین حال، جی دی ونس معاون رئیس جمهور آمریکا پس از اعلام ترامپ در روز یکشنبه گفت این توافق برای آمریکا «لحظه ای بزرگ» و «گامی بسیار بسیار مهم» است، هرچند هشدار داد دو طرف در روند پیش رو هنوز گامهای دیگری در پیش دارند.
ونس در شبکه فاکس نیوز گفت: «نمیخواهم بگویم که فردا همه سرود کومبایا خواهند خواند. مدتی طول میکشد تا راه و رسم صلح را یاد بگیریم.»
تهران همچنان همه برگهایش را رو نکرده است
عبارات به کار رفته از سوی تهران در شامگاه یکشنبه بیش از هر زمان دیگری به اعلام این موضوع نزدیک است که ایران با آمریکا به توافق صلح رسیده، در حالی که میکوشد همچنان دست بالاتر را حفظ کند و شروط توافق و خود روند را دیکته کند.
قرارگاه عملیاتی نظامی خاتم الانبیا جمهوری اسلامی شامگاه یکشنبه در بیانیه جداگانه ای مدعی شد که «ملت مقاوم و سرافراز ایران... با قدرت نشان دادند که دشمنان خوارشده... چاره ای جز پذیرش شکست و تسلیم در برابر ملتی الهام گرفته از خدا و سربازان قادر متعال ندارند.»
این قرارگاه اعلام کرد: «اینان با تحمیل اراده الهی و آهنین خود بر دشمنان ثابت کردند که دشمن راهی جز اذعان به شکست ندارد.»
محمد باقر قالیباف رئیس تیم مذاکره کننده ایران روز یکشنبه پیشتر گفته بود حملات جدید اسرائیل به حزب الله، متحد تهران در لبنان، نشان میدهد آمریکا «یا اراده اجرای تعهدات خود را ندارد یا توان آن را».
او افزود: «اگر اراده و توان اجرای تعهدات خود را ندارید، سخن گفتن از ادامه این مسیر ناممکن است.»
رسانه های دولتی ایران همچنین گزارش دادند تهران هنوز درباره توافق صلح پیشنهادی برای پایان دادن به جنگ میان ایالات متحده و ایران به تصمیم نهایی نرسیده است.
ترامپ و پاکستان که نقش میانجی اصلی در گفت و گوهای صلح را بر عهده داشته است، روز شنبه علامت داده بودند که ممکن است ظرف ۲۴ ساعت آینده توافقی حاصل شود.
ترامپ روز شنبه در تروث سوشال نوشت: «برنامه این است که توافق فردا امضا شود و بلافاصله پس از امضا، تنگه هرمز به روی همه گشوده خواهد شد.»
شریف پیشتر در همان روز گفته بود توافق از هر زمان دیگری «نزدیک تر» است. او در ایکس نوشت: «با توجه به اینکه نهایی شدن توافق احتمالا در ۲۴ ساعت آینده انتظار میرود، پاکستان در حال آماده شدن برای امضای الکترونیکی توافق صلح بلافاصله پس از آن و سپس برگزاری گفت و گوهای فنی در سطح کارشناسی در هفته آینده است.»
قطر که در روزهای اخیر به عنوان یکی دیگر از میانجی های کلیدی در گفت و گوهای ایران و آمریکا مطرح شده بود، یکشنبه شب از توافق به دست آمده میان دو طرف «از جمله تضمین آزادی ناوبری در تنگه هرمز» استقبال کرد و آن را گامی مهم برای «تحکیم صلح پایدار و تقویت رشد اقتصادی در سطح منطقه ای و بین المللی» دانست.
وزارت خارجه قطر در بیانیه ای در ایکس اعلام کرد: «این وزارتخانه عزم دو طرف آمریکایی و ایرانی و تعهد آنها به پیشبرد حل اختلافات از طریق مذاکره و راههای مسالمت آمیز را ارج مینهد.»
یک هیات قطری همزمان با ادامه مذاکرات روز یکشنبه در پایتخت ایران حضور داشت. خبرگزاری تسنیم گزارش داد این هیات قرار است «آخرین تحولات مربوط به روند دیپلماتیک» را بررسی کند.
این توافق همچنان منوط به آن است که تهران با بازگشایی کامل تنگه هرمز، گلوگاه حیاتی انتقال نفت و گاز، و پایان دادن به برنامه تسلیحات هسته ای خود موافقت کند. ترامپ روز شنبه گفته بود این توافق به منزله «دیوار در برابر دستیابی به سلاح هسته ای» خواهد بود.
ترامپ هشدار داد: «امیدوارم این روند به سرعت، به آسانی و بدون مشکل پیش برود. اگر چنین نشود، ما گزینه نهایی را در اختیار داریم که امیدوارم هرگز دوباره ناچار به استفاده از آن نشویم.»