NHS میخواهد تا سال 2035 در 9 مورد از هر 10 عمل جراحی لاپاراسکوپی از ربات استفاده شود. در یک بیمارستان لندن جراحان و بیماران میگویند این تغییر را همین حالا حس میکنند.
وقتی ساشا استامنکوویچ پزشک، صورتش را از یک هدست سهبعدی غوطهورکننده که تصویر دقیقی از داخل ریه یک بیمار نشان میداد کنار کشید، آخرین مراحل عملی را که با استفاده از رباتها برای برداشتن یک تومور انجام شده بود مرور کرد.
آگهی
آگهی
این جراح متخصص قفسه سینه ۶۰ ساله گفت: «امروز یک عمل بسیار بسیار پیچیده انجام دادیم.»
او افزود: «بخش زیادی از ریه را حفظ کردیم و دور رگهای بسیار بسیار ظریف و مجاری هوایی بسیار کوچکی کار کردیم.»
او این حرفها را خطاب به سه جراح از بیمارستانی دیگر در انگلستان میزد که در حال تماشای کار استامنکوویچ با سامانه جدید جراحی رباتیکِ کمکیار داوینچی ۵، ساخته شرکت آمریکایی Intuitive، بودند.
قرار است این تجهیزات اواخر امسال به اتاق عمل آنها برسد؛ بخشی از برنامهای برای افزایش استفاده از رباتیک در جراحیهای کمتهاجمی در سراسر سازمان خدمات ملی سلامت بریتانیا.
در طول این عمل حدودا دو ساعته، دستورهای استامنکوویچ از طریق میکروفون در اتاق پخش میشد و به گوش تیم جراحیاش میرسید؛ تیمی که شامل پرستارانی است که به طور ویژه به عنوان دستیاران اصلی جراحی رباتیک آموزش دیدهاند.
استامنکوویچ که مدیر جراحی و پژوهش رباتیک در تراست Barts Health اناچاس است، دورههای فلوشیپ را در بیمارستان سنت بارتولومیو در مرکز لندن اداره میکند و به گفته خودش، نسل «جراح آینده» را تربیت میکند.
دولت هدفگذاری کرده است که تا سال ۲۰۳۵ در ۹ مورد از هر ۱۰ جراحی کمتهاجمی در انگلستان از کمک رباتیک استفاده شود.
جراحی کمتهاجمی یا لاپاراسکوپی به معنای انجام عمل از طریق برشهای کوچک به جای یک شکاف بزرگ است که معمولا درد، جای زخم و زمان بهبود کمتری برای بیمار به همراه دارد.
جراحی به مثابه «هنر»
این چیدمان در نگاه اول شبیه یک بازی ویدیویی به نظر میرسد.
استامنکوویچ عمل را از طریق یک کنسول در گوشه اتاق انجام میداد و حرکات دست او به عملکرد سه بازوی رباتیکی تبدیل میشد که ابزارهای جراحی را در دست داشتند و بالای سر بیماری قرار گرفته بودند که چند متر آنطرفتر روی تخت دراز کشیده بود.
بازوی چهارم یک دوربین را نگه میدارد که تصویر سهبعدی را برای جراح و دو صفحهنمایش در اتاق عمل تامین میکند.
این سامانههای رباتیک در طیف گستردهای از تخصصها، از جمله اورولوژی، زنان و زایمان، کولورکتال، قفسه سینه و جراحی شکم یا جراحی عمومی قابل استفاده است.
علی انصاریپور، دستیار ارشد کاردیوتوراسیک که در یک فلوشیپ یکساله است، یکی از پزشکان زیر نظر اوست.
انصاریپور گفت: «بزرگترین چالش این بود که از بالین بیمار فاصله بگیری و خودت را با این چیدمان وفق بدهی.»
او ادامه داد: «فکر میکنم این کار تا حدی تو را از بیمار جدا میکند.»
او افزود: «اما در عوض دید باور نکردنی به تو میدهد و باعث میشود در نحوه برخورد با بیمار بسیار عینی و بیطرف باشی.»
با وجود ظاهر آیندهنگرانه این فناوری، استامنکوویچ معتقد است رباتیک در واقع جراحی کمتهاجمی را به چیزی نزدیکتر کرده است که «جراحی باز سنتی» در ابتدا بود.
به گفته او، دلیلش این است که بازوهای باریک رباتیک نسبت به دستان انسان که ابزارها را در فضای محدود جراحی کمتهاجمی نگه میدارند، حرکت روانتری دارند.
او گفت: «جراحی رباتیک شما را به همان چیزی برگردانده است که جراحان همیشه میخواستند انجام دهند؛ یعنی داشتن یک هنر که بتوانند با دستان خود چیزی خلق کنند.»
این دقت بالاتر همچنین خطر عوارضی مانند نشت هوا را که یکی از علل شایع طولانی شدن مدت بستری پس از جراحی ریه است کاهش میدهد.
بهبود سریعتر
این نوع جراحی دقیقتر با برشی کوچکتر باید به معنای مدت بستری و دوره بهبود کوتاهتر باشد.
برای یک نظام سلامت عمومی که زیر فشار است، امید این است که بیماران زودتر بیمارستان را ترک کنند، تختها سریعتر خالی شود و فهرستهای انتظار کاهش یابد.
یان مکلئود تا زمانی که لباس جراحی بر تن نکرده و در آستانه بیهوشی قرار نگرفته بود، متوجه نشد که قرار است نخستین بیمار در اناچاس باشد که با استفاده از این سامانه جدید تحت جراحی سرطان ریه قرار میگیرد.
این کارآگاه بازنشسته ۷۶ ساله گفت این خبر برایش دلهرهآور نبود و ۳۰ دقیقه پس از بازگشت به بخش دوباره روی پای خود ایستاده بود.
مکلئود گفت: «دوره بهبود فوقالعاده بود.»
او پیش از این برای نوع دیگری از سرطان تحت جراحی کمتهاجمی غیررباتیک قرار گرفته بود و میگوید دوره بهبود آن عمل «بسیار طولانیتر» بود.
این بار او تنها با یک بخیه از بیمارستان خارج شد و کمتر از یک هفته بعد همسرش را برای نوشیدن قهوه به یک مرکز فروش گل و گیاه میبرد.
رباتها همراه با آموزش
دولت در برنامه ۱۰ ساله سلامت برای انگلستان، رباتیک را به عنوان یکی از پنج حوزه سرمایهگذاری بزرگ برجسته کرده است.
اما کالج سلطنتی جراحان انگلستان این نابرابری در دسترسی به چنین جراحیهایی در نقاط مختلف کشور را به «لاتاری کدپستی» تشبیه و آن را به شدت نقد کرده است.
این نهاد همچنین فقدان «الگوی تامین مالی استاندارد و منسجم» برای رباتیک در سراسر اناچاس را مورد انتقاد قرار داده است؛ موضوعی که باعث شده برخی بیمارستانها برای تامین هزینه این تجهیزات به کمکهای خیریه متکی شوند.
استامنکوویچ گفت: «باید رباتیک را در برنامههای آموزشی نهادینه کنیم.»
به گفته استامنکوویچ، جراحان جوان در حال آموزش که هنوز به سطح مشاور نرسیدهاند معمولا از همتایان مسنتر خود «چابکتر» هستند.
او گفت: «کاری که باید بکنیم این است که انرژی، اشتیاق و مهارتهای آنها را به کار بگیریم و حرکات درست را به آنها آموزش بدهیم.»