هشدار درباره عرضه صدها هزار کاندوم غیراستاندارد در فرانسه، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که مصرفکنندگان چگونه میتوانند از ایمنی و کیفیت محصولی اطمینان پیدا کنند که قرار است یکی از مهمترین ابزارهای پیشگیری از بارداری ناخواسته و بیماریهای مقاربتی باشد.
مقامهای فرانسوی روز جمعه ۲۱ اوت ۲۰۲۶ اعلام کردند که حدود ۳۰۰ هزار کاندوم عرضهشده در فروشگاهها، داروخانهها و پلتفرمهای اینترنتی یا دارای نقصهای بالقوه خطرناک بودهاند یا الزامات قانونی بازار اروپا را رعایت نمیکردهاند.
آگهی
آگهی
بر اساس اعلام اداره کل رقابت، مصرف و مبارزه با تقلب فرانسه و اداره کل بهداشت این کشور، آزمایشهای آزمایشگاهی نشان دادهاند که دو محصول از کاندومهای عرضهشده در فروشگاهها و داروخانهها با خطر پارگی یا وجود سوراخ مواجه بودهاند. در نتیجه، حدود ۲۶۰ هزار کاندوم از بازار جمعآوری شده است. در بخش دیگری از این پرونده نیز حدود ۳۰ نوع محصول عرضهشده در بازارهای اینترنتی فاقد برخی الزامات مربوط به انطباق با مقررات اتحادیه اروپا یا برچسبگذاری به زبان فرانسوی بودهاند. مقامهای فرانسوی اعلام کردهاند حدود هزار جعبه، شامل بیش از ۴۰ هزار کاندوم از این محصولات، پیش از حذف آگهیها از پلتفرمهای اینترنتی به فروش رسیده بود.
اهمیت این هشدار فقط به تعداد محصولات مربوط نمیشود. کاندوم برخلاف بسیاری از کالاهای مصرفی، یک وسیله بهداشتی است و وجود نقص در آن میتواند پیامدهایی فراتر از نارضایتی مصرفکننده داشته باشد. پارگی یا سوراخشدن کاندوم میتواند احتمال انتقال بیماریهای مقاربتی و بارداری ناخواسته را افزایش دهد.
به همین دلیل، دولت فرانسه در اطلاعیه خود از افرادی که احتمال میدهند از محصولات مورد هشدار استفاده کرده باشند خواسته است در صورت لزوم برای آزمایش بیماریهای مقاربتی مراجعه کنند و در صورت تاخیر قاعدگی، تست بارداری انجام دهند. تاکنون گزارشی از آسیب مستقیم ناشی از محصولات مورد اشاره منتشر نشده است.
در میان نامهایی که در گزارشهای مربوط به این هشدار مطرح شدهاند، محصولات شرکت ژاپنی اوکاموتو و برندهای فرانسوی My Lubie و Friday Bae دیده میشوند. با این حال، وجود نام یک برند در فهرست هشدار لزوما به معنای آن نیست که تمام محصولات آن برند مشکلدار هستند. برای نمونه مدیرعامل My Lubie گفته است که فراخوان مربوط به یک سری مشخص بوده و شرکت آن را به صورت احتیاطی از بازار خارج کرده است.
به گفته او آزمایشهای بعدی همان سری نیز انطباق محصول را تایید کردهاند و تاکنون گزارشی از آسیب دریافت نشده است. بنابراین مصرفکننده باید به شماره سری ساخت، تاریخ انقضا و مشخصات دقیق محصول توجه کند، نه اینکه صرفا بر اساس نام تجاری درباره تمام محصولات یک شرکت قضاوت کند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
ظاهر بستهبندی تضمینکننده کیفیت نیست
یکی از مهمترین درسهای این پرونده آن است که ظاهر بستهبندی به تنهایی نمیتواند تضمینکننده کیفیت باشد. وجود طراحی حرفهای، نام یک برند شناختهشده یا حتی ادعای فروشنده درباره «کیفیت بالا» جای کنترلهای قانونی و مشخصات فنی محصول را نمیگیرد. مقامهای فرانسوی تاکید کردهاند که برای کاندومهای عرضهشده در بازار اروپا، نشان انطباق CE الزامی است و این علامت نشان میدهد محصول الزامات اساسی ایمنی و عملکرد را طبق مقررات مربوط به تجهیزات پزشکی برآورده کرده است.
بنابراین نخستین اقدام مصرفکننده هنگام خرید کاندوم باید بررسی نشان CE روی بستهبندی باشد. با این حال، صرف دیدن حروف CE نیز نباید به معنای اطمینان مطلق تلقی شود. بستهبندی باید اطلاعات لازم درباره سازنده یا مسئول عرضه، مشخصات محصول، تاریخ انقضا، شماره سری یا لات و اطلاعات مورد نیاز برای استفاده ایمن را نیز در اختیار مصرفکننده قرار دهد. وجود اطلاعات قابل ردیابی اهمیت ویژهای دارد زیرا اگر یک محصول بعدا مشمول فراخوان شود، همین اطلاعات به مصرفکننده کمک میکند تشخیص دهد آیا بستهای که در اختیار دارد متعلق به سری مورد هشدار است یا خیر.
آیا خرید اینترنتی ریسک دارد؟
زبان بستهبندی نیز اهمیت دارد. مقامهای فرانسوی در پرونده اخیر، تعدادی از محصولات عرضهشده در اینترنت را به دلیل نداشتن الزامات مربوط به برچسبگذاری فرانسوی و انطباق اروپایی مورد توجه قرار دادهاند. این مساله بهویژه در خریدهای اینترنتی اهمیت پیدا میکند زیرا مصرفکننده ممکن است محصولی را از یک فروشنده یا بازار آنلاین خریداری کند که مشخصات آن به اندازه کافی روشن نیست یا مسیر عرضه آن به بازار کشورش قابل ردیابی نیست.
خرید اینترنتی به خودی خود به معنای خرید محصول نامطمئن نیست، اما ریسک انتخاب کالای فاقد اطلاعات کافی را افزایش میدهد. مقامهای فرانسه پیشتر نیز درباره احتمال گردش تجهیزات پزشکی غیراستاندارد در اینترنت هشدار داده و از مصرفکنندگان خواسته است هنگام خرید چنین محصولاتی به مشخصات فروشنده، اطلاعات سازنده و الزامات قانونی توجه کنند.
موضوع دیگری که نباید نادیده گرفته شود، تاریخ انقضا و نحوه نگهداری کاندوم است. حتی محصولی که در کارخانه استاندارد تولید شده، اگر برای مدت طولانی در شرایط نامناسب نگهداری شود، میتواند کیفیت خود را از دست بدهد. گرما، نور مستقیم، فشار و شرایط نامناسب نگهداری میتوانند برای محصولاتی که از لاتکس یا سایر مواد انعطافپذیر ساخته شدهاند نامطلوب باشند. به همین دلیل، مصرفکننده نباید کاندومهایی را که بستهبندی آنها آسیب دیده، پاره یا باز شده است استفاده کند و بهتر است محصول را از منابع قابل اعتماد تهیه کند.
خود بستهبندی نیز باید پیش از استفاده بررسی شود. اگر بسته کوچک داخلی آسیبدیده، سوراخ، پاره یا غیرعادی به نظر برسد، استفاده از کاندوم منطقی نیست. همچنین اگر محصول تغییر رنگ، بوی غیرعادی یا نشانهای از آسیب داشته باشد، نباید صرفا به دلیل اینکه تاریخ انقضای آن نگذشته است از آن استفاده کرد.
نحوه استفاده هم به اندازه کیفیت کاندوم اهمیت دارد
با این حال، کیفیت محصول تنها بخشی از مساله ایمنی است. حتی یک کاندوم استاندارد نیز اگر نادرست استفاده شود، نمیتواند سطح محافظتی مورد انتظار را ایجاد کند. اندازه نامناسب، باز کردن بسته با ناخن یا وسیله تیز، استفاده از کاندوم تاریخگذشته یا آسیبدیده و استفاده نادرست از ژل لوبریکانت میتواند خطر پارگی یا لغزش را افزایش دهد.
استفاده از ژل لوبریکانتنیز اهمیت دارد. در مورد کاندومهای لاتکس، برخی محصولات روغنی میتوانند به ماده کاندوم آسیب بزنند و احتمال پارگی را افزایش دهند. بنابراین باید دستورالعمل درجشده روی بستهبندی و سازگاری ژل با جنس کاندوم بررسی شود. برای افرادی که به لاتکس حساسیت دارند نیز گزینههایی از مواد دیگر، از جمله پلییورتان، وجود دارد. منابع رسمی سلامت فرانسه نیز کاندوم خارجی را محصولی از جنس لاتکس یا پلییورتان معرفی میکنند.
پرونده اخیر همچنین یک واقعیت مهمتر درباره نظارت بر بازار را آشکار میکند. حتی در کشوری مانند فرانسه که نظام نظارتی گستردهای دارد، امکان ورود یا عرضه محصولات غیراستاندارد وجود دارد. در واقع، این نخستین بار نیست که مقامهای فرانسوی درباره کیفیت کاندومها هشدار میدهند. مقامهای فرانسه در بررسیهای قبلی نیز موارد قابل توجهی از عدم انطباق محصول با مقررات را پیدا کرده بودند. برای نمونه، در یک بررسی منتشرشده در سال ۲۰۲۰، یک نوع کاندوم به دلیل وجود سوراخ، غیراستاندارد و خطرناک تشخیص داده شد و فرایند جمعآوری و فراخوان آن انجام گرفت.
در بررسی دیگری که نتایج آن در سال ۲۰۱۹ منتشر شد، مقامهای فرانسه اعلام کرده بودند که در ۸۲ درصد نمونههای بررسیشده در یک تحقیق خاص نوعی عدم رعایت مقرراتها مشاهده شده است. البته این رقم مربوط به همان نمونههای مورد آزمایش و همان بررسی بوده و نباید آن را به معنای غیراستاندارد بودن ۸۲ درصد کل کاندومهای موجود در بازار فرانسه دانست. این تفاوت مهم است، زیرا اعداد مربوط به نمونههای بازرسیشده را نمیتوان بدون توجه به روش نمونهگیری به کل بازار تعمیم داد.
تفاوت میان «غیراستاندارد» و «خطرناک»
در این میان تفاوت میان «غیراستاندارد» و «خطرناک» نیز اهمیت دارد. یک محصول ممکن است به دلیل نقص در برچسبگذاری یا اطلاعات مصرفکننده با الزامات قانونی مطابقت نداشته باشد، بدون آنکه الزاما آزمایشهای فنی نشان داده باشند که احتمال پارگی آن بالاست. در مقابل، وجود سوراخ یا نقصی که بتواند عملکرد اصلی محصول را مختل کند، مسالهای مستقیمتر و جدیتر از یک نقص اداری یا اطلاعاتی است.
به همین دلیل، مصرفکنندگان نباید از خبر اخیر به این نتیجه برسند که تمام کاندومهای موجود در بازار فرانسه ناامن هستند. مساله اصلی این است که یک گروه مشخص از محصولات شناسایی شده و برای بخشی از آنها فراخوان یا حذف از بازار انجام شده است. همزمان، همین اتفاق نشان میدهد خرید محصول پزشکی از کانالهای قابل اعتماد و بررسی اطلاعات روی بستهبندی اهمیت زیادی دارد.
برای کسی که اکنون در فرانسه کاندوم در اختیار دارد و درباره ایمنی آن تردید دارد، بهترین اقدام بررسی اطلاعیههای رسمی فراخوان است.
اگر محصولی در فهرست فراخوان قرار دارد، نباید صرفا به این دلیل که بسته ظاهرا سالم است از آن استفاده کرد. در چنین شرایطی باید دستورالعمل فراخوان را دنبال کرد و محصول را به محل فروش یا مسیر اعلامشده بازگرداند. اگر فردی پیش از اطلاع از فراخوان از محصول استفاده کرده باشد، تصمیم درباره آزمایشهای پزشکی به شرایط او بستگی دارد، اما مقامهای بهداشتی فرانسه در هشدار اخیر مشخصا توصیه کردهاند در صورت نگرانی، غربالگری بیماریهای مقاربتی و در صورت تاخیر قاعدگی، تست بارداری مورد توجه قرار گیرد.
کیفیت را فدای قیمت ارزان نکنید
از منظر اقتصادی نیز این ماجرا قابل توجه است. کاندوم محصولی نسبتا ارزان است اما تفاوت قیمت نباید تنها معیار خرید باشد. خرید ارزانتر از یک فروشنده ناشناس یا پلتفرمی که اطلاعات سازنده و اصالت محصول در آن روشن نیست، ممکن است در نهایت هزینه بسیار بیشتری به مصرفکننده تحمیل کند. در چنین محصولی، «قیمت پایین» زمانی مزیت محسوب میشود که محصول قابل ردیابی، قانونی و دارای الزامات ایمنی باشد.
این پرونده همچنین اهمیت کنترل بازارهای آنلاین را برجسته میکند. در سالهای اخیر، خرید محصولات سلامتمحور از بازارهای اینترنتی رشد کرده است و مرز میان فروشنده رسمی، واردکننده، توزیعکننده و فروشنده شخص ثالث برای مصرفکننده همیشه روشن نیست. وقتی محصولی مانند کاندوم بدون اطلاعات کافی درباره سازنده یا مسئول عرضه وارد چرخه فروش میشود، نظارت و در صورت بروز مشکل، ردیابی آن دشوارتر خواهد بود. کشف حدود ۳۰ نوع محصول غیراستاندارد در فهرستهای اینترنتی فرانسه نشان میدهد این مساله فقط یک فرض نظری نیست.
هشدار اخیر فرانسه در نهایت یادآور یک نکته اساسی است. در محصولی که وظیفه آن ایجاد یک سد فیزیکی در برابر انتقال اسپرم و عوامل عفونی است، یک نقص بسیار کوچک میتواند پیامد بزرگی داشته باشد. به همین دلیل، کنترل کیفیت کاندوم نه یک موضوع تجملی یا صرفا صنعتی، بلکه بخشی از چرخه حفظ سلامت عمومی است و مسئولیت آن از کارخانه و نهادهای نظارتی آغاز میشود و در نهایت با انتخاب آگاهانه مصرفکننده کامل میشود.