نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد استفاده بیش از حد و کنترلنشده از اینترنت نهتنها استرس را کاهش نمیدهد، بلکه میتواند خلقوخو را بدتر کند و به روابط، کار و زندگی روزمره آسیب بزند.
این مطالعه که در نشریه علمی PLOS One منتشر شده، با بررسی حدود ۹۰۰ بزرگسال آلمانی نشان داده است افرادی که به شکل «مسالهساز» از اینترنت استفاده میکنند، بیشتر دچار استرس، خلقوخوی منفی و بیتوجهی به مسئولیتهای شخصی و اجتماعی هستند. پژوهشگران «استفاده مسالهساز» را به معنای استفاده افراطی از اینترنت و اپلیکیشنها میدانند؛ رفتاری که باعث ناراحتی روانی یا اختلال در عملکرد فرد میشود.
آگهی
آگهی
«آندریاس اوئلکر»، پژوهشگر دانشگاه دویسبورگ-اسن و نویسنده اصلی مطالعه، میگوید استرس و احساسات منفی افراد را بیشتر به سمت اینترنت سوق میدهد، اما استفاده افراطی از فضای آنلاین این چرخه را تشدید کرده و وضعیت روحی را بدتر میکند.
به گفته پژوهشگران، اگرچه این الگوی رفتاری هنوز بهعنوان یک اختلال روانپزشکی مستقل طبقهبندی نشده، اما شواهد رو به افزایشی وجود دارد که نشان میدهد باید آن را جدی گرفت. البته این مطالعه تنها روی بزرگسالان انجام شده و مشخص نیست همین الگو تا چه اندازه درباره کودکان و نوجوانان نیز صدق میکند.
چرا اینترنت بیش از حد ما را خسته و ناراضی میکند؟
کارشناسان میگویند دلایل متعددی برای این موضوع وجود دارد. زمانی که ساعتهای طولانی در شبکههای اجتماعی یا وبسایتها وقت میگذرانیم، تحرک بدنیمان کاهش مییابد؛ عاملی که برای سلامت جسم و روان ضروری است. همچنین خیره شدن طولانیمدت به صفحه نمایش و جابهجایی مداوم بین پیامها، ایمیلها و شبکههای اجتماعی، مغز را خسته میکند.
از سوی دیگر، تعاملات آنلاین اغلب تنشزاتر از ارتباطات حضوری هستند. ناشناس بودن کاربران میتواند به رفتارهای تند و آزاردهنده منجر شود و مقایسه مداوم زندگی خود با تصاویر و روایتهای گزینششده دیگران در شبکههای اجتماعی نیز احساس نارضایتی و ناکافی بودن را افزایش میدهد.
پژوهشگران همچنین تاکید میکنند روابط اجتماعی واقعی و حضوری، نقش بسیار مهمتری در سلامت روان و احساس خوشبختی دارند تا ارتباطات مجازی.
چگونه این چرخه را متوقف کنیم؟
«پارین کامدار»، روانشناس بالینی، معتقد است استفاده افراطی از اینترنت شباهتهایی با اعتیاد، اختلالات خوردن و اختلال وسواس فکری-عملی دارد؛ زیرا این رفتار اغلب به شکل عادتهای ناخودآگاه شکل میگیرد.
او توصیه میکند افراد ابتدا محرکهای خود را شناسایی کنند؛ برای مثال، آیا پس از یک روز پراسترس، مشاجره یا احساس خستگی، ناخودآگاه به سراغ تلفن همراه میروند؟
به گفته او، زمانی که میل به استفاده از اینترنت ایجاد میشود، بهتر است فرد دستکم پنج دقیقه صبر کند و در این فاصله فعالیت دیگری مانند پیادهروی، ورزش، گوش دادن به موسیقی یا تمرین آرامسازی انجام دهد. افزایش تدریجی این فاصله زمانی میتواند به کاهش وابستگی کمک کند.
کارشناسان همچنین پیشنهاد میکنند در طول هفته زمانهایی بدون تلفن همراه و اینترنت برای خود و خانواده در نظر بگیرید؛ فعالیتهایی مانند پیادهروی، بازیهای گروهی، طبیعتگردی یا دیدار حضوری با دوستان و خانواده میتواند جایگزین مناسبی برای ساعتها پرسهزدن در فضای مجازی باشد.
به گفته متخصصان، هرچند میل به استفاده مداوم از اینترنت ممکن است هرگز بهطور کامل از بین نرود، اما با تمرین و در صورت نیاز، دریافت کمک حرفهای، میتوان شدت آن را کاهش داد و کنترل بیشتری بر این رفتار به دست آورد.