وقتی تماس اضطراری دریافت میشود هر دقیقه حیاتی است. امداد هوایی در چند دقیقه به محل میرسد و مکمل خدمات اورژانس زمینی است، اما با قانون جدید برای محدود کردن هزینههای بیمه درمانی همین کمک سریع هوایی میتواند تحت فشار قرار گیرد.
یک تماس اضطراری ثبت میشود. کمی بعد، در مارزان و در بیمارستان تخصصی سوانح برلین (ukb)، یک بالگرد امدادی از زمین بلند میشود. روی عرشه: خلبان، پزشک اورژانس و تکنسین اورژانس؛ تیمی هماهنگ برای مأموریتهایی که در آنها تجربه، دقت و زمان میتواند حیاتی باشد.
آگهی
آگهی
مقصد، شهر کوچک لوبن در ایالت براندنبورگ است. آنجا بیماری با سوختگیهای شدید منتظر است. او باید هر چه سریعتر به مرکز تخصصی درمان سوختگی در ukb منتقل شود. برای کادر پروازی، این روال کاملا آشناست.
یان مارتین، پزشک اورژانس، میگوید: «وقتی تماس اضطراری ثبت میشود، هر لحظه اهمیت دارد.» او ادامه میدهد: «بهویژه در مورد بیماران دچار سکته قلبی یا سکته مغزی، با هر دقیقهای که بدون درمان میگذرد، بافت بیشتری از بین میرود.» او تاکید میکند در آغاز هر شیفت باید همه چیز آنقدر آماده باشد که خدمه بتوانند بلافاصله پرواز را آغاز کنند. معمولا از لحظه اعلام هشدار تا بلند شدن بالگرد، بیش از دو دقیقه طول نمیکشد.
کجا امداد هوایی اهمیت ویژه پیدا میکند
امداد هوایی جایگزین خدمات اورژانس زمینی نمیشود، بلکه آنها را تکمیل میکند. اهمیت آن بهویژه در جاهایی بیشتر است که مسیرها طولانی است، بیمارستانها فاصله زیادی از هم دارند یا درمانهای تخصصی فقط در چند مرکز معدود ارائه میشود. در این شرایط، زمانی که با بالگرد صرفهجویی میشود میتواند تعیینکننده باشد؛ چه در مرحله اولیه رسیدگی به بیمار و چه هنگام انتقال بین مراکز درمانی.
سازمان امداد هوایی DRF در سراسر آلمان ۳۳ پایگاه بالگرد در ۳۱ شهر اداره میکند که سه پایگاه آن در برلین است. پایگاه برلین بهصورت شبانهروزی آماده عملیات است. یک بالگرد میتواند حدود ۷۰ کیلومتر را در تقریبا ۱۷ دقیقه طی کند. بهویژه خارج از مناطق پرجمعیت، این تفاوت زمانی میتواند بسیار محسوس باشد.
ماموریتهای کلاسیک فوریتهای پزشکی و همچنین انتقال بیماران
ویژگی این پایگاه در آن است که بالگرد ویژه انتقالهای مراقبت ویژه «کریستوف برلین» در بیمارستان سوانح برلین دو نوع ماموریت انجام میدهد. ماموریتهای اولیه همان ماموریتهای کلاسیک اورژانسی در محل حادثه هستند؛ مثلا پس از تصادفات رانندگی یا در موارد حاد داخلی. در این موارد، مهمتر از هر چیز آن است که کمک پزشکی هرچه سریعتر برسد.
در کنار اینها، ماموریتهای ثانویه هم وجود دارد؛ یعنی انتقال بیماران بین بیمارستانها. در این ماموریتها، بیمار به مرکز درمانی دیگری منتقل میشود، چون فقط در آنجا امکان ارائه درمان تخصصی لازم وجود دارد.
هر روز ۱۳ ساعت آماده مواجهه با مواقع اضطراری
شیفت روز خیلی زود آغاز میشود. ساعت ۶:۳۰ اعضای گروه پروازی وضعیت فنی، تجهیزات و آمادگی عملیاتی را بررسی میکنند. این بررسی شامل تجهیزات پزشکی، کنترل بالگرد و شرایط جوی است. جلسه توجیهی مشترک در هنگام صرف صبحانه انجام میشود.
سباستیان نوتبام، خلبان، توضیح میدهد که پیش از پرواز باید عوامل زیادی در نظر گرفته شود: وضعیت هوا، محدودیتهای فضای پروازی، رزمایشها و تمرینها، و مقررات مربوط به مسیرهای پروازی. امداد هوایی فقط به معنای پرواز سریع نیست، بلکه برنامهریزی دقیق تحت فشار زمان را هم لازم دارد.
گروههای پروازی در شیفتهای ۱۳ ساعته کار میکنند. این کار نیازمند تمرکز برای ساعتهای طولانی است، حتی زمانی که مدت زیادی تا ماموریت بعدی منتظر میمانند. به محض اعلام هشدار، همه چیز باید سریع و بینقص عمل کند. پروازهای شبانه، تغییرات آبوهوایی و فشار عاطفی نیز به این کار افزوده میشود. اعضای کادر پروازی در اینباره واقعبینانه میگویند: «باید واقعا بخواهی این کار را انجام بدهی.»
کمکهای فوقتخصصی در هوا
روی بالگرد، تجهیزات مدرن پزشکی قرار دارد. در برلین-مارزان از نوامبر ۲۰۲۴ واحدهای خون و پلاسما نیز به این تجهیزات اضافه شده است. در موارد جراحتهای شدید یا خونریزی گسترده، میتوان پیش از رسیدن به بیمارستان اقدامات نجاتدهنده جان بیمار را آغاز کرد.
از نظر نیروی انسانی نیز امداد هوایی بسیار تخصصی است. پزشکان اورژانس برای حضور در بالگرد به صلاحیت اضافی نیاز دارند. بسیاری از آنها همزمان در بخشهای بیهوشی یا مراقبتهای ویژه بیمارستانها کار میکنند تا ارتباط نزدیک خود را با کار بالینی حفظ کنند. پزشکان اورژانس لزوما مستقیما زیرمجموعه سازمان DRF نیستند، بلکه از بیمارستانهای همکار به این ماموریتها اعزام میشوند.
برای خلبانان و تکنسینهای اورژانس (HEMS-TC) نیز الزامات ویژهای تعیین شده است. آنها باید بر روندهای پزشکی و پروازی مسلط باشند و بتوانند بهعنوان یک تیم زیر فشار زمان کار کنند. این هماهنگی بهویژه هنگام فرود خارج از محوطه بیمارستانها اهمیت حیاتی دارد.
در محل حادثه، ابتدا مرحلهای انجام میشود که «بررسی از بالا» نام دارد: گروه پروازی از آسمان ارزیابی میکند که کجا میتوان با ایمنی کامل فرود آمد و چگونه بهتر میتوان به بیمار دسترسی پیدا کرد. در همه جا امکان دسترسی مستقیم وجود ندارد، به همین دلیل اغلب تصمیم درباره نحوه ادامه انتقال در همان محل و با توجه به شرایط گرفته میشود.
مرزهای امداد هوایی
در شرایطی مانند پوشش ضخیم ابر، رعدوبرق، طوفان یا مه سطحی، پرواز یا ممکن نیست یا فقط بهصورت محدود میتواند انجام شود. به همین دلیل پیش از هر پرواز بررسی میشود که آیا ماموریت از نظر ایمنی قابل انجام است یا نه. اطلاعات ارائهشده توسط سازمان هواشناسی آلمان نیز در این ارزیابی لحاظ میشود.
در محل ماموریت هم همیشه همه چیز ساده نیست. هر محل برای تبدیل شدن به نقطه فرود مناسب نیست و گاهی پس از فرود، گروه پروازی باید بخشی از مسیر را تا رسیدن به بیمار پیاده طی کند. علاوه بر این، همکاری مردم حاضر در محل نیز ضروری است. اگر فاصلههای ایمنی رعایت نشود یا دستورالعملها درست فهمیده نشود، این وضعیت میتواند فرود را با مشکل روبهرو کند.
پشت هر مأموریت چه میگذرد
برای آنکه امداد هوایی در هر لحظه در دسترس باشد، به زیرساختی پیچیده نیاز است. بالگرد، فناوری، تعمیر و نگهداری، سوخت و نیروی انسانی بسیار متخصص باید بهطور مستمر آماده باشد. به گفته سازمان امداد هوایی DRF، هزینه یک بالگرد همراه با تجهیزات آن چندین میلیون یورو است و در هر ساعت پرواز حدود ۲۸۰ لیتر سوخت جت مصرف میشود.
افزون بر این، فقط انتقالهای موفق هزینه ایجاد نمیکند. ماموریتهای بینتیجه یا نیمهکاره نیز سیستم را تحت فشار مالی قرار میدهد. هر پرواز، بالگرد را یک گام به سمت تعمیر و سرویس بعدی نزدیکتر میکند. بنابراین تامین مالی فقط یک پرواز واحد نیست، بلکه یک سیستم آمادهباش دائمی است.
کریستیان پراتس، مدیرعامل DRF، میگوید: «ما هزینهها را بر اساس دقیقههای پرواز محاسبه میکنیم؛ اینطور با صندوقهای بیمه سلامت توافق شده است. این محاسبه همه خدمات را دربر میگیرد.» بهگفته او، بحث درباره هزینهها اغلب به جنبههای محدودی میپردازد و تمام تصویر را نشان نمیدهد، زیرا نجات سریع میتواند به کاهش هزینههای درمان در مراحل بعدی کمک کند؛ مثلا وقتی بیمار زودتر تحت درمان قرار میگیرد و روند بهبودیاش کوتاهتر میشود.
چرا «قانون محدود کردن هزینههای بیمههای درمانی» این بخش را نگران کرده است
دولت فدرال آلمان با لایحه برنامهریزیشده قانون تثبیت نرخ حقبیمه در بیمه سلامت عمومی (GKV) (منبع به زبان آلمانی) میخواهد وضعیت مالی بیمههای درمانی دولتی را تثبیت کند و جلوی افزایش بیشتر حقبیمهها را بگیرد. قرار است رشد پرداختها در بخشهای مختلف نظام سلامت سقفگذاری شود. این سقفگذاری باید بر اساس «نرخ دستمزد پایه» انجام شود؛ شاخصی که میانگین درصد افزایش سالانه درآمدهای مشمول حقبیمه همه اعضای بیمه سلامت عمومی را نشان میدهد. بهطور جایگزین، میتوان افزایش واقعی هزینهها را مبنا قرار داد؛ بسته به این که کدام عدد کمتر باشد.
بهگفته فعالان این حوزه، این تصمیم برای امداد هوایی مشکلآفرین است، زیرا تامین مالی آن با روند افزایش هزینهها همگام نیست. سازمانهای غیرانتفاعی امداد هوایی ADAC، DRF و یوهانیتِر از خطر ایجاد شکاف در تامین مالی هشدار میدهند (منبع به زبان آلمانی). از نظر آنها، این سیاست میتواند بخشی را تحت فشار قرار دهد که در نظام سلامت هرچه تخصصیتر شده امروز، نقش آن حتی مهمتر میشود.
پیامدها برای خدمات درمانی در مناطق روستایی
این بحث بهویژه برای مناطق روستایی اهمیت دارد. در جاهایی که بیمارستانها فاصله بیشتری از هم دارند، مراکز تخصصی در دسترس فوری نیستند و انتقال زمینی بیماران طولانیتر میشود، امداد هوایی میتواند نقشی تعیینکننده ایفا کند؛ چه در رسیدگی به موارد اورژانسی و چه در انتقال بیماران بین مراکز درمانی.
ماتیاس بوخولتس، تکنسین اورژانس و عضو تیم فنی خدمات اورژانس هوایی (HEMS-TC)، مزیت این خدمات را از تجربه روزمرهاش چنین توضیح میدهد: «اگر قرار بود این بیمار زمینی منتقل شود، یک پزشک اورژانس برای سه تا چهار ساعت از حوزه خدمت خارج میشد. این روش اما بهمراتب سریعتر است.» زیرا یک انتقال طولانی زمینی، نیروی انسانی را برای مدت زیادی درگیر میکند و کیفیت خدمات در سایر نقاط را پایین میآورد. برای مرد بهشدت مجروح اهل لوبن، در نهایت پیش از هر چیز، مسیر سریع به مرکز تخصصی درمان سوختگی اهمیت دارد.
در بیمارستان سوانح برلین-مارزان دوباره آرامش برقرار شده است. بیمار تحویل داده شده و چرخهای ملخ ایستادهاند. ماموریت برای گروه پروازی به پایان رسیده، اما شیفت کاری آنها هنوز ادامه دارد. آنها باید چند ساعت دیگر هم در آمادهباش بمانند.
این که این سیستم در آینده نیز همینقدر قابل اعتماد بماند، اکنون به تصمیمهای سیاسی هم بستگی دارد. مجلس فدرال آلمان (بوندستاگ) قصد دارد در ۱۰ ژوئیه درباره بسته صرفهجویی تصمیمگیری کند. برای بیماران، در نهایت نه هزینه هر دقیقه پرواز، بلکه این موضوع اهمیت دارد که بالگرد بهموقع آنها را به مقصد برساند.