بازارهای اروپا پس از کاهش قیمت نفت و بازدهی اوراق قرضه اندکی ترمیم شدند و سرمایهگذاران منتظر تصمیم فدرال رزرو درباره نخستین افزایش نرخ بهره در سه سال اخیر هستند.
سهام اروپا روز چهارشنبه اندکی افزایش یافت، زیرا کاهش قیمت نفت و تثبیت بازدهی اوراق قرضه دولتی تا حدی به سرمایهگذاران پیش از افزایش مورد انتظار نرخ بهره در آمریکا آرامش داد.
آگهی
آگهی
شاخص مرجع یورو استاکس ۵۰ حوالی ظهر ۰.۵ درصد بالا رفت و شاخصهای دکس آلمان، کک ۴۰ فرانسه و فوتسی ۱۰۰ بریتانیا نیز رشدهای ملایمی را ثبت کردند.
با این حال سرمایهگذاران پیش از اعلامیه فدرال رزرو محتاط ماندند. بر اساس ابزار فدواچ شرکت سیامئی، بازارها احتمال افزایش یکچهارم واحدی نرخ بهره را ۹۲ درصد قیمتگذاری کرده بودند. قرار است این تصمیم ساعت ۲۰ به وقت اروپای مرکزی اعلام شود و نیم ساعت بعد از آن کنفرانس خبری کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، برگزار شود.
شرکتهای فناوری و انرژی در میان برترین نمادهای اروپایی بودند. با جبران بخشی از افت اخیر سهام هوشمصنوعی و نیمهرسانا، سهام ایاسامال که در آمستردام معامله میشود بیش از ۲ درصد افزایش یافت و شرکت فرانسوی تولیدکننده مواد اولیه نیمهرسانا، سویتک، پس از ارتقای توصیه سهام از سوی جیپی مورگان نزدیک به ۱۲ درصد جهش کرد.
بانکهای اروپایی نیز پس از تحمل زیان سنگین در معاملات جلسه پیش، از عملکردهای قدرتمند امروز بودند. سهام بارکلیز ۱.۸ درصد رشد کرد و استاندارد چارترد حدود ۲ درصد بالا رفت.
راسل مولد، مدیر سرمایهگذاری در ایجی بل، در یک یادداشت تحلیلی نوشت: «روز چهارشنبه بازارهای سهام اروپا و آسیا در پی بهبود احساس سرمایهگذاران و عقبنشینی قیمت نفت، جهش قابل توجهی را تجربه کردند».
قیمت نفت اندکی کاهش یافت و نفت خام برنت، معیار بینالمللی، حوالی ظهر بالای هر بشکه ۱۰۷ دلار معامله شد. با این حال این قیمت همچنان بسیار بالاتر از سطح حدود ۷۲ دلار است که پیش از آغاز جنگ با ایران در فوریه ثبت شده بود.
مولد افزود: «کاهش قیمت این کالا احتمالا آنقدر نیست که فدرال رزرو را وادار کند مسیر دیگری را در پیش بگیرد. انتظار عمومی این است که بانک مرکزی امروز نرخ بهره را افزایش دهد؛ نخستین مورد از احتمالا دو یا سه افزایش طی شش ماه آینده».
در بریتانیا، نرخ تورم سالانه در ماه اوت از ۲.۹ درصد به ۳.۱ درصد افزایش یافت که بخشی از آن به دلیل رشد هزینه سوخت بود. این آمار یک روز پیش از نشست سیاستگذاری بانک انگلستان منتشر شد؛ جایی که انتظار میرود نرخ بهره بدون تغییر باقی بماند.
اوراق قرضه دولتی منطقه یورو نیز روز چهارشنبه بخشی از زمین از دسترفته را پس گرفتند. پس از ظهر در اروپا، بازده اوراق ۱۰ ساله بوند آلمان حدود ۳.۵۳ درصد بود، در حالی که بازده اوراق ۱۰ ساله اوآتی فرانسه بالای ۴.۵ درصد باقی ماند. بازده معادل گیلت بریتانیا روی ۵.۳۴ درصد ایستاد. بازده اوراق ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا نزدیک ۵ درصد بود؛ این بازده اوایل هفته تا ۵.۰۴ درصد بالا رفته بود که بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ تاکنون است.
یورو در حدود ۱.۱۵۴ دلار تقریبا بدون تغییر ماند. تحلیلگران آیاِنجی در یادداشتی که به نقل از داوجونز نیوزوایرز منتشر شد، نوشتند که در صورت افزایش نرخها از سوی فدرال رزرو و ارسال این پیام که احتمال انقباض بیشتر همچنان وجود دارد، ممکن است ارزش این ارز به سمت ۱.۱۵ دلار حرکت کند؛ هرچند بخش عمدهای از افزایش مورد انتظار از پیش در قیمتها منعکس شده است.
وارش بین بازارهای مالی و ترامپ گیر افتاده است
تنها حدود چهار ماه پس از آغاز به کار، کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، میان بازارهای مالی که انتظار افزایش نرخ بهره را دارند و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که میخواهد بانک مرکزی هزینه استقراض را کاهش دهد یا دستکم ثابت نگه دارد، گیر افتاده است.
بیشتر اقتصاددانان انتظار دارند وارش و دیگر سیاستگذاران فدرال رزرو هنگام اعلام تصمیم روز چهارشنبه، در نهایت با اجماع بازار همراه شوند.
وارش پس از آنکه در همایش جکسونهول فدرال رزرو در اواخر اوت هشدار داد تورم همچنان بسیار بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی است، عملا فضای کمی برای خود جهت اجتناب از افزایش نرخ بهره باقی گذاشت.
انتظارات برای افزایش نرخ پس از آن تقویت شد که تازهترین آمار تورم نشان داد فشارهای قیمتی همچنان سرسختانه بالا باقی ماندهاند. بازارهای آتی احتمال افزایش یکچهارم واحدی را حدود ۹۰ درصد برآورد میکنند.
چنین اقدامی دامنه هدفگذاری فدرال رزرو برای نرخ بهره را از ۳.۵ تا ۳.۷۵ درصد به ۳.۷۵ تا ۴ درصد خواهد رساند.
آزمونی برای اعتبار فدرال رزرو
وارش اندکی پس از آنکه در ۲۲ مه به ریاست فدرال رزرو رسید، با دوراهی مشابهی روبهرو بود. فدرال رزرو با وجود لحن تند او درباره تورم، در نشست ژوئیه نرخ کلیدی خود را بدون تغییر نگه داشت.
کنفرانس خبری بعدی او نیز برای سرمایهگذاران چندان روشن نکرد که بانک مرکزی قصد دارد چگونه به تورم پایدار پاسخ دهد. از آن زمان هزینههای استقراض بلندمدت افزایش یافته و بازده اوراق ۱۰ ساله خزانهداری این هفته از ۵ درصد گذشته است؛ سطحی که سالها دیده نشده بود.
نرخهای وام مسکن که بیش از آنکه مستقیما از نرخ مرجع فدرال رزرو تاثیر بگیرند تحت تاثیر بازده اوراق خزانهداری هستند، بالا رفتهاند. طبق آمار فردی مک، متوسط نرخ وام مسکن ۳۰ ساله با نرخ ثابت در هفته منتهی به ۱۰ سپتامبر روی ۶.۷۶ درصد قرار داشت.
اقتصاددانان هشدار دادهاند اگر فدرال رزرو بار دیگر نرخها را بدون تغییر نگه دارد، خطر تکرار واکنش بازار پس از نشست ژوئیه وجود دارد. وقتی سرمایهگذاران انتظار دارند تورم بالا بماند، معمولا برای اوراق قرضه دولتی و شرکتی، بازدههای بالاتری مطالبه میکنند.
دیان سوانک، اقتصاددان ارشد کیپیامجی، گفت: «تناقض ماجرا همین است؛ یک افزایش اکنون میتواند بعدها نرخهای بلندمدت را پایین بیاورد».
او افزود: «اگر اعتماد به هدف ۲ درصدی را احیا کنید، حقالزحمه تورمی میتواند کاهش یابد؛ اگر شکست بخورید، بازارها خودشان از طریق افزایش نرخهای وام مسکن، هزینههای استقراض کسبوکارها و بهره بدهی، سیاست پولی را سختتر خواهند کرد».
تورم برنامههای وارش را پیچیده کرده است
وارش سال گذشته در جریان کارزار غیررسمی برای نشستن بر کرسی ریاست فدرال رزرو استدلال میکرد که بانک مرکزی میتواند نرخهای بهره را کاهش دهد.
اما چشمانداز اقتصادی از آن زمان تغییر کرده است. جنگ با ایران قیمت انرژی را بالا برده و تعرفهها و سرمایهگذاریهای سنگین در زیرساخت هوشمصنوعی بر فشارهای تورمی افزودهاند.
شاخص قیمت مخارج مصرف شخصی، معیار ترجیحی فدرال رزرو برای سنجش تورم، در سال منتهی به ژوئیه ۳.۷ درصد افزایش یافت. این رقم بالاتر از ۲.۳ درصد در آوریل ۲۰۲۵ بود؛ زمانی که آخرین دور تعرفههای ترامپ هنوز اجرا نشده بود.
تورم هستهای شاخص مخارج مصرف شخصی که قیمتهای پرنوسان مواد غذایی و انرژی را حذف میکند، در ژوئیه به ۳.۳ درصد رسید؛ در حالی که درست پیش از جنگ ایران ۳ درصد بود.
ثابت نگه داشتن نرخها همچنین میتواند فدرال رزرو را در معرض این اتهام قرار دهد که در برابر فشار کاخ سفید کوتاه آمده است؛ اقدامی که ممکن است به اعتبار این نهاد نزد سرمایهگذاران لطمه بزند.
کریستین فوربز، استاد اقتصاد در موسسه فناوری ماساچوست و عضو پیشین کمیته سیاستگذاری بانک انگلستان، گفت: «کوین به میراث خود اهمیت میدهد».
او ادامه داد: «و میداند روسای فدرال رزروی که به جای اقتصاد از فشار سیاسی پیروی میکنند، در تاریخ چندان خوشنام نیستند».
ترامپ بارها از جروم پاول، رئیس پیشین فدرال رزرو، به دلیل آنکه نرخها را به اندازه کافی سریع کاهش نداده بود، انتقاد کرد. وزارت دادگستری همچنین تحقیق کیفری درباره شهادت پاول در کنگره را آغاز کرد، هرچند این بررسی بعدا متوقف شد.
در پاسخ به این پرسش که ترامپ چگونه ممکن است به افزایش نرخها واکنش نشان دهد، کوین هستت، مشاور اقتصادی کاخ سفید، روز یکشنبه به شبکه فاکسنیوز گفت: «مطمئنم خیلی از این تصمیم خوشحال نخواهد شد، اما بیش از هر چیز از استقلال کوین وارش دفاع خواهد کرد».
آیا یک بار افزایش نرخ کافی است؟
حتی اگر فدرال رزرو روز چهارشنبه نرخها را افزایش دهد، هنوز مشخص نیست که آیا افزایشهای بیشتری در راه خواهد بود یا نه.
بانکهای مرکزی به ندرت تنها یک بار نرخ بهره را تغییر میدهند و معمولا مجموعهای از افزایشها یا کاهشها را در پیش میگیرند که هدف آن تاثیرگذاری بر تورم و فعالیت اقتصادی است.
با این حال برای یک افزایش منفرد نیز سابقهای وجود دارد. در مارس ۱۹۹۷، فدرال رزرو تحت ریاست الن گرینسپن نرخ بهره را یکچهارم واحد بالا برد. چند ماه بعد بحران مالی آسیا آغاز شد و سیاستگذاران را بر آن داشت که نرخها را ثابت نگه دارند و سپس در پاییز ۱۹۹۸ سه بار آنها را کاهش دهند.
سرمایهگذاران در حال حاضر سه افزایش را در سپتامبر، دسامبر و مارس انتظار دارند.
جاناتان پینگل، اقتصاددان در بانک یوبیاس، گفت فدرال رزرو میتواند در صورتی که دادههای ورودی نشانههایی از کاهش تورم نشان دهد، از ادامه افزایشها صرفنظر کند.
او گفت: «اگر دادهها مطابق میلشان پیش برود، لازم نیست حتما این مسیر را تا انتها طی کنند».
سرمایهگذاران بنابراین روز چهارشنبه نگاه دقیقی به پیشبینیهای اقتصادی فصلی بهروزشده فدرال رزرو خواهند داشت. این پیشبینیها نشان میدهد هر یک از سیاستگذاران نرخ مرجع را در پایان امسال و سال آینده در چه سطحی انتظار دارند.