دو پژوهشگر به دلیل دستاوردهای نوآورانه‌ای که می‌تواند شیوه تولید داروها را دگرگون کند، برنده جایزه نوبل شیمی سال جاری شدند.
آنری بوریس کاگان، شیمیدان فرانسوی و کنسو سوآی، شیمیدان سوئدی به‌دلیل پژوهش‌های خود درباره مولکول‌های کایرال برنده نوبل شیمی امسال شدند؛ پژوهشی که به گفته آکادمی سلطنتی علوم سوئد در استکهلم، «برای شیمیدانانی که واکنش‌های شیمیایی مورد استفاده در تولید داروها را طراحی می‌کنند، نقشی تعیین‌کننده دارد».
آگهی
آگهی
این دو پژوهشگر فرانسوی و ژاپنی به‌دلیل کشف اثرهای غیرخطی و خودکاتالیزی در سنتز آلی نامتقارن مورد تقدیر قرار گرفتند.
بسیاری از مولکول‌ها، از جمله اسیدهای آمینه، دارای دو شکل آینه‌ای از یکدیگر هستند؛ اما در موجودات زنده معمولاً تنها یکی از این دو شکل یافت می‌شود. ویژگی که آن را عدم تقارن شیمیایی یا کایرالیته (دست سانی) می‌نامند.
این عدم تقارن هنگام تولید داروهای جدید چالش‌هایی ایجاد می‌کند. کمیته نوبل توضیح می‌دهد که بسیاری از مولکول‌های دارویی در دو شکل وجود دارند که تصاویر آینه‌ای یکدیگرند، اما کاملاً بر هم منطبق نیستند. تنها یکی از این دو شکل می‌تواند اثر درمانی داشته باشد، در حالی که شکل دیگر ممکن است اثر اضافی و گاهی عوارض جانبی زیان‌بار ایجاد کند.
هاینر لینک، رئیس کمیته نوبل شیمی، در بیانیه‌ای گفت: «آنری کاگان و کنسو سوآی راه‌حلی برای یک معمای شیمیایی ارائه کرده‌اند که بیش از یک قرن قدمت دارد، اینکه چگونه همدست سانی می‌تواند به‌طور خودبه‌خودی شکل بگیرد.» او افزود: «واکنش‌های شیمیایی که آنها توسعه داده‌اند، شگفت‌انگیزند.»
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
کاگان با دانشگاه پاریس-سود در اورسه فرانسه همکاری دارد و سوآی نیز وابسته به دانشگاه علوم توکیو است.
سوآی پس از اعلام برنده شدن خود گفت: «از دریافت این خبر بسیار خوشحال و هیجان‌زده‌ام.» او افزود: «این یکی از هیجان‌انگیزترین روزهای زندگی من است. بسیار خوشحالم که این جایزه را با پروفسور هانری کاگان، شیمیدان برجسته و مشهور در حوزه شیمی آلی، شریک می‌شوم.»
مبلغ جایزه نوبل امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۰۹ میلیون یورو است؛ مبلغی که در صورت اعطای جایزه به یک فرد، گروه کوچکی از برندگان یا یک سازمان، به همین میزان خواهد بود.
جوایز باقی‌مانده نوبل ۲۰۲۶ در رشته‌های ادبیات، صلح و اقتصاد در روزهای آینده اعلام خواهد شد. جوایز نوبل در رشته‌های پزشکی و فیزیک اوایل همین هفته اعلام شده است.
پس از اعلام برنده جایزه صلح در روز جمعه، برنده جایزه یادبود نوبل در علوم اقتصادی در ۱۲ اکتبر معرفی خواهد شد.
مراسم اهدای جوایز در روز ۱۰ دسامبر برگزار می‌شود؛ روزی که مصادف با سالروز درگذشت آلفرد نوبل، صنعتگر و مخترع سوئدی دینامیت و بنیان‌گذار این جوایز است. نوبل در سال ۱۸۹۶ درگذشت.
جوایز پیشین نوبل شیمی
از سال ۱۹۰۱ تا ۲۰۲۵، در مجموع ۱۱۷ جایزه نوبل شیمی اعطا شده است. از میان ۱۹۸ برنده نوبل شیمی، تنها هشت نفر زن بوده‌اند که ماری کوری، برنده نوبل شیمی در سال ۱۹۱۱، نیز در میان آنهاست.
سال گذشته جایزه نوبل شیمی به‌طور مشترک به سوسومو کیتاگاوا از دانشگاه کیوتو در ژاپن، ریچارد رابسون از دانشگاه ملبورن استرالیا و عمر ام. یاغی از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، در آمریکا تعلق گرفت.
این سه دانشمند به‌دلیل ابداع ساختاری مولکولی جدید مورد تقدیر قرار گرفتند؛ ساختاری که می‌توان از آن برای استخراج دی‌اکسید کربن از هوا و جداسازی آلاینده‌ها از آب استفاده کرد.