افشای یک راز: پشت‌پرده نشست اضطراری اقلیمی که متخصصان را به گریه انداخت

چه کسان دیگری نشست‌های خبری کووید را که در اوج بحران از تلویزیون دولت‌ها در سراسر اروپا پخش می‌شد به یاد دارند؟ در بریتانیا نخست‌وزیر و دانشمندان ارشد پشت تریبون می‌ایستادند و با جدیت کشور را درباره تعداد جانباختگان، سرعت انتشار کووید و این که برای حفاظت از خود باید چگونه رفتار کنیم در جریان می‌گذاشتند.

آگهی

آگهی

در میان دوستان و اعضای خانواده‌ام، زندگی ما حول چیزهایی می‌چرخید که در آن نشست‌ها به ما می‌گفتند. گروه‌های گفت‌وگوی ما پر از بحث درباره این بود که کارشناسان چه گفته‌اند و این که آیا قرار است گفته‌های آنها راهبردهای ما برای معاشرت یا در خانه ماندن را تغییر دهد یا نه.

در یکی از همین پخش‌ها بود که سایمون اولدریج، مروج علم، به فکر افتاد: اگر درباره بحران اقلیمی هم نشست‌های خبری در تلویزیون ملی برگزار می‌شد چه می‌شد؟ کارشناسان واقعیت‌ها را «دوباره روی میز می‌گذاشتند» درباره این که تغییر اقلیم چگونه پیش می‌رود، چگونه از تامین غذا تا خدمات درمانی بر همه چیز اثر می‌گذارد و این که جامعه باید چگونه واکنش نشان دهد. این شد که نشست اضطراری ملی (NEB) (منبع به زبان انگلیسی) شکل گرفت.

«یک راز بالاخره گفته شد»

بعد از آن که برادرش را هم به کمک گرفت، برادران اولدریج تصمیم گرفتند کارزار را با یک نشست خبری از خودشان آغاز کنند. آنها برنامه‌ای ریختند تا برجسته‌ترین دانشمندان بریتانیا را روبه‌روی سیاستمداران و روسای بانفوذ صنعت و تجارت بنشانند. قرار بود این کارشناسان واقعیت‌های مربوط به تغییر اقلیم و تاثیر فعلی و آینده آن بر نظام‌هایی را که زندگی ما به آنها وابسته است، از هوا و تامین غذا گرفته تا سلامت و امنیت ملی، روی میز بگذارند و سپس حاضران فرصت داشته باشند از آنها سوال بپرسند.

نشست‌های خبری کووید باعث شد مردم کشور از جا بلند شوند و در بیشتر موارد دستورالعمل‌ها را اجرا کنند. اگر یک نشست درباره پیامدهای تغییر اقلیم بتواند به همان میزان اقدام فوری در مقیاس ملی ایجاد کند چه؟ نیک اولدریج، مروج علم در حوزه اقلیم، در یک تماس ویدیویی می‌گوید: «آن لحظه‌ای که همه جلوی تلویزیون نشستیم و به یک کارشناس گوش دادیم، واقعا لحظه خاصی بود، نه؟ چون می‌فهمید که اکثریت هم‌وطنان ما به حاکمیت قانون احترام می‌گذارند، برای جوامع خود ارزش قائل‌اند و می‌خواهند به نفع دیگران عمل کنند.»

نیک توضیح می‌دهد که برای ایجاد همان حال‌وهوا و لحن نشست‌های کووید تصمیم گرفتند این نشست «از نظر ظاهر و فضا و صدا طوری باشد که انگار خود دولت است که حرف می‌زند». این ایده را همکاران آنها که از مدیران خلاق سابق در صنعت مشهور به بی‌رحمی تبلیغات بودند مطرح کردند.

او می‌گوید: «با کت‌وشلوارهای اتوکرده ظاهر شدیم، در حالی که معمولا این طور لباس نمی‌پوشیم، و همه چیز طوری طراحی شده بود که برای آدم‌های صنعت، کسانی که در جهان کسب‌وکار به‌روال معمول زندگی می‌کنند و فکر می‌کنند شکست‌ناپذیرند و هیچ چیز واقعا نمی‌تواند به آنها آسیب بزند جذاب باشد.»

این که خودشان را شبیه همان کسانی نشان دادند که می‌خواستند به آنها برسند جواب داد. او می‌گوید: «نشست فقط با دعوت‌نامه بود و اوضاع خیلی شلوغ شد. ایمیل‌هایی می‌گرفتیم مثل سلام، من دانشمند ارشد دولت هستم، می‌توانم بیایم؟ انگار صاحب یک کلوپ شبانه خیلی معروف بودیم.»

در نهایت حدود هزار و سیصد نفر در سالن وست‌مینستر سنترال هال نشستند؛ محلی تاریخی درست روبه‌روی ساختمان پارلمان، یعنی کرسی قدرت در بریتانیا. کارشناسان هر کدام ده دقیقه وقت داشتند تا از پشت تریبون برای حاضران صحبت کنند، اسلاید نشان دهند و واقعیت‌ها را یکی‌یکی توضیح دهند. به گفته نیک، حیاتی بود که همه حاضران حرف‌ها را مستقیما از زبان این کارشناسان بشنوند «بدون فیلتر رسانه‌ها».

با وجود این که بسیاری از حاضران چهره‌های شناخته‌شده و بسیار پرمشغله بودند، در طول ارائه‌ها سکوت کامل بر سالن حاکم بود. چیزی در آن اتاق رخ داد. حتی فعالان باتجربه سازمان‌های غیردولتی [NGO] بیرون می‌آمدند و می‌گفتند عمیقا تحت تاثیر قرار گرفتم. خیلی‌ها گریه کردند. احساسی عمیق از این که آن رنج برانگیخته و در عین حال بالا کشیده شده، در فضا بود؛ انگار رازی بالاخره گفته شده و همه با هم شاهد چیزی هستند. در آن اتاق احساس رهایی عظیم و ملموسی وجود داشت.

نشست اضطراری مردمی چیست؟

سخنرانی‌های دانشمندان ضبط شد و برای مقطعی از جمعیت و نیز چند چهره مشهور مثل جنیفر ساندرز به نمایش درآمد. واکنش‌های آنها هم فیلم‌برداری شد؛ ایده دیگری از مدیران تبلیغاتی سابق برای جذاب‌تر کردن فیلم. در نهایت آنها یک فیلم پنجاه دقیقه‌ای ساختند به نام «نشست اضطراری مردمی». حالا تیم NEB می‌خواهد همه افراد بالای شانزده سال، در همه بخش‌های جامعه آن را ببینند.

من این فیلم را دیده‌ام اما نمی‌خواهم جزئیاتی لو بدهم. فقط می‌گویم که دانشمندان واقعیت‌ها را به شکلی ساده و قابل فهم ارائه می‌کنند. واضح و روشن حرف می‌زنند و چیزی را شیرین نمی‌کنند. چیزی که خیلی دوست داشتم این بود که همه آنها سخنرانی خود را با پیام توانمندسازی به پایان می‌رسانند و توضیح می‌دهند از همین حالا چه کارهایی می‌توان انجام داد تا از آینده فاجعه‌باری که اگر به همین روال ادامه دهیم در انتظار ماست جلوگیری کنیم.

بعد از سخنرانی‌ها از کارشناسان پرسیدند درباره همه واقعیت‌هایی که مطرح کرده‌اند چه احساسی دارند. در بخشی بسیار تاثیرگذار یکی از دانشمندان اشک در چشم‌هایش جمع می‌شود و می‌گوید می‌خواهد بتواند به پسر نوجوانش بگوید هرکاری از دستش بر می‌آمد برای جلوگیری از بدترین پیامدهای تغییر اقلیم انجام داده است.

در یک نمایش نشست اضطراری مردمی چه می‌گذرد؟

برای این که اطلاعات فیلم خارج از «حباب» متخصصان یا فعالان اقلیمی هم پخش شود، این فیلم برای هر فردی در بریتانیا که بخواهد آن را در یک محل در جامعه محلی خود به نمایش بگذارد، به رایگان در دسترس است.

مایک می‌گوید: «باید اثر تکثیر را به راه بیندازیم. بنابراین مهم‌ترین خواسته ما در هر نمایش این است که سعی کنیم یک، دو یا سه گروه از حاضران را ترغیب کنیم خودشان یک نمایش دیگر برگزار کنند. این نمایش می‌تواند در محل کارشان باشد یا در بخش دیگری از جامعه.»

تیم برگزارکننده می‌خواهد سازماندهی یک نمایش برای هرکسی کار ساده‌ای باشد. به همین خاطر برای برگزارکنندگان یک بسته ابزار جامع فراهم شده که من آن را دیده‌ام و مرحله‌به‌مرحله همه روند را توضیح می‌دهد؛ از نحوه دعوت از دیگران و جلب توجه رسانه‌های محلی گرفته تا جزئیات فنی لازم برای نمایش فیلم.

برای آنها همچنین راهنماهایی درباره نحوه مدیریت گفت‌وگوی پس از فیلم در نظر گرفته شده است. این بخش، قسمت حیاتی این تجربه است و دلیل این که فیلم به صورت آنلاین در دسترس نیست هم همین است. این گفت‌وگو به حاضران فرصت می‌دهد در یک جمع، آنچه شنیده‌اند را هضم کنند. مایک برنرز لی، پژوهشگر برجسته اقلیم که در خود نشست هم سخنرانی داشت، و لیندا اسپِی از ائتلاف روان‌شناسی اقلیم، درباره چگونگی تسهیل این گفت‌وگو مشاوره داده‌اند تا حاضران بتوانند «عاملیت خود برای عمل کردن» را پیدا کنند.

دعوت از نماینده پارلمان منطقه برای حضور در نمایش اهمیت زیادی دارد، نه فقط برای این که او درباره پیامدهای گسترده و سریع بحران اقلیم و طبیعت آگاه‌تر شود، بلکه چون تیم NEB هدف دارد فیلم از تلویزیون ملی پخش شود. اگر شمار کافی از نمایندگان پارلمان یک درخواست پارلمانی (منبع به زبان انگلیسی) را در حمایت از این ایده امضا کنند، این اتفاق می‌تواند بیفتد. تا امروز ۱۴۱ نفر از مجموع ۶۵۰ نماینده پارلمان بریتانیا آن را امضا کرده‌اند.

تا کنون ۱٬۸۴۵ نمایش برگزار شده و ۱٬۰۸۹ نمایش دیگر در راه است. یک داشبورد تعاملی (منبع به زبان انگلیسی) نشان می‌دهد نمایش‌ها در کجا برنامه‌ریزی شده است.

یک نظرسنجی دانشگاهی که شرکت‌کنندگان بعد از نمایش آن را پر می‌کنند، نتایج اولیه مثبتی نشان می‌دهد؛ ۵۸ درصد گفته‌اند بعد از تماشای فیلم احساس امید بیشتری دارند در مقابل ۱۵ درصد که کمتر امیدوار شده‌اند، ۸۸ درصد خود را آگاه‌تر و ۸۷ درصد انگیزه‌مندتر برای اقدام می‌دانند.

فقط سالن‌های اجتماعات روستاها نیست که فیلم در آنها نمایش داده می‌شود. محل‌های کار در طیف گسترده‌ای از صنایع این فیلم را برای کارکنان خود نمایش می‌دهند، از جمله بی‌بی‌سی. گروه بین‌المللی زنان، موسوم به وومنز اینستیتوت، در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایش‌هاست. گروهی از معلمان از این فیلم برای تدارک یک مجموعه ابزار آموزشی استفاده کرده‌اند و قصد دارند نسخه کوتاه‌شده فیلم را به همه اتاق‌های معلمان در سراسر بریتانیا ببرند. حتی در خود دولت بریتانیا هم علاقه‌هایی به این فیلم نشان داده شده است.

کشورهای دیگر اروپایی هم در حال بررسی این هستند که چگونه نشست‌های اضطراری خود را با حضور دانشمندان و واقعیت‌های مرتبط با کشورشان برگزار کنند. در آلمان این ابتکار Nationaler Risiko Gipfel (منبع به زبان انگلیسی) یا اجلاس ملی ریسک نام دارد و برگزارکنندگان توانسته‌اند یوهان روکستروم، دانشمند برجسته بین‌المللی در حوزه اقلیم، را به عنوان یکی از سخنرانان جلب کنند.

هدف نشست اضطراری مردمی چیست؟

نیک می‌گوید این که مردم عادی بعد از دیدن فیلم چه کاری انجام دهند تصمیمی نیست که آنها برایشان بگیرند: «یک کار واحد وجود ندارد، همه چیز بستگی دارد هرکس در چه مرحله‌ای از مسیر خود باشد. این وظیفه ما نیست که نسخه‌ای از پیش تعیین‌شده برای راه‌حل‌ها ارائه دهیم. یکی از دلایلی هم که چنین جمع به‌طرز شگفت‌انگیزی متنوع از حامیان مثل صندوق جهانی طبیعت، نشنال تراست و کلیسا پشت سر ما ایستاده‌اند همین است که ما فهرست سیاست‌ها را ارائه نمی‌کنیم، چون سیاست‌گذاری‌ها بلافاصله باعث اختلاف و بحث میان سازمان‌های غیردولتی می‌شود و این آن بحثی نیست که می‌خواهیم داشته باشیم.»

آنها می‌خواهند در این عصر سرشار از اطلاعات نادرست سیاسی، «شرایط را برابر کنند، واقعیت‌ها را دوباره روی میز بگذارند و خیلی مشخص درباره بریتانیا و ریسک‌ها حرف بزنند، نه فقط درباره علم، بلکه درباره بازه‌های زمانی و پیامدهای کامل این بحران در سراسر جامعه».

توانمندسازی مردم برای اقدام، بخش کلیدی این کارزار است. در نمایش‌ها، به حاضران بروشورهایی داده می‌شود که در آنها پیشنهادهایی برای سازمان‌های کارزاری که می‌توانند به آنها بپیوندند یا به آنها کمک مالی کنند آمده است؛ از جمله پروژه اکثریت اقلیمی (منبع به زبان انگلیسی)، صندوق جهانی طبیعت (WWF) (منبع به زبان انگلیسی) و دوستان زمین (منبع به زبان انگلیسی).

نیک می‌گوید: «ما سعی می‌کنیم به مردم نشان دهیم تغییر از خود ما آغاز می‌شود و چون رویکرد ما دربرگیرنده کل جامعه است، هرکس می‌تواند در هر بخشی از جامعه خود وارد عمل شود و مشارکت کند.»