فیلم «گزارش اضطراری مردم» تاکنون نزدیک به ۲۰۰۰ بار در سراسر بریتانیا نمایش داده شده و آلمان در حال آمادهسازی نسخه خود است.
چه کسان دیگری نشستهای خبری کووید را که در اوج بحران از تلویزیونهای دولتی سراسر اروپا پخش میشد به یاد دارند؟ در بریتانیا، نخستوزیر و برجستهترین دانشمندان پشت تریبونها میایستادند و با جدیت کشور را درباره شمار قربانیان، سرعت گسترش کووید و اینکه برای حفاظت از خود چگونه باید رفتار کنیم، توجیه میکردند.
آگهی
آگهی
در میان دوستان و اعضای خانوادهام، زندگی ما به آنچه در آن نشستها به ما میگفتند گره خورده بود. گروههای گفتوگویمان پر از بحث درباره حرفهای کارشناسان و این بود که آیا قرار است راهبردهای ما برای معاشرت یا خانهنشینی را عوض کند یا نه.
در جریان یکی از همان پخشها بود که سایمون اولدریج، ارتباطگر علم، به فکری افتاد: اگر درباره بحران اقلیمی نشستهای خبری از تلویزیون ملی پخش میشد چه میشد؟ کارشناسان حقایق را دوباره روی میز بگذارند، درباره اینکه تغییرات اقلیمی چگونه پیش میرود، چگونه از تامین غذا تا خدمات درمانی همه چیز را تحت تاثیر قرار میدهد و اینکه جامعه باید چگونه واکنش نشان دهد. به این ترتیب نشست اضطراری ملی (NEB) (منبع به زبان انگلیسی) شکل گرفت.
یک راز بالاخره برملا شد
اولدریجها پس از آنکه برادرش را برای کمک همراه کرد، تصمیم گرفتند کارزار را با نشست خبری خودشان آغاز کنند: آنها طرحی ریختند تا برجستهترین دانشمندان بریتانیا را روبهروی سیاستمداران و روسای تاثیرگذار صنعت و کسبوکار قرار دهند. کارشناسان قرار بود واقعیتهای مربوط به تغییرات اقلیمی و تاثیرات کنونی و آینده آن بر نظامهایی را که زندگی ما را سر پا نگه میدارند، یعنی وضعیت جوی، تامین غذا، سلامت و امنیت ملی، تشریح کنند. سپس قرار بود حاضران فرصت پیدا کنند از آنها سوال بپرسند.
نشستهای خبری کووید باعث شد مردم کشور هوشیار شوند و در بیشتر موارد دستورات را اجرا کنند. اگر یک نشست خبری درباره پیامدهای تغییرات اقلیمی بتواند به اقدام فوری در سطح ملی منجر شود چه؟ نیک اولدریج، ارتباطگر علم اقلیم، در یک تماس تصویری میگوید: «آن لحظهای که همه پای تلویزیون نشستیم و به یک کارشناس گوش دادیم، واقعا لحظه خاصی بود، نه؟ چون میفهمید که اکثریت هموطنانمان به حاکمیت قانون احترام میگذارند، برای جوامع خود ارزش قائلاند و میخواهند به نفع دیگران عمل کنند.»
نیک توضیح میدهد که برای آنکه لحن این نشست با نشستهای کووید همخوان باشد، آنها تصمیم گرفتند این مراسم «از نظر ظاهر و فضا و صدا طوری باشد که انگار ما خود دولت هستیم». این ایده را همکارانش، یعنی مدیران خلاق پیشین در صنعت تبلیغات بسیار رقابتی و بیرحم، مطرح کردند.
او میگوید: «با کتوشلوارهای شیک ظاهر شدیم، درحالیکه هیچوقت اینطور لباس نمیپوشیم، و همه چیز طوری طراحی شده بود که برای فعالان صنعت جذاب باشد؛ کسانی که در جهان کسبوکار معمولی زندگی میکنند و فکر میکنند نابودنشدنیاند و هیچ چیز واقعا نمیتواند به آنها آسیب بزند.»
اینکه خود را شبیه کسانی نشان دادند که میخواستند به آنها برسند، جواب داد. او میگوید: «حضور فقط با دعوتنامه بود و کار کاملا از کنترل خارج شد. ایمیلهایی میگرفتیم با این مضمون: سلام، من دانشمند ارشد دولت هستم، میتوانم بیایم؟ انگار صاحب یک کلوب شبانه خیلی مشهور بودیم.»
در نهایت حدود ۱۳۰۰ نفر در سالن مرکزی وستمینستر نشستند؛ محل تاریخیای روبهروی ساختمان پارلمان، یعنی مرکز قدرت بریتانیا. هر یک از کارشناسان ۱۰ دقیقه فرصت داشتند از پشت تریبون برای جمعیت صحبت کنند، اسلایدها را نشان دهند و واقعیتها را یکبهیک توضیح دهند. نیک میگوید که حیاتی بود همه افراد حاضر در سالن این اطلاعات را مستقیما از زبان کارشناسان بشنوند، «بیآنکه فیلتر رسانهها روی آن باشد».
با وجود جایگاههای اجتماعی بالا و زندگیهای پرمشغله حاضران، هنگام ارائههای کارشناسان سکوتی کامل بر سالن حکمفرما بود. نیک میگوید: «در آن اتاق چیزی رخ داد. حتی اعضای کارکشته سازمانهای غیردولتی بیرون آمدند و میگفتند که به شدت تحت تاثیر قرار گرفتهاند. خیلیها گریه کردند. احساسی عمیق از این بود که آن درد الهامبخش شده و بالا گرفته است، انگار بالاخره یک راز برملا شده است؛ انگار بالاخره دارند چیزی را میبینند که همه با هم شاهدش هستند. در آن اتاق حس عظیم و ملموسی از رهایی وجود داشت.»
نشست اضطراری مردمی چیست؟
ارائههای دانشمندان فیلمبرداری شد و برای نمونهای نماینده از جمعیت و چند چهره مشهور، از جمله جنیفر ساندرز، به نمایش درآمد. واکنشهای آنها هم ضبط شد؛ ایده دیگری از مدیران تبلیغات سابق برای جذابتر کردن فیلم. در پایان، آنها یک فیلم ۵۰ دقیقهای داشتند به نام «نشست اضطراری مردمی». حالا تیم NEB میخواهد همه افراد بالای ۱۶ سال در همه بخشهای جامعه آن را ببینند.
من این فیلم را دیدهام، اما قصد ندارم جزئیاتش را لو بدهم. فقط میتوانم بگویم دانشمندان واقعیتها را به شیوهای آسانفهم ارائه میکنند. آنها روشن و ساده صحبت میکنند و چیزی را بزک نمیکنند. آنچه برایم جذاب بود این است که همه ارائههایشان را با لحنی توانمندساز به پایان میرسانند و توضیح میدهند از همین حالا چه کارهایی میتوان انجام داد تا از آینده فاجعهباری که اگر همین مسیر را ادامه دهیم در انتظارمان است، جلوگیری کنیم.
پس از ارائهها، با کارشناسان درباره احساسی که نسبت به همه واقعیتهایی که بیان میکنند دارند گفتوگو شد. یک لحظه بهویژه تاثیرگذار در فیلم هست که یکی از دانشمندان اشک در چشمانش جمع میشود و میگوید میخواهد بتواند به پسر نوجوانش بگوید برای جلوگیری از بدترین پیامدهای تغییرات اقلیمی هر کاری از دستش برمیآمد انجام داده است.
در یک نمایش نشست اضطراری مردمی چه میگذرد؟
برای آنکه اطلاعات موجود در فیلم از «حباب» متخصصان اقلیم یا فعالان فراتر برود، هر کس در بریتانیا میتواند آن را به رایگان در محلهای اجتماع محلی خود به نمایش بگذارد.
مایک میگوید: «واقعا باید اثر چندبرابری را فعال کنیم. بنابراین مهمترین درخواست در هر نمایش این است که تلاش کنیم یک، دو یا سه گروه از میان حاضران را ترغیب کنیم یک نمایش دیگر برگزار کنند؛ میتواند در محل کارشان باشد یا در بخش دیگری از جامعه.»
تیم میخواهد برگزاری یک نمایش برای هر کسی کاری ساده به نظر برسد. به همین دلیل برگزارکنندگان نمایشها یک جعبهابزار کامل دریافت میکنند، که من آن را دیدهام، و آنها را مرحلهبهمرحله در کل روند راهنمایی میکند؛ از دعوتنامهها و چگونگی دعوت رسانههای محلی تا جزئیات فنی نمایش فیلم.
همچنین به آنها راهنماییهایی داده میشود درباره اینکه چگونه بحث پس از فیلم را اداره کنند. این بخش حیاتی تجربه است و دلیل اینکه فیلم برای تماشا آنلاین در دسترس نیست نیز همین است. این بخش به حاضران فرصت میدهد آنچه را تازه شنیدهاند در قالب یک گروه پردازش کنند. مایک برنرز-لی، پژوهشگر سرشناس اقلیم که او هم در نشست ارائه داشت، و لیندا اسپِی از ائتلاف روانشناسی اقلیم راهنمایی کردهاند که این بحث چگونه باید هدایت شود تا مخاطبان بتوانند، به تعبیر آنها، «توان کنشگری خود را پیدا کنند».
دعوت نماینده حوزه انتخابیه به نمایش فیلم اهمیت زیادی دارد؛ نه فقط برای اینکه او درباره پیامدهای گسترده و پرشتاب بحران اقلیم و طبیعت آگاهتر شود، بلکه چون تیم NEB از دولت میخواهد یک نشست اضطراری زنده، با حضور کارشناسان، برگزار کند و آن را در زمان طلایی از تلویزیون پخش کند؛ و برای این کار به نمایندگان نیاز دارند تا از طریق یک درخواست پارلمانی (منبع به زبان انگلیسی) آن را پیگیری کنند. تاکنون ۱۵۲ نفر از مجموع ۶۵۰ نماینده مجلس بریتانیا این درخواست را امضا کردهاند.
تا کنون ۱۸۴۵ نمایش برگزار شده و ۱۰۸۹ نمایش دیگر در راه است. یک داشبورد تعاملی (منبع به زبان انگلیسی) نشان میدهد کجاها نمایشها برنامهریزی شده است.
یک نظرسنجی دانشگاهی که شرکتکنندگان پس از نمایشها پر کردهاند نتایج اولیه مثبتی دارد: ۵۸ درصد گفتهاند پس از دیدن فیلم احساس امیدواری بیشتری داشتند (در برابر ۱۵ درصد که کمتر امیدوار شده بودند)، ۸۸ درصد خود را آگاهتر و ۸۷ درصد انگیزهمندتر برای اقدام میدانستند.
فیلم فقط در سالنهای اجتماعات روستاها نمایش داده نمیشود. محلهای کار در طیف گستردهای از صنایع، از جمله بیبیسی، آن را برای کارکنان خود به نمایش میگذارند. انجمن Women’s Institute که گروههای اجتماعی زنان را سازماندهی میکند در حال برنامهریزی برای برگزاری نمایشهاست. گروهی از آموزگاران مدارس از این فیلم برای ساخت مجموعهای از مواد آموزشی استفاده کردهاند و قصد دارند نسخه کوتاهشدهای از فیلم را به هر اتاق معلمان در سراسر بریتانیا ببرند. حتی در خود دولت بریتانیا هم علاقهمندیهایی بروز کرده است.
دیگر کشورهای اروپایی نیز در حال بررسی این هستند که چگونه میتوانند نشستهای اضطراری مخصوص خود، با دانشمندان و حقایق مرتبط با کشورشان، برگزار کنند. در آلمان این ابتکار Nationaler Risiko Gipfel (منبع به زبان انگلیسی) (نشست ملی ریسک) نام دارد و برگزارکنندگان توانستهاند یوهان روکستروم، دانشمند برجسته و شناختهشده بینالمللی در حوزه اقلیم، را به عنوان یکی از ارائهدهندگان دعوت کنند.
هدف نشست اضطراری مردمی چیست؟
نیک میگوید در مورد اینکه او و تیمش انتظار دارند مردم عادی پس از دیدن فیلم چه کارهایی انجام دهند، تصمیمگیری با آنها نیست: «یک کار واحد وجود ندارد؛ واقعا بستگی دارد هر فرد در کجای مسیر خود قرار دارد. وظیفه ما نیست که نسخه بدهیم و بگوییم راهحلها چیست؛ در واقع یکی از دلایل اینکه این گروه بهطور مضحکی متنوع پشت سر ما ایستاده، از جمله سازمانهایی مثل WWF، بنیاد National Trust و کلیسا، این است که ما وارد فهرست کردن سیاستها نمیشویم، چون سیاستها بلافاصله میان سازمانهای غیردولتی اختلاف و بحث ایجاد میکند و این آن بحثی نیست که ما میخواهیم داشته باشیم.»
او ادامه میدهد که در این عصر اطلاعات نادرست هدایتشده سیاسی، هدف آنها این است که «زمین بازی را همسطح کنند، حقایق را دوباره روی میز بگذارند، درباره بریتانیا و خطرها بسیار مشخص صحبت کنند؛ نه فقط درباره علم، بلکه درباره بازههای زمانی و تمام پیامدها در سراسر جامعه.»
توانمندسازی مردم برای اقدام، بخش کلیدی این کارزار است. در نمایشها، به مخاطبان بروشورهایی داده میشود که در آنها نام و ایده سازمانهای کنشگر آمده است؛ نهادهایی که میتوانند به آنها بپیوندند یا به آنها کمک مالی کنند، از جمله Climate Majority Project (منبع به زبان انگلیسی)، WWF (منبع به زبان انگلیسی) و Friends of the Earth (منبع به زبان انگلیسی).
او میگوید: «ما تلاش میکنیم مردم را به این واقعیت وصل کنیم که تغییر از همه ما میآید و چون رویکردی در مقیاس کل جامعه در پیش گرفتهایم، آنها میتوانند در هر بخش از این تلاشها در جوامع خود مشارکت کنند.»