تحلیلهای تازه نشان میدهد تغییرات اقلیمی احتمال شرایط مستعد آتشسوزی را در جنوبغرب فرانسه دستکم دو برابر و در مرکز اسپانیا دستکم ۲۰ برابر کرده است.
دانشمندان هشدار میدهند تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، شرایط مستعد آتشسوزی را که بخشهای وسیعی از اروپا را ویران کرده، تا ۲۰ برابر محتملتر کرده است.
آگهی
آگهی
اسپانیا و فرانسه روزهاست با آتشسوزیهای مهارنشدهای دستوپنجه نرم میکنند که بیش از ۱۲۰ هزار هکتار زمین را سوزانده و حدود ۳۰۰ هزار نفر را ناچار به ترک خانههایشان کرده است. اتحادیه اروپا سامانه واکنش اضطراری خود را فعال کرده و هواپیماها و خودروهای آتشنشانی را برای مقابله با این حریقها اعزام کرده اما هشدار داده که ظرفیت آن بهسرعت رو به پایان است.
اوایل همین هفته، آتشسوزی جنگلی در فرانسه آنقدر قدرتمند شد که ستون دود آن به توفان تندری تبدیل شد و رعدوبرقی ایجاد کرد که با برخورد به زمین آتشهای بیشتری را شعلهور کرد. این پدیده همچنین بادهای شدیدی ایجاد کرد که شعلهها را به سوی مناطق جدید راند.
در روزهای اخیر، در یونان نیز آتشسوزیهای جنگلی شعلهور شده است که در جزیره کرت جان سه آتشنشان را گرفته است؛ همزمان صدها نفر در امتداد سواحل غربی و جنوبی ترکیه تخلیه شدهاند.
در حالیکه این آتشسوزیها توجه رسانههای جهانی را جلب کرده، بسیاری از رسانهها از پیوند دادن آنچه «ابرآتشسوزیهای» اروپا خوانده میشود با تغییرات اقلیمی خودداری کردهاند.
آیا تغییرات اقلیمی احتمال آتشسوزیهای عظیم اروپا را افزایش داده است؟
یک مطالعه جدید از سوی گروه انتساب آبوهوای جهان (World Weather Attribution یا WWA) مشاهدات تاریخی هواشناسی را، بدون استفاده از مدلهای اقلیمی، بررسی کرده تا ببیند شرایط جوی مستعد آتشسوزی در گذر زمان چگونه تغییر کرده است.
برای این کار، آنها از شاخصی به نام «رتبه شدت روزانه» (Daily Severity Rating یا DSR) استفاده کردند که شرایط گرم، خشک و پر باد را در بر میگیرد و نشان میدهد مهار آتش پس از آغاز تا چه اندازه دشوار است. پژوهشگران دوره هفتروزهای را بررسی کردند که بالاترین مقدار DSR را در جنوب غربی فرانسه و مرکز اسپانیا، جایی که آتشسوزیها رخ داده، ثبت کرده بود.
آنها دریافتند تغییرات اقلیمی ناشی از انسان، احتمال بروز شرایط مستعد آتشسوزی را در جنوب غربی فرانسه دستکم دو برابر و در مرکز اسپانیا دستکم ۲۰ برابر کرده است. دانشمندان تاکید میکنند این ارقام برآوردهایی محتاطانه است.
آندرِیا ریبیرو، دانشمند اقلیم در مرکز هلمهولتز پژوهشهای زیستمحیطی در آلمان، میگوید: «وقتی آتشسوزیهای جنگلی بهطور همزمان در مناطق مختلف رخ میدهد، روشن میشود که تغییرات اقلیمی ناشی از انسان نه فقط احتمال آتشهای شدیدتر را افزایش میدهد، بلکه همزمانی آنها را هم بیشتر میکند.»
او اضافه میکند: «این وضعیت هزینه واقعی دارد، زیرا همپوشانی اوجهای آتشسوزی همکاری کشورها و به اشتراک گذاشتن منابع اطفای حریق را درست زمانی که این حمایت بیش از هر زمان دیگر نیاز است سختتر میکند.»
این تحلیل نشان داد در اقلیم کنونی، رویدادهایی با این شدت در جنوب غربی فرانسه بهطور میانگین هر ۲۰ سال یکبار و در مرکز اسپانیا هر شش سال یکبار رخ میدهد.
دکتر کلر بارنز، پژوهشگر هواهای حدی و تغییرات اقلیمی در مرکز سیاستهای محیطزیستی کالج امپریال لندن، میگوید این آتشسوزیها صرفا «بدشانسی» نیست و «نشانهای آشکار از تشدید پیامدهای گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی» است.
او میگوید: «زمستانی پرباران و پس از آن این تابستان بهشدت خشک و زنجیرهای از موجهای گرما جنگلها را مملو از سوخت خشک کرده است و گرمای بیامان که از تغییرات اقلیمی ناشی از انسان تغذیه میشود، شرایطی را ایجاد کرده تا هر جرقهای بهآسانی تبدیل به آتشسوزیهای عظیم و خطرناک شود.»
روز گذشته (۳۰ ژوئیه)، مطالعهای جداگانه که در نشریه Scientific Reports منتشر شده، سوابق ملی آتشسوزیهای جنگلی در پرتغال، اسپانیا، فرانسه، ایتالیا و یونان را در کنار دادههای هواشناسی و اقلیمی بین سالهای ۱۹۸۱ تا ۲۰۲۵ تحلیل کرده است.
پژوهشگران دریافتند در بخشهایی از فرانسه و اسپانیا، شدت شرایط جوی تشدیدکننده آتشسوزی بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ نسبت به دوره ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
تعداد روزهایی با «شرایط بهشدت مناسب برای گسترش آتشسوزی» نیز در برخی مناطق هر یک از این کشورها، از کمتر از ۱۰ روز در هر تابستان در دوره ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۰ به حدود ۲۵ روز در دهه گذشته افزایش یافته است.
سازمان ملل از اروپا میخواهد سریعتر از سوختهای فسیلی فاصله بگیرد
سیمون استیل، دبیر اجرایی تغییرات اقلیمی سازمان ملل، با اشاره به تحلیل انتساب WWA میگوید آتشسوزیهای عظیم اروپا نشان میدهد گرمای حدی ناشی از تغییرات اقلیمی و چشماندازهای خشک تا چه اندازه سریع میتواند آتشسوزیهای جنگلی را به «فاجعههای ملی ویرانگر» تبدیل کند.
او میگوید: «انسانها با ادامه سوزاندن مقادیر عظیم زغالسنگ، نفت و گاز، سیاره ما را میپزند و این شرایط را خطرناکتر و این ابرآتشسوزیها را مرگبارتر و مخربتر میکنند.»
او اضافه میکند: «اما راهحلها به همان اندازه روشن است؛ همه کشورها باید سریعتر از سوختهای فسیلی به انرژیهای تجدیدپذیر گذار کنند و مردم را در برابر تشدید پیامدهای اقلیمی، از آتشسوزیهای جنگلی و ابرتوفانها و سیلها تا خشکسالیهایی که تولید غذا را هدف میگیرد، محافظت کنند.»
بهگفته کمیسیون اروپا، با تنها ۳ درجه سانتیگراد افزایش دما، شمار افرادی که در نزدیکی اراضی طبیعی زندگی میکنند و هر سال دستکم ۱۰ روز در معرض سطوح بالای خطر آتشسوزی تا سطح بسیار شدید قرار میگیرند، در اتحادیه اروپا ۱۵ میلیون نفر بیشتر خواهد شد. تغییرات اقلیمی ناشی از انسان تاکنون دمای متوسط سطح زمین را نسبت به دوران پیشاصنعتی حدود ۱٫۳ تا ۱٫۵ درجه سانتیگراد افزایش داده است.