انرژی خورشیدی به نجات اروپاییها از جهش هزینه سوختهای فسیلی کمک میکند اما کارشناسان هشدار میدهند به دلیل اثر بازگشت، قبوض انرژی ممکن است باز هم افزایش یابد.
انرژی خورشیدی در گذار اروپا به سوی انرژی پاک به عنوان «ستاره درخشان» توصیف شده و کمک کرده است خانوارها تا حدی از شوکهای ناشی از نوسان قیمت سوختهای فسیلی در امان بمانند.
آگهی
آگهی
در بحبوحه جنگ علیه ایران که قیمت نفت و گاز را سر به فلک برده، اروپاییها برای دستیابی به استقلال انرژی به تکاپو افتادهاند.
در آلمان، شرکت انرژیهای تجدیدپذیر Enpal BV از زمان آغاز درگیری آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه با افزایش ۳۰ درصدی پرسوجو درباره پنلهای خورشیدی روبهرو شده و برند خورشیدی 1KOMMA5° GmbH نیز از تقریبا دو برابر شدن علاقه به انرژی خورشیدی خبر داده است.
در بریتانیا، شرکت انرژی EON میگوید علاقه به خورشیدی بین ۲۳ فوریه تا ۱ مارس ۲۳ درصد جهش کرده و سپس بین ۲ تا ۸ مارس ۶۳ درصد دیگر افزایش یافته است.
این تنها پنلهای سنتی خورشیدی روی پشتبام نیستند که رونق گرفتهاند. انجمن تجاری SolarPower Europe که با مشارکت اعضا اداره میشود و نماینده بخش خورشید فتوولتاییک (PV) اروپا است میگوید فروش سامانههای خورشیدی پلاگین نیز در سراسر قاره روبهافزایش است، هرچند «به دست آوردن آمار دقیق دشوار است».
چرا خورشیدی پلاگین در اروپا در حال گسترش است
آلمان سالها است که در پیشبرد استفاده از خورشیدی پلاگین پیشتاز است و بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ بیش از یک میلیون سامانه نصب کرده است. این جهش عمدتا به مشوقهای دولتی نسبت داده میشود که خریداران سامانههای خورشیدی پلاگین را با تعرفههای خرید تضمینی برق پاداش میدهد و برای هر واحد برقی که به شبکه میفرستند قیمت ثابتی پرداخت میکند.
حذف مالیات بر ارزش افزوده و سقوط قیمتها نیز این فناوری را بسیار در دسترستر کرده است. سایر کشورهای اروپا در پذیرش خورشیدی پلاگین کند عمل کردهاند اما تغییر قانون ممکن است به زودی این وضعیت را عوض کند.
سال گذشته در ماه آوریل، بلژیک نصب خودانجام پنلهای خورشیدی را قانونی کرد و به مالکان خانه اجازه داد پنلهای فتوولتاییک پلاگین را بدون پرداخت هزینه نصاب دارای صلاحیت خریداری کنند. اسپانیا نیز اخیرا جهش قابل توجهی در فروش ثبت کرده و شرکت Tornasol Energy سال گذشته بیش از ۱۳۰۰ خانه را به کیتهای خورشیدی مجهز کرده است.
بریتانیا تازهترین کشور اروپایی است که محدودیتها برای خورشیدی پلاگین را برمیدارد و اخیرا اعلام کرده است که پنلهای کمهزینه از طریق خردهفروشان ارزانقیمت مانند Lidl و Iceland در دسترس خواهند بود.
از میان ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا، تنها سوئد و مجارستان هنوز استفاده از دستگاههای خورشیدی پلاگینِ خودنصب را ممنوع میکنند.
خورشیدی پلاگین در برابر پنلهای سنتی روی پشتبام؛ کدام گزینه بهتر است؟
هزینه نصب سامانههای خورشیدی روی پشتبام در اروپا، بسته به اندازه سامانه و این که آیا باتری خورشیدی هم خریداری میکنید یا نه، بسیار متفاوت است. قیمتها میتواند از ۷ هزار تا ۳۰ هزار یورو متغیر باشد اما چند کشور مشوقهایی مانند یارانه برای کمک به هزینه نصب ارائه میکنند.
دوره بازگشت سرمایه برای سامانههای خورشیدی روی پشتبام نیز به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله محل نصب پنلها، میزان تابش خورشید و الگوی مصرف برق شما.
سازمان Energy Savings Trust بریتانیا میگوید اگر پرداختهای صادرات برق را در نظر نگیریم، یک خانه در لندن با پنلهای خورشیدی روی پشتبام در صورتی که ساکنان آن تمام روز در خانه باشند میتواند سالانه ۶۵۰ پوند (۷۵۰ یورو) صرفهجویی کند. این رقم اگر آنها بیشتر روزها تا ساعت ۶ عصر بیرون از خانه باشند به ۵۳۰ پوند (۶۱۱ یورو) کاهش مییابد.
این یعنی سامانههای خورشیدی روی پشتبام برای کسانی که در ساعات روز برق مصرف میکنند، مانند بازنشستگان یا افرادی که از خانه کار میکنند، مزیت چشمگیری دارد.
کیان میلروی، مهندس برق در حوزه تجدیدپذیرها در شرکت Heatable (منبع به زبان انگلیسی)، به یورونیوز ارث میگوید: «یک سامانه معمولی روی پشتبام میتواند تاثیر قابل توجهی بر قبضهای انرژی بگذارد، به ویژه برای خانههایی که در طول روز و از طریق شارژ خودروی برقی یا استفاده از پمپ حرارتی مصرف بالایی دارند.»
او اضافه میکند: «هزینه اولیه بدیهی است که بالاتر است و دوره بازگشت طولانیتر، اما در مجموع ارزش بهتری فراهم میکند.»
میلروی درباره سامانههای خورشیدی پلاگین، که قرار است در بریتانیا با قیمتهایی از حدود ۴۰۰ پوند (۴۶۱ یورو) عرضه شود، میگوید این سامانهها بیشتر «محصولی تکمیلی» هستند که برای مستاجران، واحدهای آپارتمانی یا هر کسی که امکان نصب پنلهای فتوولتاییک روی پشتبام را ندارد مناسبتر است.
او توضیح میدهد: «این سامانه مزایای خود را دارد، اما محدود است. نصب آن بسیار سادهتر است اما برق کافی برای ایجاد تغییر چشمگیر در قبضها تولید نمیکند.»
برخلاف آلمان، پریزهای خانگی در بریتانیا معمولا برای تزریق برق تولیدی طراحی نشدهاند؛ به این معنا که خانههای دارای سامانه خورشیدی پلاگین بر خلاف پنلهای روی پشتبام نمیتوانند مازاد تولید خود را به شبکه بفروشند.
با این حال، خورشیدی پلاگین اساسا برای تولید مقادیر عظیم برق طراحی نشده و بیشتر برای کمک به تامین برق لوازم همیشه روشن مانند یخچال، روترهای وایفای و دیگر دستگاههای در حالت آمادهبهکار به کار میرود.
نتالی مثی، کارشناس انرژی در وبسایت Uswitch.com (منبع به زبان انگلیسی)، به یورونیوز ارث میگوید پنلهای پلاگین که بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ وات برق تولید میکنند ممکن است بتوانند لوازم کممصرفی مانند آرامپزها را که بسته به اندازه خود حدود ۳۰۰ وات میکشند تغذیه کنند اما برای تامین برق دستگاههای پرمصرفی مانند کولرهای گازیِ قابل اتصال به پریز یا سرخکنهای بدون روغن کافی نخواهند بود.
تحلیل وبسایت Carbon Brief (منبع به زبان انگلیسی) نشان داده است که پنلهای خورشیدی پلاگین میتوانند در طول عمر ۱۵ ساله خود ۱۱۰۰ پوند (حدود ۱۲۶۱ یورو) از هزینههای انرژی یک خانوار معمولی در بریتانیا بکاهند. در مقابل، پنلهای روی پشتبام میتوانند در همان دوره تا ۱۵ هزار پوند (۱۷۳۱۶ یورو) یا بیشتر صرفهجویی ایجاد کنند و بیشتر سامانهها بین ۶ تا ۱۰ سال بازگشت سرمایه دارند.
آیا انرژی خورشیدی میتواند قبضهای انرژی را افزایش دهد؟
در حالی که اروپاییها برای کاهش قبض برق خود روی خورشیدی سرمایهگذاری میکنند، گاهی نتیجه برعکس میشود.
این پدیده که «اثر بازگشت خورشیدی» نام دارد زمانی رخ میدهد که خانوارها چون پنلهای خورشیدی خود را منبعی بیپایان از برق رایگان میبینند، بیش از حد معمول برق مصرف میکنند.
میلروی میگوید: «یک آرایه کوچک پلاگین ممکن است چند صد وات برق تولید کند، اما در ذهن صاحبخانه این معادل انرژی رایگان است و به همین دلیل شروع میکند به مصرف بیشتر برق.»
اثر بازگشت خورشیدی که میتواند در خانههای دارای پنل روی پشتبام هم رخ دهد، اغلب باعث میشود خانوارهای مجهز به سامانه خورشیدی با افزایش قبضهای انرژی روبهرو شوند و سالهایی را که طول میکشد تا سرمایهگذاری آنها برگردد طولانیتر کند.
با این حال، اگر آگاهانه تلاش کنید سطح مصرف برق خود را ثابت نگه دارید میتوانید تا حدی این اثر را خنثی کنید.