یک پژوهش بزرگ تازه میگوید حذف صندلیهای پریمیوم میتواند به نصف شدن انتشارهای جهانی هوانوردی کمک کند.
کمتر فعالیتی در زندگی روزمره ردپای کربنی بزرگتری از پرواز دارد، اما تاثیر برخی مسافران بسیار بیشتر از دیگران است.
آگهی
آگهی
بر اساس دادههای انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا)، صندلیهای کلاس تجاری و فرستکلاس تا پنج برابر بیشتر از صندلیهای کلاس اقتصادی کربن تولید میکنند.
یک پژوهش جدید (منبع به زبان انگلیسی) نشان داده کنار گذاشتن صندلیهای پرمیوم میتواند به نصف شدن انتشار جهانی هوانوردی کمک کند.
با بهکارگیری فقط هواپیماهای با بالاترین بهرهوری سوخت و افزایش ضریب پرشدگی مسافران، میتوان انتشارها را باز هم بیشتر کاهش داد.
بهگفته این مطالعه، در مجموع این سه اقدام این ظرفیت را دارند که انتشارها را بین ۵۰ تا ۷۵ درصد کاهش دهند، بدون آنکه لازم باشد منتظر تحقق سوخت پایدار هوانوردی (SAF) با قیمت مناسب و در مقیاس گسترده بمانیم.
هرچند نویسندگان این پژوهش اذعان دارند که این تغییرات باید بهتدریج اعمال شود، اما نشان میدهند که کاهش ۱۱ درصدی در انتشار جهانی هوانوردی بلافاصله دستیافتنی است.
پرواز چقدر آلاینده است؟
پرواز مسئول حدود چهار درصد از انتشارهای ناشی از فعالیتهای انسانی در جهان است.
اما همه پروازها یکسان نیستند؛ میزان انتشار هر مسافر بسته به کارایی و چیدمان هواپیما بهطور گستردهای تفاوت میکند.
این مطالعه که ماه گذشته در نشریه علمی Nature Communications Earth & Environment (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شد، بیش از ۲۷ میلیون پرواز تجاری در سال ۲۰۲۳ را تحلیل کرد که ۲۶ هزار زوج شهر و نزدیک به ۳٫۵ میلیارد مسافر را در بر میگرفت.
بهطور میانگین، در سال ۲۰۲۳ انتشار جهانی هوانوردی برای هر مسافر پرداختکننده ۸۴٫۴ گرم CO2 به ازای هر کیلومتر بود.
این رقم در برخی مسیرها ۳۰ گرم CO2 به ازای هر کیلومتر مسافر و در برخی دیگر نزدیک به ۹۰۰ گرم بود.
در بازه و مسیرهای بررسیشده، آمریکا با انتشار ۱۴۴٫۶ میلیون تن CO2، معادل ۲۵ درصد کل انتشارها، بزرگترین منتشرکننده در جهان بود و بهطور میانگین برای هر کیلومتر مسافر ۹۶٫۵ گرم CO2 تولید کرد. چین با ۴۹٫۷ میلیون تن و ۸۸٫۶ گرم در هر کیلومتر مسافر در رتبه دوم و بریتانیا با ۲۴٫۱ میلیون تن و ۸۱٫۱ گرم در رتبه سوم قرار گرفت.
در اروپا پس از بریتانیا، اسپانیا با ۱۶٫۸ میلیون تن، آلمان با ۱۶٫۷ میلیون تن، فرانسه با ۱۴٫۸ میلیون تن و ایتالیا با ۹٫۹ میلیون تن قرار دارند. نروژ نیز بهدلیل استفاده از پروازهای بهویژه غیربهینه مورد توجه قرار گرفته؛ پروازهایی که اغلب با فرودگاههای کوچکتر و مسیرهای کممسافر مرتبط هستند و در برخی کشورها چنین مسیرهایی با بودجه دولتی اداره میشوند و برای اتصال مناطق دورافتاده ضروری به شمار میروند.
رشد تقاضای پرواز از پیشرفتهای کارایی پیشی گرفته است
اگرچه پیشرفتهای چشمگیری در کارایی حاصل شده است و در سال ۱۹۸۰ میانگین CO2 به ازای هر کیلومتر مسافر ۲۸۰ گرم بود، اما این مطالعه هشدار میدهد که در طول زمان رشد تقاضا برای پرواز از این پیشرفتها جلو زده است.
بهدنبال بسته شدن حریمهای هوایی بهدلیل درگیریهایی مانند جنگ روسیه علیه اوکراین، فاصله پروازها و مصرف جهانی سوخت افزایش یافته و در نتیجه انتشارها نیز بالا رفته است.
تحولات آینده نیز احتمالا این روند را تشدید خواهد کرد. با تلاش شرکتهای هواپیمایی برای کاهش دنبالههای ناشی از چگالش که گرما را در جو به دام میاندازند از طریق اجتناب از برخی مناطق پروازی، انتظار میرود مصرف سوخت افزایش یابد و بخشی از دستاوردهای کارایی را خنثی کند.
بازگشت سفرهای مافوق صوت که از سال ۲۰۲۹ وعده آن داده شده، کارایی مصرف سوخت را باز هم کاهش میدهد و اثر گرمایش هوانوردی بر جو را افزایش میدهد.
حذف کلاس تجاری میتواند انتشارها را بهشدت کاهش دهد
این مطالعه نشان میدهد اگر چیدمان هواپیماها بهگونهای تغییر کند که فقط صندلیهای کلاس اقتصادی داشته باشند، امکان جابهجایی مسافران بیشتری فراهم میشود و انتشارها بین ۲۲ تا ۵۷ درصد کاهش مییابد.
کاهش تعداد صندلیهای خالی نیز تاثیر قابل توجهی دارد. در سال ۲۰۲۳ میانگین ضریب اشغال صندلی در هواپیماها ۷۹ درصد بود و برخی هواپیماها تنها با ۲۰ درصد ظرفیت پرواز کردند.
این تحلیل نشان میدهد افزایش این میانگین به ۹۵ درصد برای هر هواپیما میتواند انتشارها را ۱۶ درصد دیگر کاهش دهد.
گذار به هواپیماهای کارآمدتر
بهگفته این مطالعه، جایگزینی ناوگانهای قدیمی با هواپیماهای جدیدتر و کارآمدتر، یعنی هواپیماهای سبکتر، آیرودینامیکتر و کممصرفتر، میتواند مصرف سوخت را بین ۲۵ تا ۲۸ درصد کاهش دهد.
کارآمدترین انواع هواپیما یعنی بوینگ ۹-۷۸۷ برای پروازهای طولانی و ایرباس A321neo برای مسیرهای کوتاه و متوسط، بهطور میانگین برای هر مسافر ۶۰ گرم CO2 در هر کیلومتر تولید میکنند. در سوی دیگر طیف، ناکارآمدترین هواپیماها تا ۳۶۰ گرم برای هر مسافر تولید میکردند.
همنویسنده این پژوهش، دکتر میلان کلوور از دانشگاه آکسفورد، میگوید: «در عمل این یک گذار بلندمدت خواهد بود که میتوان آن را با سیاستهایی تقویت کرد که کارایی را پاداش میدهند تا هر زمان تصمیمی برای جایگزینی گرفته میشود، کارآمدترین هواپیماها در اولویت قرار گیرند».
بهگفته نویسندگان، ابزارهای سیاستی برای تشویق گذار به هواپیماهای کارآمدتر میتواند شامل سهمیههای سوخت پایدار هوانوردی، سقف برای شدت کربن، طرحهای تجارت انتشار و رتبهبندی انتشار برای شرکتهای هواپیمایی باشد و همچنین میتوان مالیات مسافر هوایی و عوارض فرود را بر اساس عملکرد هواپیما تنظیم کرد.
با این حال، شرکتهای هواپیمایی میتوانند بلافاصله حدود ۱۱ درصد از انتشارهای خود بکاهند، اگر کارآمدترین هواپیماهای خود را در مسیرهایی بهکار بگیرند که همین اکنون نیز در آنها پرواز میکنند.