بنابر اظهارات مقامات ایرانی و آمریکایی، دو طرف در روز جمعه بیش از هر زمان دیگری به امضای تفاهمنامه پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز نزدیک شدند. با این حال، هنوز مسائل زیادی بر سر دستیابی به توافق نهایی وجود دارد و یکی از مهمترین آنها سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است. چه سناریوهایی مطرح است؟
به گزارش اکسیوس، این تفاهمنامه آتشبس میان آمریکا و ایران را برای ۶۰ روز تمدید میکند و دو طرف قرار است در این مدت مذاکرات هستهای برگزار کنند.
آگهی
آگهی
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران روز جمعه گفت: «توافق شامل دو مرحله است و موضوع هستهای را به مرحله دوم انتقال دادیم که مرحله سختتری است و ۶۰ روز مذاکره برای آن پیشبینی شده است.»
اما یکی از مهمترین موضوعات در این مذاکرات هستهای سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران خواهد بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا پیشتر خواستار خروج این مواد از ایران و انتقال آن به ایالات متحده شده بود. با این حال، او بعدتر امکان اتخاذ گزینههای دیگر را نیز مطرح کرد.
رقیقسازی
به گزارش اکسیوس، متن توافق شامل چارچوبی برای دسترسی به ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران است. این در حالی است که هرگونه اقدام قطعی در خصوص برنامه هستهای ایران وابسته به حصول توافق دوم و مفصلتر است.
یکی از گزینههای پیش رو رقیقسازی این ذخایر، یعنی کاهش سطح غنیسازی اورانیوم با غنای بالای ایران است.
به گزارش اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی، آقای ترامپ پذیرفته است که یکی از گزینههای پیش رو «رقیقسازی» این ذخایر در خاک ایران و تحت نظارت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد.
با این حال، به گزارش سیبیاس به نقل از مقامات آمریکایی، برنامهریزان نظامی این کشور درباره سناریوهای احتمالی برای خروج این مواد از ایران در صورت حصول توافق میان تهران و واشنگتن گفتگو کردهاند.
ورود نیروهای آمریکایی به ایران
به گفته این مقامات، این گفتگوها بر چگونگی پشتیبانی پنتاگون از وزارت انرژی آمریکا برای توقیف ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران متمرکز است. بنابر این گزارش، این گفتگوها هنوز در مراحل مقدماتی است و به طیفی از تحولات میدانی و سیاسی بستگی دارد.
بنابر یکی از سناریوهای بررسیشده از سوی مقامات پنتاگون، نیروهای آمریکایی با هدف پشتیبانی از عملیات واکنش سریع به چند کشور در سراسر خاورمیانه اعزام میشوند. سپس تیمهای تخصصی وزارت انرژی در همکاری با نیروهای نظامی آمریکا و دیگر نهادهای دولتی این کشور، میتوانند برای شناسایی، ایمنسازی و خارج کردن ذخایر اورانیوم با غنای بالا وارد ایران شوند.
به گفته این مقامات، پیش از سرنگونی جنگنده اف-۱۵ای آمریکایی در ایران در ماه آوریل و در پی آن، انجام عملیات گسترده جستجو و نجات برای خارج کردن خلبانان این جنگنده، مقامات پنتاگون طرحهای مشابهی را بررسی کرده بودند. این طرحها شامل «تیم پشتیبانی اضطراری هستهای» (NEST) وزارت انرژی بود و مشارکت نیروهای عملیات ویژه و فرماندهی بیستم شیمیایی، زیستی، رادیولوژیک، هستهای و مواد منفجره ارتش ایالات متحده را پیشبینی کرده بود.
به گفته مقامات آمریکایی، این گفتگوها به معنای تصمیمگیری برای انجام چنین عملیاتی نیست و تنها بخشی از برنامهریزیهای معمول نظامی برای سناریوهای احتمالی است.
یک مقام ارشد دولت آمریکا روز جمعه گفت که طبق مفاد توافقی که ممکن است در روزهای آینده امضا شود، اورانیوم غنیشده ایران «در محل نابود و سپس از کشور خارج خواهد شد.»
به گفته این مقام آمریکایی، «روند فنی» انجام این کار قرار است پس از امضای تفاهمنامه و در جریان مذاکرات فنی که قرار است در مهلت ۶۰ روزه انجام شود، بررسی شود.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان روز جمعه گفت که متن نهایی توافق صلح میان ایران و آمریکا حاصل شده و «پاکستان اکنون از نزدیک با هر دو طرف همکاری میکند تا گامهای بعدی را نهایی کند.»
او افزود: «دستیابی به صلح هرگز تا این حد نزدیک نبوده است.»
عباس عراقچی نیز تایید کرد که دستیابی به این تفاهمنامه از هر زمان دیگری نزدیکتر است. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تفاهمنامه اسلامآباد هرگز تا این اندازه نزدیک نبوده است. تا زمان نهایی شدن آن، رسانهها باید از گمانهزنی درباره محتوای آن خودداری کنند.»
دونالد ترامپ نیز اظهارات آقای عراقچی را در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» بازنشر کرد.