یک اکتشاف یکماهه در قطب شمال زیستبومهای اعماق دریا را در منطقهای که برای استخراج معدنی بررسی میشود آشکار کرده است.
به مدت یک ماه، تیمی از دانشمندان بینالمللی بستر دریای شمالگان در سواحل نروژ را بررسی کردند. زیردریاییهای کنترل از راه دور (ROV) در کوههای زیرآبی و دهانههای گرمایی اقیانوس گشتزنی کردند و تا عمق ۳ هزار متر پایین رفتند.
آگهی
آگهی
ماموریت آنها چه بود؟ جمعآوری شواهد درباره حیاتوحش دریایی کمیاب و شکنندهای که ممکن است با طرحهای استخراج مواد معدنی حیاتی از بستر دریا در معرض تهدید قرار گیرد.
این سفر اکتشافی که توسط گرینپیس اجرا شد، به صورت زنده پخش شد و بیش از ۴۵۰ هزار نفر در پلتفرمهای شبکههای اجتماعی آن را تماشا کردند.
در میان گونههای تصویربرداریشده، یک دمبو اختاپوس نادر هم دیده شد که اتفاقا نماد این سفر اکتشافی بود. پژوهشگران همچنین بیش از ۴۰۰ نمونه اسفنج جمعآوری کردند و چندین گونه را شناسایی کردند که ممکن است برای علم ناشناخته باشند.
آن هلن تانبرگ، پژوهشگر دانشگاه برگن که در این سفر اکتشافی حضور داشت، میگوید اکوسیستمهای اعماق دریا بهویژه در برابر اختلالها بسیار دیرتر بهبود پیدا میکنند. او میگوید: «بسیاری از این گونهها عمر طولانی دارند و تعداد کمی نسل جدید تولید میکنند، بنابراین اگر اتفاقی بیفتد، توان بازیابی بسیار محدودی دارند.»
تانبرگ اضافه میکند که تغییرات اقلیمی این مشکل را تشدید کرده است. بسیاری از بیمهرگان اعماق دریا به آب سرد و پایدار و اسکلتهای خارجی ساختهشده از کلسیم وابستهاند؛ هر دوی اینها زمانی که اقیانوسها گرمتر میشوند و اسیدیتر میشوند تحت تاثیر قرار میگیرند. او میگوید: «اعماق دریا، با وجود آن که از ما بسیار دور است، همین حالا هم با مشکلات زیادی روبهرو است.»
طرحهای استخراج از بستر دریا با جدلهای شدیدی روبهرو شدهاند
منطقهای که در این سفر اکتشافی بررسی شد، در سال ۲۰۲۴ توسط دولت نروژ برای استخراج در اعماق دریا باز شد. اما پس از اعتراض گروههای محیطزیستی، دانشمندان، جوامع صیادی و احزاب مخالف در نروژ، عملیات اکتشافی دستکم تا سال ۲۰۲۹ متوقف شده است.
حامیان استخراج در اعماق دریا، از جمله برخی دولتها و شرکتهای معدنی، میگویند بستر دریا ذخایر مواد معدنی حیاتی مانند کبالت، نیکل و عناصر نادر خاکی را در خود جای داده که برای باتریها، خودروهای برقی و دیگر فناوریهای سبز لازماند و این ذخایر میتوانند فشار بر زنجیرههای تامین مبتنی بر خشکی را کاهش دهند. نروژ نیز با همین استدلال به دنبال بهرهبرداری از منابع بستر دریای خود است.
منتقدان، از جمله دانشمندان علوم دریایی و گروههای حفاظت از طبیعت، پاسخ میدهند که خطرات زیستمحیطی این کار هنوز بهخوبی شناخته نشده و ممکن است غیرقابل بازگشت باشد، ضمن آن که ذخایر معدنی کافی همچنان روی خشکی وجود دارد. آنها خواستار تعلیق این فعالیتها تا روشن شدن بهتر پیامدها هستند. مذاکرات درباره قواعد بینالمللی استخراج دریا که زیر نظر نهاد بینالمللی بستر دریا وابسته به سازمان ملل انجام میشود، همچنان ادامه دارد.
برای دانشمندانی که پشت این سفر اکتشافی در شمالگان هستند، اولویت این است که پیش از اتخاذ هر تصمیمی شواهد لازم جمعآوری شود. نمونهها و تصاویر ضبطشده در ماههای آینده تحلیل خواهد شد و انتظار میرود نتایج به تدوین پیشنهادهایی برای ایجاد مناطق حفاظتشده دریایی در آبهای نروژ کمک کند.