یک ماموریت علمی یکماهه در قطب شمال اکوسیستمهای اعماق دریا را در منطقهای که برای استخراج منابع معدنی مدنظر است آشکار کرده است.
به مدت یک ماه، تیمی از دانشمندان بینالمللی بستر دریای شمالگان در سواحل نروژ را کاوش کردند. زیردریاییهای کنترلشونده از راه دور (ROV) روی کوههای زیرآبی و دریچههای گرمابی اقیانوس گشت زدند و تا عمق ۳ هزار متر پایین رفتند.
آگهی
آگهی
ماموریت آنها چه بود؟ گردآوری شواهد درباره حیات دریایی نادر و شکنندهای که ممکن است با طرحهای استخراج مواد معدنی حیاتی از بستر دریا تهدید شود.
این سفر تحقیقاتی که توسط گرینپیس برگزار شد، به طور زنده پخش شد و بیش از ۴۵۰ هزار بیننده را در پلتفرمهای شبکههای اجتماعی جذب کرد.
در میان گونههایی که تصویربرداری شد، یک اختاپوس نادر «دمبو» هم دیده شد که به طور تصادفی نماد این سفر تحقیقاتی نیز بود. پژوهشگران همچنین بیش از ۴۰۰ نمونه اسفنج جمعآوری کردند و چندین گونه را شناسایی کردند که ممکن است برای علم ناشناخته باشند.
آن هلن تاندبرگ، پژوهشگر دانشگاه برگن که در این سفر تحقیقاتی شرکت داشت، میگوید اکوسیستمهای آبهای عمیق به ویژه پس از برهمخوردن، بسیار کند بهبود پیدا میکنند. او میگوید: «بسیاری از این گونهها عمر طولانی دارند و تعداد کمی نسل جدید تولید میکنند، بنابراین اگر اتفاقی بیفتد، توان بازسازی آنها بسیار کم است.»
تاندبرگ اضافه میکند که تغییرات اقلیمی این مشکل را تشدید میکند. بسیاری از بیمهرههای اعماق دریا به آب سرد و پایدار و اسکلتهای بیرونی ساختهشده از کلسیم وابستهاند؛ هر دوی اینها با گرم شدن اقیانوسها و اسیدی شدن آنها تحت تاثیر قرار میگیرند. او میگوید: «اعماق دریا، با وجود فاصله زیاد از ما، همین حالا هم با مشکلات زیادی دستوپنجه نرم میکند.»
طرحهای استخراج از بستر دریا با جدلهای شدید روبهرو است
منطقهای که در جریان این سفر تحقیقاتی بررسی شد، در سال ۲۰۲۴ از سوی دولت نروژ برای استخراج در اعماق دریا گشوده شد. اما پس از اعتراض گروههای محیطزیستی، دانشمندان، جوامع ماهیگیری و احزاب مخالف در نروژ، عملیات اکتشافی دستکم تا سال ۲۰۲۹ متوقف شده است.
حامیان استخراج در اعماق دریا، از جمله برخی دولتها و شرکتهای معدنی، میگویند بستر دریا ذخایر مواد معدنی حیاتی مانند کبالت، نیکل و عناصر خاکی کمیاب را در خود جای داده است؛ موادی که برای باتریها، خودروهای برقی و دیگر فناوریهای سبز لازم است و این ذخایر میتواند فشار بر زنجیرههای تامین مبتنی بر خشکی را کاهش دهد. نروژ نیز با همین استدلال به دنبال بهرهبرداری از منابع بستر دریای خود است.
منتقدان، از جمله دانشمندان علوم دریایی و گروههای حفاظتی، در مقابل میگویند خطرهای زیستمحیطی این کار به خوبی شناخته نشده و ممکن است برگشتناپذیر باشد و در عین حال، هنوز ذخایر معدنی کافی در خشکی وجود دارد. بسیاری خواستار تعلیق این فعالیتها تا زمان روشنتر شدن پیامدها شدهاند. مذاکرات بر سر مقررات بینالمللی استخراج، به رهبری نهاد بینالمللی بستر دریا وابسته به سازمان ملل متحد، همچنان ادامه دارد.
برای دانشمندانی که پشت این سفر تحقیقاتی در شمالگان هستند، اولویت این است که پیش از اتخاذ هر تصمیمی، شواهد لازم را گردآوری کنند. نمونهها و تصاویر ثبتشده در ماههای پیش رو تحلیل خواهد شد و انتظار میرود نتایج آنها در تدوین پیشنهادهایی برای ایجاد مناطق حفاظتشده دریایی در آبهای نروژ به کار گرفته شود.