یک ماموریت یکماهه در قطب شمال اکوسیستمهای اعماق دریا را در منطقهای که برای استخراج معدنی مد نظر است آشکار کردهاست.
به مدت یک ماه، تیمی از دانشمندان بینالمللی بستر دریای قطب شمال در آبهای ساحلی نروژ را کاوش کردند. زیردریاییهای کنترلازراهدور (ROV) روی کوههای زیرآبی و دهانههای آبگرمایی اقیانوس گشت میزدند و تا عمق سههزار متر فرو میرفتند.
آگهی
آگهی
ماموریت آنها چه بود؟ جمعآوری شواهد درباره زیستدریایی کمیاب و شکنندهای که ممکن است بر اثر طرحهای استخراج مواد معدنی حیاتی از بستر دریا در معرض تهدید قرار گیرد.
این سفر اکتشافی که توسط گرینپیس سازماندهی شده بود به طور زنده پخش شد و بیش از ۴۵۰ هزار نفر را در شبکههای اجتماعی پای تماشا نشاند.
در میان گونههایی که تصویربرداری شد، یک اختاپوس کمیاب دمبو هم دیده میشد؛ جانوری که بهطور اتفاقی نماد این سفر اکتشافی نیز بود. پژوهشگران همچنین بیش از ۴۰۰ نمونه اسفنج جمعآوری کردند و چندین گونه را شناسایی کردند که ممکن است برای علم ناشناخته باشند.
آن هلن تاندبرگ، پژوهشگر دانشگاه برگن که در این سفر اکتشافی حضور داشت، میگوید اکوسیستمهای اعماق دریا بهویژه در برابر اختلالها دیرتر ترمیم میشوند. او میگوید: «بسیاری از گونهها عمر طولانی دارند و تعداد اندکی زادآوری میکنند، بنابراین اگر اتفاقی بیفتد، توان ترمیم بسیار کمی دارند.»
تاندبرگ اضافه میکند که تغییرات اقلیمی این مشکلات را تشدید کرده است. بسیاری از بیمهرگان اعماق دریا به آب سرد و پایدار و اسکلتهای بیرونی ساختهشده از کلسیم وابستهاند؛ هر دوی اینها با گرمتر و اسیدیتر شدن اقیانوسها تحت تاثیر قرار میگیرند. او میگوید: «دریای عمیق، با وجود فاصلهای که از ما دارد، همین حالا نیز با مشکلات زیادی روبهرو است.»
طرحهای استخراج در بستر دریا با مخالفتهای شدیدی روبهرو شدهاند
منطقهای که در این سفر اکتشافی بررسی شد، در سال ۲۰۲۴ از سوی دولت نروژ برای استخراج در اعماق دریا بازگشایی شد. اما پس از اعتراض گروههای محیطزیستی، دانشمندان، جوامع ماهیگیری و احزاب مخالف در نروژ، فعالیتهای اکتشافی دستکم تا سال ۲۰۲۹ متوقف شده است.
حامیان استخراج در اعماق دریا، از جمله برخی دولتها و شرکتهای معدنی، استدلال میکنند که بستر دریا ذخایر مواد معدنی حیاتی ـ مانند کبالت، نیکل و عناصر نادر خاکی ـ را در خود جای داده است؛ موادی که برای باتریها، خودروهای برقی و دیگر فناوریهای سبز لازماند و این ذخایر میتوانند فشار بر زنجیرههای تامین زمینی را کاهش دهند. نروژ نیز با اتکا به همین استدلال در پی بهرهبرداری از منابع بستر دریای خود است.
منتقدان، از جمله دانشمندان دریایی و گروههای حفاظتی، در مقابل میگویند مخاطرات زیستمحیطی این فعالیتها هنوز بهخوبی شناخته نشده و ممکن است جبرانناپذیر باشد و در عین حال ذخایر معدنی کافی همچنان روی خشکی وجود دارد. بسیاری خواستار تعلیق این نوع استخراج تا زمانی شدهاند که پیامدهای آن بهتر روشن شود. مذاکرات درباره مقررات بینالمللی استخراج، به رهبری نهاد بینالمللی بستر دریا وابسته به سازمان ملل، همچنان ادامه دارد.
برای دانشمندانی که پشت این سفر اکتشافی قطب شمال قرار دارند، اولویت آن است که پیش از اتخاذ هر تصمیمی شواهد لازم جمعآوری شود. نمونهها و تصاویر بهدستآمده در ماههای آینده تحلیل خواهد شد و انتظار میرود نتایج آن مبنای پیشنهادهایی برای ایجاد مناطق حفاظتشده دریایی در آبهای نروژ قرار گیرد.