پدیده جوی ال نینیو به طور طبیعی رخ میدهد، اما به دلیل تغییرات اقلیمی پیامدهای آن شدیدتر و مخربتر شده است.
طبق تازهترین پیشبینی سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، پدیده النینیو با احتمال ۸۰ درصدی در تابستان امسال رخ خواهد داد و اروپا باید خود را برای گرمای شدیدتر آماده کند، در حالی که برخی مناطق با خطر بیشتر خشکسالی و سیلاب روبهرو خواهند بود.
آگهی
آگهی
در هفته گذشته، بخشهایی از اروپای غربی همزمان با شکلگیری یک گنبد گرمایی قدرتمند، دماهای بهاری بیسابقهای را تجربه کردند. رخدادهایی از این دست با تثبیت پدیده النینیو احتمالا شدیدتر، طولانیتر و پرتکرارتر میشوند و دانشمندان هشدار میدهند که این وضعیت ممکن است تا سال ۲۰۲۸ ادامه یابد.
هرچند شدت این پدیده جوی هنوز قطعی نیست، اما مدلهای سازمان جهانی هواشناسی نشان میدهد که دستکم در حد متوسط و احتمالا قوی خواهد بود و با ۹۰ درصد احتمال دستکم تا ماه نوامبر ادامه دارد.
آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل میگوید: «جهان باید با آن به چشم یک هشدار فوری اقلیمی نگاه کند. شرایط النینیو سوخت روی آتش جهانی در حال گرم شدن خواهد ریخت.»
«برای دماهای بالاتر از حد نرمال آماده شوید»
با تغذیه از آبهای غیرعادی گرم اقیانوس آرام استوایی، انتظار میرود النینیو تقریبا هیچ نقطهای از جهان را بیتاثیر نگذارد و برای ماههای ژوئن تا اوت، دماهای بالاتر از میانگین در سراسر جهان پیشبینی شده است.
سلسته سائولو دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی میگوید: «باید خود را برای یک رویداد احتمالا قوی النینیو آماده کنیم؛ رویدادی که خشکسالی و بارشهای شدید را تشدید و خطر موجهای گرما را هم در خشکی و هم در اقیانوس افزایش خواهد داد.»
آخرین النینیو در سالهای ۲۰۲۳-۲۰۲۴ یکی از پنج مورد قوی ثبتشده بود و به تبدیل شدن سال ۲۰۲۴ به گرمترین سال تاریخ کمک کرد. بر اساس گزارش «وضعیت اقلیم اروپا ۲۰۲۴» که به طور مشترک توسط سرویس تغییر اقلیم کوپرنیک و سازمان جهانی هواشناسی منتشر شده، اروپا در آن سال شرایطی بهشدت متضاد را تجربه کرد: در حالی که شرق این قاره با گرمای خشک و سوزان روبهرو بود، غرب زیر بارشهای سنگین و سیلاب قرار داشت.
گوترش هشدار میدهد: «امسال اثرات حتی شدیدتر خواهد بود، مسافتهای بیشتری را درخواهد نوردید و با سرعتی ویرانگر از مرزها عبور خواهد کرد.»
سازمان ملل پیشتر هشدار داده بود که با احتمال ۸۶ درصد، سالهای پیش رو رکورد گرمای ۲۰۲۴ را خواهند شکست و دانشمندان اقلیمشناس هشدار میدهند که همزمان با برخورد یک النینیوی قوی با روند شتابان گرمایش جهانی، «طیفی کامل از پدیدههای حدی آب و هوایی» در حال شکلگیری است.
گرچه تصور نمیشود تغییرات اقلیمی فراوانی یا شدت النینیو را بیشتر کند، اما میتواند اثرات آن را تشدید کند. اقیانوس و جوی گرمتر، انرژی و رطوبت بیشتری برای رخدادهای حدی مانند موجهای گرما و بارشهای شدید فراهم میکند.
النینیو تا چه مدت میتواند ادامه یابد؟
به گفته سازمان جهانی هواشناسی، از اواخر آوریل تا اواسط مه امسال دمای سطح دریاها در حال نزدیک شدن به آستانههای النینیو بوده است. دماهای زیرسطحی در سراسر اقیانوس آرام استوایی بیش از ۶ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین است و مخزن عظیمی از گرما را فراهم میکند که به گرم شدن سطح آب دامن میزند.
این الگوی قدرتمند و طبیعی آب و هوایی معمولا هر دو تا هفت سال یک بار شکل میگیرد و حدود ۹ تا ۱۲ ماه دوام میآورد. النینیو معمولا بین نوامبر و فوریه به اوج شدت خود میرسد و تاثیر آن بر دمای جهانی اغلب در سال دوم پس از شکلگیری بیشترین است.
آثار آن بسته به شدت، مدت، زمان رخداد و نحوه تعامل با دیگر متغیرهای اقلیمی متفاوت است.
امسال، سازمان جهانی هواشناسی تقریبا در همه جا برای ماههای ژوئن، ژوئیه و اوت دماهای بالاتر از حد نرمال را پیشبینی میکند. در جنوب آسیا، شاخ آفریقا و آمریکای مرکزی انتظار میرود بارندگی کمتر از حد متوسط باشد؛ مناطقی که در فصلهای حساس رشد و بارش، شرایطی خشکتر و گرمتر در پیش است.
سائولو میگوید: «پیشبینیهای فصلی و هشدارهای زودهنگام برای نجات جان انسانها و کاهش اثرات بر اقتصاد و جوامع ما حیاتی است.» سازمان جهانی هواشناسی میافزاید اکنون زمان تصمیمگیری آگاهانه، برنامهریزی و آمادگی است.
گوترش خواستار اقدام درباره عوامل انسانی تشدیدکننده پدیدههای حدی اقلیمی است و بر «پایان دادن به اعتیاد به سوختهای فسیلی و تسریع گذار به انرژیهای تجدیدپذیر» تاکید میکند.