افزایش شدید دما در واقع میتواند تولید برخی انواع انرژیهای تجدیدپذیر را کاهش دهد، حتی انرژی خورشیدی که با نور خورشید کار میکند.
اروپا در نخستین موج گرمای شدید فصل زیر آفتاب میسوزد و بریتانیا و فرانسه دمای بیسابقه در ماه مه را تجربه میکنند.
آگهی
آگهی
آسمان صاف باعث جهش تولید برق خورشیدی شده و در نتیجه، در برخی نقاط اروپا قیمت برق در بازار عمدهفروشی منفی شدهاست؛ جایی که به دلیل مازاد عرضه، قیمت برق از صفر هم پایینتر میآید.
هرچند این وضعیت در بحبوحه جهش هزینههای انرژی برای مصرفکنندگان دلگرمکننده به نظر میرسد، این پدیده روبهگسترش در عمل قبضهای برق شما را کاهش نمیدهد.
افزون بر این، اوجگیری دما میتواند تولید برخی از انواع انرژیهای تجدیدپذیر را هم مختل کند.
موج گرما قیمت برق را منفی کرد
یک تحلیل تازه بلومبرگ نشان میدهد نیروگاههای خورشیدی در بریتانیا حوالی ظهر یکشنبه گذشته (۲۴ مه) نزدیک به نیمی از تقاضای برق این کشور را تامین کردند؛ بالاترین سهم ثبتشده بر اساس دادههای (منبع به زبان انگلیسی) NESO؛ همزمان دمای لندن به ۳۲.۲ درجه سانتیگراد رسید.
این جهش تولید تجدیدپذیرها باعث شد سهشنبه ۲۶ مه حوالی ساعت ۱ بعدازظهر، قیمت ساعتی برق در فرانسه در بازار Epex Spot (منبع به زبان انگلیسی) به زیر صفر برسد؛ در حالی که کشور زیر چنبره یک «گنبد گرمایی بسیار غیرعادی و قدرتمند» قرار داشت.
این نخستین بار در سال جاری نیست که چنین اتفاقی میافتد. بهگفته شرکت تحلیل داده Montel (منبع به زبان انگلیسی)، قیمتهای منفی برق در شبهجزیره ایبری در سهماهه نخست ۲۰۲۶ به رکوردی تازه رسید.
اسپانیا بیش از همه تحت تاثیر قرار گرفت و بین ژانویه تا مارس ۳۹۷ ساعت قیمت منفی ثبت کرد؛ جهشی چشمگیر نسبت به ۴۸ ساعت در مدت مشابه سال ۲۰۲۵، در حالی که پرتغال در همین مدت ۲۲۲ ساعت قیمت زیر صفر را تجربه کرد.
چرا قیمت برق منفی میشود؟
قیمت برق زمانی منفی میشود که عرضه از تقاضا فراتر میرود. در بازار روز بعد اروپا، تولیدکنندگان انرژی پیشنهادهای خود را ثبت میکنند و میگویند چه مقدار برق را با چه قیمتی میفروشند. در حالت عادی این قیمتها مثبت است.
اما شرایط جوی ایدهآل میتواند تولید خورشیدی و بادی را بهطور چشمگیری افزایش دهد؛ یعنی برقی بیش از میزان مورد نیاز تولید شود. این وضعیت اغلب در تعطیلات رسمی رخ میدهد، زمانی که مردم معمولا کمتر از حد معمول برق مصرف میکنند.
تولیدکنندگان برای آنکه از خاموش شدن (یا کاهش اجباری تولید) در امان بمانند، میتوانند با توجه به هزینههای بهرهبرداری و راهاندازی دوباره نیروگاهها، زیر قیمت یکدیگر پیشنهاد بدهند. دلیل این کار آن است که یا همچنان از محل یارانهها و قراردادها سود میکنند یا خاموش کردن نیروگاه برایشان پرهزینهتر است.
برای مثال، بریتانیا سال گذشته با کاهش تولید توربینهای بادی و همزمان پرداخت پول به نیروگاههای گازسوز برای روشن شدن، حدود ۱.۴۷ میلیارد پوند (نزدیک به ۱.۶۷ میلیارد یورو) هدر داد.
اروپا چگونه میتواند جلوی قیمتگذاری منفی برق را بگیرد؟
حل مشکل قیمتهای منفی برق کار سادهای نیست. شبکه فرسوده برق اروپا هرگز برای جهش انرژیهای تجدیدپذیر طراحی نشده و بر مبنای نیروگاههای متمرکز شکل گرفته است. به همین دلیل، برق بادی و خورشیدی – که عمدتا در مناطق دورافتاده قرار دارند – اغلب نمیتواند به جایی که نیاز است، مانند خانهها و ادارهها، برسد.
هرچند سرمایهگذاری روی شبکه برق در اروپا طی پنج سال گذشته ۴۷ درصد افزایش یافته و به حدود ۷۰ میلیارد یورو در سال رسیده است، کارشناسان هشدار میدهند این رقم هنوز با نیاز واقعی فاصله دارد.
گزارش تازه اندیشکده انرژی امبر هشدار میدهد بیش از ۱۲۰ گیگاوات از ظرفیت برنامهریزیشده تجدیدپذیر به دلیل «ظرفیت ناکافی شبکه» در اروپا در معرض خطر است. این رقم شامل ۱۶ گیگاوات سامانه خورشیدی پشتبامی هم میشود که بیش از ۱.۵ میلیون خانوار در سراسر اروپا را تحت تاثیر قرار میدهد.
دادن برق رایگان یا تخفیفدار به مشترکان راه دیگری برای مقابله با قیمتهای منفی برق است؛ مشوقی که در بریتانیا نیز در دست بررسی است.
گرگ جکسون، مدیرعامل شرکت اکتوپس انرژی که سالهاست برای اصلاحات بهمنظور ارزانتر کردن انرژی بهجای کاهش تولید برق بادی تلاش میکند، میگوید این طرحها باید دائمی شود تا مصرفکنندگان به سرمایهگذاری در برقیسازی تشویق شوند.
آیا ذخیرهسازی باتری میتواند شبکه فرسوده برق اروپا را نجات دهد؟
مساله اصلی در مورد قیمتهای منفی برق این است که ذخیره برق مازاد دشوار است. این وضعیت درخواستها برای تقویت سامانههای ذخیرهسازی انرژی با باتری (BESS) در اروپا را افزایش داده است.
اتحادیه اروپا سال گذشته ۲۷.۱ گیگاواتساعت ظرفیت تازه ذخیرهسازی باتری نصب کرد و برای دوازدهمین سال پیاپی رشد رکوردشکن در این بخش را رقم زد.
طبق گزارش سال ۲۰۲۶ سولار پاور یوروپ (منبع به زبان انگلیسی)، با وجود ده برابر شدن ناوگان باتری اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۱ و رسیدن آن به بیش از ۷۷ گیگاواتساعت، اروپا هنوز «بسیار از نقطه مطلوب فاصله دارد».
برای رسیدن به اهداف ۲۰۳۰، اتحادیه اروپا باید یک بار دیگر همین رشد ده برابری را تکرار کند و طی پنج سال آینده ظرفیت ذخیرهسازی باتری را به حدود ۷۵۰ گیگاواتساعت برساند.
در سال ۲۰۲۵ پنج بازار اتحادیه اروپا بیش از ۶۰ درصد کل ظرفیت جدید BESS را به خود اختصاص دادند که آلمان و ایتالیا پیشتاز این رقابت بودند. بلغارستان با سریعترین رشد به رتبه سوم رسید و پس از آن هلند و اسپانیا قرار گرفتند.
موج گرما تولید دیگر تجدیدپذیرها را مختل میکند
در حالی که تولید برق خورشیدی در حال جهش است، افزایش دما میتواند برای دیگر انواع انرژی تجدیدپذیر مانع ایجاد کند.
به دلیل افزایش دمای آب رودخانههایی که برای خنک کردن راکتورهای فرانسوی استفاده میشوند، نگرانیهایی درباره دسترسی به برقابی و هستهای در تابستان امسال مطرح شده است.
اثر گنبد گرمایی همچنین سرعت باد را کاهش میدهد. تحلیل بلومبرگ گزارش میدهد که هفته گذشته برای آلمان، اسپانیا، ایتالیا و فرانسه تولید برق بادی کمتر از حد معمول پیشبینی شده بود.
در فرانسه، طبق دادههای RTE (منبع به زبان انگلیسی)، تولید برق بادی حوالی ساعت ۱ بعدازظهر روز ۲۹ مه به حدود ۰.۵ گیگاوات کاهش یافت، در حالی که این رقم از ابتدای سال تاکنون به طور متوسط ۷.۴ گیگاوات بوده است.
حتی برق خورشیدی هم در امان نیست. گرمای شدید میتواند بهرهوری را کاهش دهد و در عین حال فشار بر شبکه برق را افزایش دهد.
ایوانا ورگینی، بنیانگذار [wfy24.com](http://wfy24.com %28منبع به زبان انگلیسی%29/)، پلتفرمی که دادههای آبوهوایی و روندهای نوسان اقلیمی را تحلیل میکند، به یورونیوز ارث میگوید: «این برداشت نادرست رایج است که هرچه آفتاب بیشتر باشد، یعنی برق بیشتری تولید میشود.»
ورگینی میافزاید: «سلولهای فتوولتاییک (PV) نیمههادی هستند و مثل همه تجهیزات الکترونیکی، با افزایش دما بهرهوری خود را از دست میدهند.»
به ازای هر یک درجه بالاتر از ۲۵ درجه سانتیگراد، بهرهوری پنلهای خورشیدی حدود ۰.۴ تا ۰.۵ درصد کاهش مییابد.