یک کارشناس میگوید با تلاقی هزینههای درگیری و گرمایش جهانی، سازگاری با اقلیم باید به بخشی جداییناپذیر از تلاشهای کمکرسانی تبدیل شود.
تغییرات اقلیمی بحرانهای انسانی در غزه و فراتر از آن را تشدید میکند، زیرا گرمای شدید، زیرساختهای آسیبدیده و شیوع بیماریها سامانههای از پیش شکننده را به «مرز فروپاشی» نزدیکتر میکند.
آگهی
آگهی
پژوهش تازهای به سرپرستی دانشگاه کویین مری لندن برآورد میکند که جنگ اسرائیل و غزه تا کنون حدود ۳۳ میلیون تن دیاکسید کربن معادل (CO₂e) تولید کرده است.
این میزان تقریبا معادل انتشار سالانه گازهای گلخانهای اردن یا آلودگی ناشی از تردد ۷٫۶ میلیون خودروی بنزینی است.
این مطالعه که آوریل گذشته در نشریه علمی وان ارث (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شد نشان میدهد تنها انتشار ناشی از عملیات فعال نظامی، از جمله توپخانه، راکتها و دیگر تجهیزات نظامی، از ۱٫۳ میلیون تن دیاکسید کربن معادل فراتر رفته است.
بخش دیگری از این انتشارها به ساخت زیرساختهای دفاعی و «ردپای کربنی قابل توجه» ناشی از بازسازی جادهها، ساختمانها و دیگر زیرساختهای حیاتی آسیبدیده مربوط است.
پیامدهای زیستمحیطی نادیدهگرفتهشده جنگ
دکتر فردریک اوتو لاربی از دانشگاه لنکستر و دانشگاه انرژی و منابع طبیعی در غنا میگوید: «درک پیامدهای زیستمحیطی درگیری برای آن ضروری است که بتوانیم به طور کامل محرکهای تغییرات اقلیمی را محاسبه کنیم.»
او اضافه میکند: «شفافیت بیشتر درباره انتشارهای نظامی کمک میکند این پیامدها دیگر نادیده گرفته نشوند.»
در سالهای اخیر درخواستها برای گنجاندن انتشارهای نظامی در ردپای کربنی کشورها و به رسمیت شناختن تاثیر اقلیمی جنگها پررنگتر شده است.
سال گذشته اوکراین به دلیل تاثیر تهاجم تمامعیار روسیه بر محیط زیست جهانی، از این کشور درخواست کرد ۳۷ میلیارد یورو غرامت بپردازد؛ رقمی بیسابقه که در صورت پرداخت، نخستین نمونه غرامت اقلیمی ناشی از جنگ در جهان خواهد بود.
هوای افراطی ناشی از تغییرات اقلیمی در غزه
با این حال خود گرمایش جهانی هم بحرانهایی مانند غزه را پیچیدهتر میکند و کارشناسان امدادی خواستار آن هستند که سازگاری با اقلیم به بخشی جداییناپذیر از کمکرسانی تبدیل شود.
تابستان گذشته موج گرمای کشندهای موج گرما دما را در غزه به بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد رساند و خطر کمآبی و فاسد شدن ذخایر غذایی حیاتی را افزایش داد. ساکنان غزه ناچار بودند این گرمای سوزان را تاب بیاورند، در حالی که هزاران نفر به دلیل آوارگی اجباری و محدودیت شدید برق عملا هیچ پناهی در برابر گرما نداشتند.
با ادامه حبس گرما توسط گازهای گلخانهای در جو زمین، انتظار میرود بسامد و شدت موجهای گرما بیشتر شود.
سازمان جهانی هواشناسی (WMO) میگوید احتمال ۹۱ درصدی وجود دارد که دستکم یکی از پنج سال آینده از آستانه ۱٫۵ درجه سانتیگراد عبور کند و احتمال ۸۶ درصدی هم هست که در یکی از این سالها رکورد گرمترین سال ثبتشده روی زمین که در سال ۲۰۲۴ ثبت شد شکسته شود.
با هر یک درجه افزایش دمای هوا، جو میتواند حدود هفت درصد رطوبت بیشتری در خود نگه دارد، امری که میتواند به بارشهای سنگینتر و شدیدتر منجر شود.
در ماه مارس، بارانهای سیلآسا خیابانها را به دریاچههای راکد تبدیل کرد و به سرپناه بیش از سه هزار نفر از آوارگان غزه آسیب زد.
یونیسف میگوید تا اوایل فوریه دستکم ۱۱ کودک، از جمله چند نوزاد، به دلیل مواجهه طولانی با هوای سرد، مرطوب و توفانی بر اثر سرمازدگی جان خود را از دست دادهاند.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (اوچا (منبع به زبان انگلیسی)) میگوید حدود ۸۰۰ هزار نفر، یعنی نزدیک به ۴۰ درصد جمعیت غزه، اکنون در مناطقی زندگی میکنند که در معرض خطر سیلاب قرار دارد.
تغییرات اقلیمی خطرات بهداشت عمومی را تشدید میکند
افزایش دما همراه با کمبود آب، ازدحام جمعیت، سرریز شدن فاضلاب و آسیب دیدن سامانههای بهداشتی، خطرهای جدی برای سلامت عمومی ایجاد کرده است.
اسف حسین، مدیرعامل خیریه بریتانیایی اسکیتی ولفر، به یورونیوز ارث میگوید: «سازمانهای امدادرسان بارها هشدار دادهاند که گرما و آب ناسالم به گسترش بیماریهای اسهالی، هپاتیت آ، عفونتهای پوستی و دیگر بیماریهای واگیردار دامن میزند.»
او توضیح میدهد که هجوم جوندگان و حشرات نیز اکنون به عنوان بخشی از بحران زیستمحیطی غزه گزارش میشود.
او اضافه میکند: «زمانی که زباله انباشته میشود، سامانههای فاضلاب فرو میریزد، دما بالا میرود و جمعیتهای بزرگ به مناطق پرازدحام رانده میشوند، شرایط برای انتقال بیماری به سرعت تشدید میشود.»
این مشکل محدود به فلسطین نیست. حسین یادآور میشود که در بخشهایی از یمن، پاکستان و دیگر «مناطق شکننده»، تغییرات اقلیمی در الگوهای بارش، خشکسالیهای طولانی و افزایش دما دیگر نوسانهای مقطعی نیست.
او هشدار میدهد: «این شرایط به ساختارهایی تبدیل میشود که به طور مستقیم بر دسترسی به آب، تولید غذا، معیشت و اقتصادهای محلی اثر میگذارد.»
او میگوید: «مقامها و نهادهای امدادرسان باید دست از این نگاه بردارند که سازگاری با اقلیم موضوعی جدا از واکنش اضطراری است.»
همپوشانی شوکهای اقلیمی با بحرانهای انسانی
سازمان اسکیتی ولفر از سیاستگذاران میخواهد در سامانههای مقاوم آب و فاضلاب سرمایهگذاری کنند، پایش بیماریها را تقویت کنند و دسترسی به انرژی پایدار را از طریق فناوریهایی مانند انرژی خورشیدی گسترش دهند.
حسین هشدار میدهد: «به محض آن که زیرساختها زیر فشار همزمان جنگ و اقلیم فرو میریزند، پیامدهای بهداشت عمومی با سرعت بسیار زیاد اوج میگیرد.»
این کارشناس امور بشردوستانه نگران است که بحرانها هر چه بیشتر چندلایه و طولانی شوند، در حالی که جهان به سوی واقعیتی پیش میرود که در آن جنگ، ناامنی غذایی، آوارگی، تخریب محیط زیست و شوکهای اقلیمی بر هم منطبق میشوند.
او اضافه میکند: «جوامع با وضعیت اضطراری تکرارشونده روبهرو خواهند شد، در حالی که زمان و منابع کمتری برای بازیابی میان این بحرانها در اختیار دارند.»
او میگوید: «وقتی نظامهای سلامت تضعیف میشود، زیرساختهای بهداشتی آسیب میبیند، دما بالا میرود و جمعیتها به محیطهای پرازدحام رانده میشوند، کنترل شیوع بیماریها بسیار دشوارتر میشود.
به همین دلیل تابآوری در برابر اقلیم دیگر نمیتواند امری فرعی در واکنشهای بشردوستانه تلقی شود. در بسیاری از موقعیتها این تابآوری به پیششرط تداوم خود پاسخ بشردوستانه تبدیل شده است.»