دانشمندان با مطالعه روی «ابرصدسالهها»، افرادی که تا ۱۱۰ سالگی یا بیشتر از آن زندگی کردهاند، به نتایج شگفتآوری درباره نقش باکتریهای روده در طول عمر دست یافتهاند.
وقتی ماریا برانیاس، مسنترین زن جهان، در سال ۲۰۲۴ در سن ۱۱۷ سالگی در اسپانیا درگذشت، رازی بزرگ را برای دنیای علم به جا گذاشت.
آگهی
آگهی
کارشناسان معتقدند کلید طول عمر استثنایی او در باکتریهای ساکن در دستگاه گوارشش، یعنی همان «میکروبیوم»، نهفته بود. ماریا پیش از مرگ، نمونههای زیستی خود را به دانشمندان اهدا کرد تا آنها بفهمند چگونه رودههای او همچنان مانند یک فرد جوان عمل میکردند.
نتایج تحقیقات روی نمونههای او خیرهکننده بود: روده او مملو از باکتریهای مفید از جمله «بیفیدوباکتریوم» بود؛ باکتریای که به دلیل خواص ضدالتهابی و تقویت سیستم ایمنی، ستاره مکملهای پروبیوتیک محسوب میشود.
در حالی که بیشتر ما با ژنتیک ثابت خود به دنیا میآییم، میکروبیوم ما تحت تاثیر رژیم غذایی و سبک زندگی قابل تغییر است.
در ادامه، ۷ راز از دنیای میکروبهای روده را که میتواند عمر مفید ما را افزایش دهد، مرور میکنیم:
توازن مهمتر از تنوع است
سالها تصور میشد که تنوع بالای باکتریها تنها معیار سلامت روده است. اما مطالعهای در سال ۲۰۲۳ روی ۱۵۰۰ نفر (از جمله ۲۹۷ انسان صدساله) نشان داد که در افراد بسیار پیر، توازن و توزیع یکنواخت گونههای باکتریایی مهمتر از تعداد کل آنهاست.
دکتر شوای وانگ، از آکادمی علوم گوانگشی، معتقد است که افزایش بیرویه تنوع در برخی بیماران لزوما نشانه سلامت نیست، بلکه میتواند ناشی از ضعف سد دفاعی روده و هجوم میکروبهای بیگانه باشد.
برای تقویت این سد دفاعی، مصرف فیبر بالا و اجتناب از الکل ضروری است.
قدرت باکتریهای «ابرقهرمان»
در روده افرادی که به پیری سالم دست مییابند، باکتریهایی مانند «اف.پراو» نقش کلیدی دارند. این باکتری فیبرهای مصرفی ما را به اسیدهای چرب کوتاه زنجیره مانند «بوتیرات» تبدیل میکند.
بوتیرات با بهبود عملکرد عضلانی، متابولیسم و تقویت سیستم ایمنی مرتبط است. اگرچه این باکتری در هیچ غذای خاصی وجود ندارد، اما مصرف زیاد میوه و سبزیجات، بستر لازم برای تکثیر آن را فراهم میکند.
همچنین کره، کره حیوانی، پنیرهای کهنه مثل پارمزان و سیبزمینی و برنج پخته که سرد شده باشند بهترین مواد برای تحریک این تولید هستند.
مهار «باکتریهای بد» با رژیم غذایی
باکتریهایی مثل استرپتوکوک در مقادیر کم بیخطرند، اما در صورت عدم توازن (دیسبیوز)، میتوانند تکثیر شده و التهاب ایجاد کنند.
دانشمندان متوجه شدند که در روده ابرصدسالهها، باکتریهای بیماریزای گروه «پروتئوباکتریا» به شدت سرکوب شدهاند.
به نظر میرسد رژیم غذایی سرشار از گیاهان و غذاهای تخمیری، مانند سدی در برابر این میکروبهای مخرب عمل میکند.
محور روده-مغز؛ کلید سلامت روان در پیری
با افزایش سن، خطر بیماریهایی چون آلزایمر و پارکینسون افزایش مییابد. تحقیقات جدید نشان میدهد که سلامت روده مستقیما بر عملکرد مغز تأثیر میگذارد.
معده سیستم عصبی خاص خود را دارد که از طریق «عصب واگ» به مغز متصل است. در بیماران مبتلا به پارکینسون، فقدان برخی باکتریهای مفید مشهود است. بنابراین، مراقبت از روده نه تنها برای بدن، بلکه برای حفظ حافظه و خلقوخو در پیری حیاتی است.
رودهای سالم برای عضلاتی قویتر
تحلیل رفتن عضلات یکی از بزرگترین دشمنان استقلال فردی در سنین بالاست. شواهد نشان میدهد که میکروبیوم روده در متابولیسم اسیدهای آمینه (پروتئین) و توازن انسولین نقش دارد؛ فرآیندهایی که برای رشد و حفظ عضلات ضروری هستند.
مطالعات نشان دادهاند که مصرف فیبرهای «پریبیوتیک» مانند اینولین، میتواند قدرت عضلانی و توانایی حرکتی را در سالمندان بهبود بخشد. این ماده در سیر، پیاز، تره فرنگی، مارچوبه و موز به وفور یافت میشود.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
سبک زندگی ساده و منظم
اکثر افرادی که بیش از ۱۰۰ سال عمر میکنند، زندگی ساده و منظمی دارند. رژیم غذایی آنها معمولا شامل غذاهای طبیعی و سرشار از فیبر (ذرت، سیبزمینی شیرین، سبزیجات) و مصرف غذاهای تخمیری مانند ماست طبیعی، کفیر و کلمشور (ساورکرات) میشود.
خواب کافی و روابط اجتماعی فعال از دیگر عوامل سلامت آنها است و دیدگاه خوشبینانه به زندگی نقشی منحصر به فرد در طول عمر این افراد بازی میکند.
مکملها؛ راهی برای جبران کمبودها
گاهی دریافت فیبرهای خاص از رژیم غذایی روزانه (مانند آرتیشو یا ترهفرنگی) دشوار است. در این موارد، استفاده از مکملهای پریبیوتیک (که غذای باکتریها هستند) میتواند موثرتر از پروبیوتیکها باشد، زیرا فیبرها بر خلاف باکتریهای زنده، در اسید معده از بین نمیروند.
اما نکته طلایی اینجاست: تداوم. اگر تغییر در رژیم غذایی یا مصرف مکمل را متوقف کنید، میکروبیوم شما به سرعت به حالت قبلی بازمیگردد.
در نهایت باید گفت برای یک پیری باکیفیت، باید از همین امروز به فکر خود بود. ورزش، خواب خوب و رژیم غذایی گیاهی، نه تنها کلیشههای سلامتی بلکه ابزارهای مهندسی میکروبیوم ما هستند.