مطالعات نشان میدهد کاکائو با فواید مختلف برای سلامت بدن مرتبط است، اما کارشناسان هشدار میدهند شکلاتهای تجاری لزومن همان مزایا را ندارند و آن طور که تصور میشود مفید نیستند.
کاکائو با مجموعهای از فواید، از جمله سلامت بیشتر قلب، کندتر شدن روند پیری و تیزتر شدن کارکرد شناختی، مرتبط دانسته شده است. با این حال کارشناسان هشدار میدهند این مزایا بدون اما و اگر نیست.
آگهی
آگهی
نتایج چندین پژوهش نشان میدهد مصرف کاکائو با پیامدهای مثبت برای سلامت همراه است؛ آثاری که عمدتا به فلاونولها ـ ترکیبهای زیستفعال گیاهی و آنتیاکسیدان قوی ـ و تئوبرومین، محرک طبیعی با طعم تلخ موجود در گیاه کاکائو و شکلات، نسبت داده میشود.
با این حال خوردن یک تخته شکلات شیری با مصرف دانه خالص کاکائو یکسان نیست و ممکن است فواید و خطرهای آن تفاوت زیادی داشته باشد.
کاکائو چگونه میتواند مفید باشد؟
کاکائو سرشار از فلاونولهاست؛ گروهی از ترکیبها که در گیاهان و سبزیجات مختلف نیز یافت میشود و به دلیل نقش آنتیاکسیدانی، ضدسرطانی و ضدالتهابی با طیفی از فواید سلامت پیوند دارد.
بر پایه یک مطالعه در سال ۲۰۲۴، تئوبرومین در عین حال میتواند از سد خونیـمغزی عبور کند و به عنوان آنتاگونیست گیرنده آدنوزین بر عوامل عصبی اثر بگذارد و کارکرد شناختی را بهبود دهد. این مکانیسم میتواند نوعی محافظت عصبی در برابر اختلالات شناختی مرتبط با سن، بیماری آلزایمر و پارکینسون فراهم کند.
تاثیرات مثبت بر سلامت قلب
کاکائو همچنین با کاهش خطر مرگ ناشی از علل قلبی مرتبط دانسته شده است.
بررسی فراتحلیلی سال ۲۰۲۵ که در نشریه European Journal of Preventive Cardiology منتشر شد نشان داد خوراکیهای سرشار از فلاونول میتوانند فشار خون را پایین بیاورند و در جمعیتهای بالینی شامل افراد دارای فشار خون بالا، مبتلایان به پرفشاری خون و کسانی که در معرض خطر زیاد بیماریهای قلبیـعروقی هستند، سلامت قلب و عروق را بهبود دهند.
پژوهشگران تاکید کردند این اثرات احتمالا با مصرف حدود یک تا دو وعده شکلات تلخ یا دو تا سه قاشق غذاخوری پودر کاکائو در روز قابل دستیابی است.
در مطالعه «مکمل کاکائو و پیامدهای مولتیویتامین» (COSMOS) که یکی از بزرگترین و طولانیترین کارآزماییهای بالینی تصادفی در زمینه ارتباط مصرف شکلات و سلامت به شمار میرود، بیش از ۲۱ هزار نفر به طور متوسط سه سال تحت پیگیری قرار گرفتند.
بخشی از شرکتکنندگان روزانه دو بار مکملی دریافت کردند که حاوی ۵۰۰ میلیگرم فلاونول کاکائو بود و گروه دیگر دارونما گرفتند.
اگرچه عملکرد همه شرکتکنندگان در آزمونهای سلامت شناختی و میزان بروز دیابت نوع ۲ مشابه بود اما خطر مرگ ناشی از علل قلبی در میان افرادی که مکمل دریافت میکردند ۲۷ درصد کمتر بود.
با این حال پژوهشگران هشدار میدهند که COSMOS برای سنجش مفید بودن خودِ خوردن شکلات طراحی نشده بود.
هاوارد سسو، همکار مسئول اصلی این پژوهش، میگوید: «این مطالعه در واقع میپرسد آیا چیزی در خود دانه کاکائو و ترکیبهای زیستفعال آن وجود دارد که بتواند برای سلامت مفید باشد؟»
شکلات ممکن است روند پیری را کند کند
پژوهشگران کالج کینگز لندن اخیرا این تئوبرومین را با کند شدن روند پیری پیوند دادهاند.
این تیم دادههای بیش از ۱۶۰۰ شرکتکننده را بررسی کرد و دریافت افرادی که سطح تئوبرومین خونشان بالاتر بود، سن زیستی پایینتری نسبت به سن تقویمی خود داشتند.
دیمیتریوس کوتاکیدیس، دانشیار رژیم غذایی، چاقی و علوم رفتاری و متخصص تغذیه در دانشگاه آکسفورد، در واکنش به این مطالعه میگوید: «شکلات، حتی شکلات تلخ، خوردنی لذتبخش است نه غذای سالم.»
او اضافه میکند اگر مردم از خوردن شکلات لذت میبرند باید آن را به ندرت و در مقدار کم مصرف کنند.
آیا همه انواع شکلات یکساناند؟
با این حال متخصصان سلامت هشدار میدهند میزان این ترکیبها در شکلاتهای صنعتی معمولا بسیار کمتر از فرآوردههای کاکائویی است که در مطالعات علمی به کار میروند.
در میان انواع پرطرفدار، شکلاتهای تیره معمولا بیشترین غلظت فلاونول را همراه با قند کمتر و چربی افزوده پایینتر دارند.
شکلات سفید از نظر تغذیهای کمفایدهترین نوع به شمار میرود زیرا تنها حاوی کره کاکائو است و ذرات جامد کاکائو ندارد و هم چربی و هم قند آن بالاست.
هنوز روشن نیست برای کسب این فواید باید چه مقدار شکلات مصرف شود یا این که آیا مواد دیگری که در فرایند تولید به شکلات افزوده میشود، مانند شکر، شیر و کره کاکائو، این آثار را خنثی میکند یا نه.