تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت های انسانی رخدادهای شدید آب و هوایی در غرب آفریقا را تشدید کرده و به کاهش شدید تولید کاکائو منجر شده است.
افزایش چشمگیر قیمت شکلات به تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی نسبت داده شده و به وضعیتی انجامیده که کارشناسان آن را «ایستر اگفلیشن» یا تورم تخممرغ عید پاک نامیدهاند.
آگهی
آگهی
تحلیل تازه واحد اطلاعات انرژی و اقلیم (ECIU) نشان میدهد هزینه متوسط محبوبترین شکلاتهای عید پاک در بریتانیا طی فقط سه سال دو سوم افزایش یافته و قیمت برخی از این تخممرغها بیش از دو برابر شده است.
این دادهها که قیمت متوسط پیش از اعمال تخفیف برندهای بزرگ در سوپرمارکتهای بریتانیا بین ژانویه و مارس را رصد کرده، نشان میدهد تخممرغهای عید پاک برند گلکسی بیشترین رشد قیمت را داشتهاند و از سال ۲۰۲۳ تاکنون، به ازای هر ۱۰۰ گرم ۱۰۵ درصد گرانتر شدهاند.
تخممرغهای «کرم اگ» کدبری نیز ۸۱ درصد گرانتر شدهاند و یک خرگوش طلایی ۲۰۰ گرمی لیندت اکنون ۷۷ درصد گرانتر است و بهای آن به رقم چشمگیر ۸.۴۲ پوند (حدود ۹.۷۲ یورو) رسیده است.
در سال ۲۰۲۵، قیمت شکلات در سراسر اتحادیه اروپا ۱۸ درصد افزایش یافت؛ رقمی که بیشترین رشد در میان همه اقلام خوراکی بود. در همین حال، بر اساس متوسط نرخ سالانه تغییرات، قیمتهای مصرفکننده در اتحادیه اروپا در مجموع تنها ۲.۵ درصد بالا رفت.
تاثیر تغییرات اقلیمی بر صنعت شکلات
کارشناسان «ایستر اگفلیشن» را به جهش هزینه کاکائو نسبت میدهند؛ جهشی که به دلیل گرمایش جهانی قیمت این محصول را سر به فلک رسانده است.
بیشتر کاکائوی جهان، حدود ۶۰ درصد، از غرب آفریقا میآید؛ جایی که در کشورهای مرطوبی مانند ساحل عاج و غنا، با تناوب دورههای کوتاه خشکی و دورههای طولانی دمای گرم و بارش کافی، تولید میشود.
اما افزایش دما شدت و فراوانی رخدادهای حدی آب و هوایی را تشدید کرده و باعث شده تولید کاکائو در سه سال گذشته تا ۴۰ درصد کاهش یابد.
در سال ۲۰۲۳، بارندگیهای شدید در غرب آفریقا موجب شیوع بیماری «بلک پاد» شد که بسیاری از درختان کاکائو را از بین برد و به پوسیدگی غلاف میوه انجامید. پس از آن، در اوایل ۲۰۲۴ خشکسالیای در تضاد کامل با این شرایط رخ داد که با تغییرات اقلیمی و پدیده ال نینیو تشدید شد و همزمان یک موج گرمای شدید، کاشت، رشد و برداشت محصول کاکائو را تحت تاثیر قرار داد.
برخی کارشناسان هشدار دادهاند اگر گازهای حبسکننده گرما همچنان به داغ کردن سیاره ادامه دهند، جهان ممکن است تا سال ۲۰۵۰ عملا بدون کاکائو شود. استخراج غیرقانونی طلا، پیر شدن درختان و حتی قاچاقچیان کاکائو نیز از دیگر عوامل گرانی این محصول هستند.
«پیامدی مستقیم» از گرمایش جهانی
کریس جاکارینی، تحلیلگر حوزه غذا و کشاورزی در واحد اطلاعات انرژی و اقلیم (ECIU) (منبع به زبان انگلیسی) هشدار میدهد که این جهش قیمتها «یادآوری روشن» است از این واقعیت که بحران اقلیم دیگر مشکلی دوردست نیست، بلکه به واقعیتی روزمره تبدیل شده است.
جاکارینی میگوید: «شرایط جوی حدی که برداشت کاکائو در غرب آفریقا را نابود کرده و قیمتها را به اوج رسانده، پیامدی مستقیم از گرم شدن سیاره ما است.»
او میافزاید: «هرچند ممکن است قیمت جهانی کاکائو تا حدی آرام گرفته باشد و توجه افکار عمومی به درگیری در ایران و منطقه خلیج جلب شده باشد، اما بیعملی در برابر تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر صدها یورو به صورتحساب خرید خانوارها اضافه کرده است؛ و شکلات فقط یکی از بسیاری از مواد غذایی است که تحت تاثیر قرار گرفتهاند.»
جاکارینی میگوید این «تورم تخممرغ عید پاک» هشداری جدی نسبت به آن چیزی است که در پیش است، اگر جهان نتواند انتشار گازها را به سطح خالص صفر برساند و زنجیرههای تامین خود را ایمن کند.
آیا اروپا مقصر گرانی شکلات است؟
دانشمندان از هماکنون آزمایش روی خرنوب را آغاز کردهاند؛ گیاهی مقاوم به اقلیم که در منطقه مدیترانه میروید و میتواند در آبوهوای بسیار گرم و خشک، با نیاز آبی بسیار اندک، رشد کند.
با این حال این تلاشها تاثیر چندانی بر ریشه مشکل ندارد؛ کشورهای در حال توسعه همچنان بار اصلی تغییرات اقلیمی را به دوش میکشند.
در نشست آب و هوایی کوپ۲۹ سازمان ملل در سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۲۰۰ کشور توافق کردند که تا سال ۲۰۳۵ میزان کمک مالی به کشورهای در حال توسعه را سه برابر کرده و به سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار (حدود ۲۵۴.۵ میلیارد یورو) برسانند.
یک سال بعد در کوپ۳۰، کشورهای در حال توسعه خواستار حمایت بیشتری برای سازگار شدن با تغییرات اقلیمی شدند و بر این نکته تاکید کردند که زیرساختهایی مانند سامانههای دفاع در برابر سیل و شبکههای آبرسانی مقاوم در برابر خشکسالی چگونه میتواند زندگی مردم را متحول کند.
با این حال کشورها تنها پذیرفتند که تا سال ۲۰۳۵ حداقل سه برابر شدن بودجه سازگاری را تضمین کنند؛ تصمیمی که در عمل تکرار همان تعهدات قبلی بود، بدون آن که گامی فراتر برداشته شود.
همزمان، آلمان اعلام کرد بودجه خود برای کمک به کشورهای در حال توسعه در کاهش انتشار گازهای گلخانهای را از ۶ میلیارد یورو به ۴.۵۸ میلیارد یورو کاهش میدهد.
در سال ۲۰۲۵، چند کشور مهم اروپای غربی از جمله سوئیس، فرانسه و هلند نیز اعلام کردند بودجه کمکهای خارجی خود را به طور قابل توجهی کاهش میدهند تا بر نیازهای داخلی خود، از جمله افزایش هزینههای دفاعی، تمرکز کنند.
در ماه جاری، بریتانیا به دلیل برنامههایی برای کاهش کمکهای مالی اقلیمی حدود ۱۴ درصدی تا سطح تقریبا ۲ میلیارد پوند در سال (حدود ۲.۳۱ میلیارد یورو) به شدت مورد انتقاد قرار گرفت؛ اقدامی که به گفته کارشناسان میتواند امنیت ملی و جان انسانها در کشورهای دیگر را به خطر بیندازد.