کشورهای اروپایی در برخورد با مرگیارانه مسیرهای بسیار متفاوتی را دنبال میکنند؛ قوانین اتانازی در اروپا چگونه تنظیم و اجرا میشود؟
پرونده نولیا کاستیو، زن ۲۵ ساله اسپانیایی که پس از یک نبرد حقوقی طولانی به اوتانازی تن داد، بار دیگر بحثها درباره مراقبتهای پایان عمر را داغ کرده است.
آگهی
آگهی
کاستیو که پس از یک تجاوز جنسی در سال ۲۰۲۲ و در پی تلاش برای خودکشی دچار فلج از کمر به پایین شده بود، روز پنجشنبه ۲۶ مارس در یک مرکز درمانی نزدیک بارسلون اوتانازی دریافت کرد.
این پرونده در سراسر اسپانیا جنجال برانگیخته است، زیرا پدر او با پشتیبانی گروه محافظهکار «آبوگادوس کریستیانوس» (وکلای مسیحی) یک شکایت حقوقی را مطرح کرد و مدعی شد دخترش از توانایی ذهنی لازم برای گرفتن این تصمیم برخوردار نیست.
پس از روندی ۲۰ ماهه در مراجع قضایی، از جمله احکام دیوان عالی اسپانیا، دادگاه قانون اساسی و دیوان حقوق بشر اروپا، همگی تصمیم کاستیو را تایید کردند.
در اسپانیا اوتانازی و خودکشیِ با کمک پزشک در سال ۲۰۲۱ قانونی شد. بیماران باید از یک بیماری جدی و درمانناپذیر یا یک وضعیت جدی، مزمن و ناتوانکننده رنج ببرند که پزشک مسئول آن را تایید کرده باشد.
آنها باید دو درخواست به شکل داوطلبانه و بدون هیچ فشار خارجی ارائه کنند که فاصله میانشان دستکم ۱۵ روز تقویمی باشد.
در اروپا کشورهایی که اجازه میدهند اوتانازی توسط پزشکان انجام شود شامل بلژیک، لوکزامبورگ و هلند هستند.
قانونگذاری مرگ خودخواسته در سراسر اروپا چگونه است؟
هلند
هلند در سال ۲۰۰۲ نخستین کشور جهان بود که اوتانازی را قانونی کرد.
طبق این قانون، وقتی بیمار در رنج غیرقابل تحملی است و هیچ امیدی به بهبود وجود ندارد، اوتانازی مجاز است. این امر هم برای بیماریهای روانپزشکی و هم برای بیماریهای جسمی صدق میکند.
قانون هلند از پزشکان میخواهد پیش از انجام اوتانازی چند شرط را رعایت کنند: آنها باید مطمئن شوند درخواست بیمار داوطلبانه و سنجیده است و رنج او غیرقابل تحمل است و چشماندازی برای بهبود وجود ندارد.
پزشکان همچنین باید بیمار را از وضعیت و پیشآگهی بیماریاش آگاه کنند، به این نتیجه برسند که هیچ گزینه معقول دیگری وجود ندارد و نظر یک پزشک مستقل را نیز جویا شوند.
بلژیک
بلژیک در سال ۲۰۰۲ اوتانازی را تحت شرایط مشخصی غیرجرمانگاری کرد.
این اقدام باید به درخواست خود بیمار انجام شود؛ بیماری که هنگام ارائه درخواست باید هوشیار و از سلامت روان برخوردار باشد. بیمار باید به یک بیماری لاعلاج مبتلا باشد و از رنج جسمی و/یا روانیِ مداوم و غیرقابل تحملی رنج ببرد که امکان تسکین آن وجود نداشته باشد.
لوکزامبورگ
لوکزامبورگ در سال ۲۰۰۹ قانونی درباره اوتانازی و خودکشیِ کمکپزشکی تصویب کرد که به بیماران این امکان را میدهد اگر رنجشان غیرقابل تحمل تشخیص داده شود، مرگ را انتخاب کنند.
برای درخواست این فرایند، بیمار باید به دلیل یک سانحه یا بیماری به عارضه پزشکیِ لاعلاجی دچار شده باشد.
درخواست باید زمانی ارائه شود که بیمار هوشیار، بالغ از نظر قانونی و قادر به تصمیمگیری مستقل و بدون فشار بیرونی باشد.
اتریش
اتریش از سال ۲۰۲۲ مرگ کمکی را مجاز دانسته است. در الگوی اتریش تنها مرگ کمکیِ داوطلبانه مجاز است؛ به این معنا که خود بیمار باید داروی تجویزشده را مصرف کند، دارویی که پس از طی یک فرایند ارزیابی سختگیرانه توسط داروخانه در اختیار او قرار میگیرد.
دسترسی به این امکان فقط برای بزرگسالانی ممکن است که توان تصمیمگیری دارند و از بیماری جدی، لاعلاج و دائمیای رنج میبرند که «اختلال دائمی در شیوه زندگی» آنها ایجاد کرده است.
کدام کشورها در فکر قانونیکردن مرگ کمکی هستند؟
در فرانسه، امانوئل مکرون، رئیسجمهور این کشور، هنگام انتخاب مجدد در سال ۲۰۲۲ وعده داد قانونی درباره مرگ کمکی ارائه کند.
این لایحه از زمان نخستین ارائه رسمی آن در سال ۲۰۲۴ با جنجال همراه بوده است. از آن زمان متن لایحه میان مجمع ملی و سنا در رفتوبرگشت بوده است. فرایند بررسی هنوز ادامه دارد و گام بعدی قرائت دوم در سنا است.
پارلمان پرتغال در سال ۲۰۲۳ قانونی درباره اوتانازی و مرگ کمکی تصویب کرد، اما این قانون هنوز اجرایی نشده است. رئیسجمهور پرتغال دو بار آن را وتو کرده و دادگاه قانون اساسی کشور نیز آن را به چالش کشیده است.
دولت مالت سال گذشته برای تصمیمگیری درباره اینکه آیا باید طرح قانونیای ارائه کند یا نه، یک فرایند مشورت عمومی درباره اوتانازی داوطلبانه به راه انداخت.
در اسلوونی، همهپرسیِ مشورتی سال ۲۰۲۴ از مرگ کمکی حمایت کرد و مجمع ملی نیز در سال ۲۰۲۵ آن را به قانون تبدیل کرد. با این حال، در دومین همهپرسیِ الزامآور در پایان سال گذشته، ۵۳ درصد رایدهندگان این قانون را رد کردند. اجرای آن اکنون دستکم برای یک سال به تعویق خواهد افتاد.