یک پژوهش جدید نشان داده است کاهش وزنی که از طریق روزهداری حاصل میشود تنها اندکی بیشتر از هیچ مداخلهای نیست و تقریبا با نتایج توصیههای سنتی غذایی برابر است.
یک مرور جدید نشان میدهد روزهداری متناوب احتمالا نسبت به توصیههای سنتی تغذیهای به کاهش وزن بیشتری در بزرگسالان دچار اضافهوزن یا چاقی منجر نمیشود.
آگهی
آگهی
چاقی یک معضل مهم بهداشت عمومی است و در کشورهای پردرآمد به یکی از اصلیترین علل مرگومیر تبدیل شده است. به گفته سازمان جهانی بهداشت (WHO)، میزان چاقی بزرگسالان در جهان از سال ۱۹۷۵ تاکنون بیش از سه برابر شده است.
در سال ۲۰۲۲، ۲.۵ میلیارد بزرگسال در رده دچار اضافهوزن طبقهبندی شدند که ۸۹۰ میلیون نفر از آنها با چاقی زندگی میکردند.
روزهداری متناوب، یعنی خودداری از خوردن غذا برای دورههای طولانی در طول شبانهروز، در سالهای اخیر بهسرعت محبوب شده است و شبکههای اجتماعی، چهرههای سبک زندگی و ادعاهای مربوط به کاهش سریع وزن به این روند دامن زدهاند.
در یکی از الگوهای رایج، افراد ۱۶ ساعت در روز را روزه میمانند و تنها در یک بازه ۸ ساعته غذا میخورند. برخی هم به روزهداری ۲۴ ساعته، دو بار در هفته، اعتقاد زیادی دارند.
با این حال شواهد جدید نشان میدهد مزیتهای این روشها ممکن است محدود باشد.
این پژوهش چگونه انجام شد؟
پژوهشگران دادههای ۲۲ کارآزمایی بالینی تصادفی را که در مجموع ۱۹۹۵ بزرگسال در آمریکای شمالی، اروپا، چین، استرالیا و آمریکای جنوبی را در بر میگرفت، تحلیل کردند.
در این مطالعات شکلهای مختلفی از روزهداری متناوب از جمله روزهداری یک روز در میان، روزهداری دورهای و الگوی تغذیه محدود به زمان ارزیابی شد. بیشتر این پژوهشها شرکتکنندگان را تا حداکثر ۱۲ ماه زیر نظر داشتند.
در این مرور که در کتابخانه کوکرین منتشر شده، روزهداری متناوب با توصیههای سنتی تغذیهای (مانند رژیم مدیترانهای) و همچنین با نبود هرگونه مداخله مقایسه شد. به نظر نمیرسد روزهداری متناوب نسبت به توصیههای استاندارد تغذیهای یا حتی انجام ندادن هیچ اقدامی، اثر بالینی قابل توجهی بر کاهش وزن داشته باشد.
به طور میانگین، افرادی که از روزهداری متناوب پیروی کردند حدود ۳ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند؛ رقمی کمتر از آستانه ۵ درصدی که پزشکان معمولا آن را از نظر بهبود پیامدهای سلامت از نظر بالینی معنادار میدانند.
گزارش عوارض جانبی در کارآزماییهای مختلف یکسان نبود و این مسئله نتیجهگیری قاطع را دشوار میکند. مجموعه شواهد همچنان محدود است، زیرا تنها ۲۲ کارآزمایی در دسترس است که بسیاری از آنها حجم نمونه کمی دارند و گزارشدهی در آنها ناهمگون است.
لوییس گارنیانی، نویسنده اصلی این مرور در مرکز همکار کوکرین بیمارستان ایتالیانو دانشگاه بوئنوس آیرس، گفت: «روزهداری متناوب ظاهرا برای بزرگسالان دچار اضافهوزن یا چاقی که میخواهند وزن کم کنند جواب نمیدهد.»
گارنیانی همچنین نسبت به هیجانزدگی و تبلیغات اغراقآمیز پیرامون روزهداری در فضای مجازی هشدار داد.
او افزود: «روزهداری متناوب شاید برای برخی افراد گزینه قابل قبولی باشد، اما شواهد فعلی شور و شوقی را که در شبکههای اجتماعی میبینیم توجیه نمیکند.»
نیاز به پژوهشهای گستردهتر
شمار کمی از کارآزماییها نتایج بلندمدت روزهداری متناوب را بررسی کردهاند. گارنیانی افزود: «چاقی یک بیماری مزمن است. کارآزماییهای کوتاهمدت تصمیمگیری بلندمدت برای بیماران و پزشکان را دشوار میکند.»
بیشتر مطالعات مورد بررسی بر جمعیتهای عمدتا سفیدپوست در کشورهای پردرآمد تمرکز داشتند. از آنجا که چاقی در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط نیز به سرعت به بحرانی رو به گسترش تبدیل میشود، انجام پژوهشهای بیشتر در این جمعیتها ضروری است.
نویسندگان هشدار دادند که این یافتهها میتواند سرنخهایی به دست دهد، اما قابل تعمیم به کل جمعیت نیست، زیرا نتایج ممکن است بر اساس جنسیت، سن، منشا قومی، وضعیت بیماری یا اختلالات زمینهای خوردن متفاوت باشد.
اوا مادرید، نویسنده ارشد واحد سنتز شواهد کوکرین در ایبروامریکا، گفت: «با شواهد موجود، ارائه یک توصیه کلی دشوار است. پزشکان هنگام مشاوره به یک بزرگسال دچار اضافهوزن برای کاهش وزن ناچار خواهند بود مورد به مورد تصمیم بگیرند.»