آکسفورد اکونومیکس میگوید قیمت جهانی مواد غذایی در ۲۰۲۶ بهطور دو رقمی بالا میرود؛ جنگ روسیه در اوکراین و شوکها فشار زیادی بر گندم و قیمت نان و پاستا وارد میکند.
بر اساس ارزیابی موسسه تحقیقاتی آکسفورد اکونومیکس، انتظار میرود قیمت جهانی مواد غذایی در سال جاری ۱۱.۸ درصد و در سال ۲۰۲۷ ۴.۸ درصد افزایش یابد؛ بیشترین فشار نیز بر محصولات کشاورزی ـ شامل غلات، میوه و سبزیجات ـ و لبنیات وارد خواهد شد.
آگهی
آگهی
این چشمانداز در حالی مطرح میشود که موجهای شدید گرما و خشکسالی در اروپا به محصولات کشاورزی آسیب زده و کشاورزان همزمان با قیمتهای بالای انرژی و کود و همچنین پیامدهای جنگهای خاورمیانه و اوکراین مواجه هستند.
در پی موج گرمای اروپا، انجمن تجارت غلات و دانههای روغنی اروپا (کوسرال) مستقر در بروکسل، در ماه ژوئیه گزارش فوقالعادهای منتشر و پیشبینی خود از برداشت غلات اتحادیه اروپا (۲۷ کشور) و بریتانیا را از ۲۹۵.۵ میلیون تن به ۲۸۶.۶ میلیون تن کاهش داد؛ در حالی که میزان برداشت در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۱۰ میلیون تن بود.
خبرگزاری فرانسه (AFP) با استناد به هشدار اتحادیه کشاورزان آلمان در روز سهشنبه گزارش داد که انتظار میرود برداشت غلات این کشور امسال پس از خشکسالی شدید و موجهای گرما ۷ درصد کاهش یابد و تولید به ۴۱.۹ میلیون تن برسد.
گذشته از خسارتهای سنگین موج گرما، کشاورزان با افزایش هزینهها نیز روبهرو هستند؛ زیرا در پی مسدود شدن تنگه هرمز به سبب جنگ ایران، عرضه نفت و سایر مواد اولیه مختل شده است.
توماس دووراک، اقتصاددان ارشد آکسفورد اکونومیکس، به یورونیوز بیزنس گفت: «مهمترین تاثیر بر قیمت مواد غذایی در جهان ناشی از جنگ آمریکا و ایران و پیامد آن بر نهادههای تولید غذا، بهویژه نفت (گازوئیل)، گاز طبیعی و کود است.»
آکسفورد اکونومیکس اعلام کرده است قیمت جهانی گازوئیل در ژوئیه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۶ درصد جهش کرده که بخشی از آن ناشی از اختلال در تنگه هرمز است؛ در حالی که پیشبینی میشود قیمت کود نیز امسال ۲۲ درصد افزایش یابد.
همزمان، جنگ اوکراین نیز تاثیر قابل توجهی بر قیمت جهانی مواد غذایی دارد.
دووراک گفت: «غلات ۲۵ درصد شاخص جهانی قیمت مواد غذایی را تشکیل میدهند و این دو کشور در مجموع کمی کمتر از ۳۰ درصد صادرات جهانی گندم و بیش از ۱۰ درصد صادرات ذرت را به خود اختصاص میدهند.»
به گفته این گزارش، حمله به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای روسیه و اوکراین، و همچنین اختلال در صادرات غلات از دریای سیاه و دریای آزوف، میتواند ۸۶ میلیون تن از ظرفیت سالانه صادرات غلات را تحت تاثیر قرار دهد؛ ۵۲ میلیون تن از روسیه و ۳۴ میلیون تن از اوکراین، معادل نزدیک به ۱۷ درصد صادرات جهانی غلات.
سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل (فاو) اعلام کرده است قیمت جهانی کالاهای غذایی در ماه ژوئیه یک درصد بالاتر از مدت مشابه سال قبل بود؛ قیمت غلات ۶.۹ درصد و قیمت روغنهای گیاهی حدود ۱۷.۳ درصد افزایش داشت.
شاخص جهانی قیمت مواد غذایی آکسفورد اکونومیکس قیمت کالاهای پایه را رصد میکند، بنابراین افزایش این شاخص لزوما به معنای رشد معادل قیمتها در سوپرمارکتها نیست.
افزایش پیشبینیشده برای سال ۲۰۲۶ همچنان کمتر از رشد ۱۴.۲ درصدی ثبتشده در سال ۲۰۲۲ است.
کدام مواد غذایی بیشتر در معرض افزایش قیمت هستند؟
دووراک به یورونیوز بیزنس گفت: «بیشترین تاثیر منفی بر محصولات کشاورزی ـ غلات، میوه و سبزیجات ـ و لبنیات خواهد بود» و افزود که این اقلام بیش از همه از خشکسالی و گرما آسیب میبینند.
او ادامه داد: «این وضعیت به افزایش قیمت مواد غذایی فرآوریشده مانند نان، پنیر، شراب و روغن نیز منجر میشود.» در مقابل، انتظار میرود محصولاتی مانند گوشت کمتر تحت تاثیر قرار گیرند.
به گفته پژوهشگران، گندم که محصولی پرمصرفکننده کود است، تحت شدیدترین فشار قرار دارد و انتظار میرود قیمت آن در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۳۶ درصد افزایش یابد و به ۶.۹۲ دلار برای هر بوشل ـ معادل حدود ۲۷ کیلوگرم گندم ـ برسد.
گندم ماده اصلی بسیاری از مواد غذایی فرآوریشده است؛ از نان و پاستا گرفته تا غلات صبحانه و بیسکویت.
دووراک گفت: «در مورد مواد غذایی تازه، عمدتا میوه و سبزیجات، اثر افزایش قیمت نسبتا سریع خواهد بود و احتمالا ظرف دو تا سه ماه در قیمت مصرفکننده دیده میشود. در مورد مواد غذایی فرآوریشده، این تاخیرها طولانیتر است، زیرا باید زمان برداشت و فرآوری را هم در نظر گرفت؛ در این بخش انتظار داریم اوج تاثیر بر قیمت مصرفکننده طی حدود شش تا نه ماه آینده رخ دهد.»
این یعنی قیمت مواد غذایی تازه احتمالا بین اکتبر و نوامبر ۲۰۲۶ تحت تاثیر اختلالات کنونی قرار میگیرد، در حالی که بیشترین اثر بر قیمت مواد غذایی فرآوریشده میتواند بین فوریه و مه ۲۰۲۷ احساس شود.
جد کارتلیج، اقتصاددان کالاهای کشاورزی در آکسفورد اکونومیکس، گفت شوک قیمتی مواد غذایی ممکن است از برآوردهای فعلی شدیدتر باشد، زیرا همه ابعاد تاثیر حملات در دریای سیاه هنوز روشن نشده و پدیده قوی النینو محصولات کشاورزی خارج از اروپا را نیز تهدید میکند.
با این حال، او اضافه کرد که افزایش قیمت گندم میتواند استفاده از مسیرهای جایگزین صادراتی را ـ که هزینه بیشتری دارند ـ از نظر تجاری توجیهپذیر کند و به این ترتیب بخشی از اختلالات را جبران کند.