صادرکنندگان الانجی برای دور زدن اختلال در هرمز به راههای تازه روی آوردهاند و اخیرا سه محموله خلیج فارس با انتقال کشتیبهکشتی جابهجا شده، در حالی که صادرات قطر و امارات هنوز بسیار کمتر از سطح پیش از جنگ است.
قطر و امارات متحده عربی برای آنکه جریان گاز به خریداران در سراسر جهان قطع نشود، تانکرهای الانجی آسیبدیده را از طریق عملیات اضطراری انتقال کشتیبهکشتی به مسیرهای دیگری میفرستند؛ عملیاتی که به ازای هر انتقال بیش از ۱ میلیون دلار به هزینهها و تا ۳۵ ساعت به زمان دریانوردی اضافه میکند، در حالی که جنگ جاری همچنان رفتوآمد از تنگه هرمزِ محاصرهشده را مختل کرده است.
آگهی
آگهی
بر اساس دادههای ردیابی کشتی شرکتهای Kpler و Vortexa، در ماه اوت سه محموله الانجی که در قطر و امارات بارگیری شده بود، در آبهای عمان و امارات بین کشتیها منتقل شد و سپس راهی خریداران در آسیا شد.
در دو مورد از این سه انتقال، کشتیهایی درگیر بودند که پیشتر آسیب دیده یا در حوادثی مشارکت داشتهاند.
کشتی Al Rekayyat متعلق به قطر انرژی که در ژوئیه در نزدیکی هرمز هدف یک پرتابه قرار گرفته بود، محموله خود را در آبهای ساحلی امارات به تانکر قطری Tembek منتقل کرد. Tembek بعدا این محموله الانجی را به هند رساند.
کشتی GasLog Shanghai که اواخر ژوئیه هنگام خروج از هرمز در حادثهای درگیر شده بود، بعدا محموله خود را در آبهای عمان به کشتی GasLog Savannah منتقل کرد.
در عملیات سوم، کشتی Mraweh تحت کنترل ادنوک، محموله الانجی بارگیریشده در داس آیلند را در آبهای عمان به کشتی LNG Enugu انتقال داد. این محموله سپس به سمت ژاپن حرکت کرد.
راهی پرهزینه برای دور زدن اختلالها
انتقال الانجی از کشتی به کشتی از نظر فنی پیچیده است و خارج از شرایط اضطراری به ندرت به کار گرفته میشود.
بر خلاف نفت خام که میتوان آن را نسبتا سریع بین کشتیها منتقل کرد، الانجی باید در دمای منفی ۱۶۲ درجه سانتیگراد نگه داشته شود تا در حالت مایع باقی بماند.
این نوع انتقال به تجهیزات برودتی تخصصی، فندرها، یدککشها و نیروهای آموزشدیده روی هر دو کشتی نیاز دارد.
به همین دلیل، انتقال کشتیبهکشتی (STS) در صنعت نفت خام امری عادی به شمار میرود، اما در تجارت الانجی همچنان استثنایی است و معمولا برای موقعیتهایی کنار گذاشته میشود که کشتی نتواند سفر خود را کامل کند.
بوگدان راتیو، مدیر بازرگانی و حملونقل در شرکت الانجی سینرژی، میگوید بیشتر عملیات اخیر از نوع انتقالهای اضطراری بودهاند نه جابهجاییهای تجاری معمول.
راتیو به یورونیوز گفت: «این یک محدودیت است و آنها در بعضی موقعیتها چارهای ندارند.»
راتیو میگوید یک عملیات انتقال الانجی از کشتی به کشتی میتواند حدود ۳۰ تا ۳۵ ساعت طول بکشد و به تجهیزات تخصصی، یدککشها، فندرها و نیروهای متخصص نیاز دارد.
او گفت: «اگر پای انتقال کشتیبهکشتی در میان باشد، بهراحتی بیش از ۱ میلیون دلار (۸۶۰ هزار و ۶۰۰ یورو) به هزینهها اضافه میشود.»
پس از آنکه الانجی در راس لفان روی یک تانکر بارگیری میشود، کشتی معمولا هرچه سریعتر به سمت مشتری حرکت میکند. نگه داشتن طولانیمدت الانجی روی کشتی، شناورها را درگیر میکند و میتواند به دلیل پدیده تبخیر طبیعی محموله، که بخشی از گاز به طور طبیعی بخار میشود، به زیانهایی منجر شود.
کشتیهای جدیدتر میتوانند بخشی از آن گاز را دوباره به الانجی مایع تبدیل کنند، در حالی که کشتیهای قدیمیتر گزینههای کمتری برای بازیابی آن دارند.
راتیو میگوید قطر انرژی به طور سنتی تلاش کرده زمان ماندن الانجی روی کشتی پس از بارگیری را به حداقل برساند و راس لفان نیز برای چرخش سریع کشتیها طراحی شده است.
او افزود: «وقتی شرایط بحرانی است، ناچار باید به راهحلهای غیرمعمول رو آورد.»
شهر صنعتی راس لفان قطر، پایانه بارگیری صادرات الانجی قطرگاز و قطر انرژی، بزرگترین مجتمع تولید و صادرات الانجی در جهان است.
پیش از جنگ، ماهانه بین ۱۴۰ تا ۱۵۰ محموله الانجی در این پایانه بارگیری میشد که آن را به مهمترین نقطه مبدا عرضه جهانی الانجی تبدیل کرده بود.
تمام تولید این مجتمع برای رسیدن به بازارهای بینالمللی باید از تنگه هرمز عبور کند و هیچ خط لوله یا مسیر جایگزین دیگری وجود ندارد.
کمبود الانجی خلیج فارس همچنان شدید است
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA) (منبع به زبان انگلیسی)، بین ماههای مارس و ژوئن حجم بارگیری الانجی از قطر و امارات نسبت به دوره مشابه سال قبل ۳۵ میلیارد متر مکعب کاهش یافته است.
قطر در شش ماه نخست جنگ ایران تنها ۱۸ محموله الانجی صادر کرد، در حالی که در دوره مشابه سال قبل ۵۰۹ محموله صادر شده بود؛ معادل کاهش حدود ۹۶ درصدی.
برآورد میشود قطر در این مدت حدود ۲۴ میلیارد دلار (۲۰٫۷ میلیارد یورو) از محل فروش گاز از دست داده باشد و قطر انرژی همچنان در مورد برخی تحویلها تحت شرایط فورس ماژور قرار دارد و لغو محمولهها تا اوایل نوامبر ادامه پیدا میکند.
با این حال، بخش زیادی از عرضه از دسترفته خلیج فارس از جای دیگری جبران شده است.
آژانس بینالمللی انرژی میگوید تولید الانجی خارج از خلیج فارس بین مارس و ژوئن تقریبا ۱۸ درصد، معادل حدود ۲۷ میلیارد متر مکعب افزایش یافته و حدود سهچهارم کاهش تحویلهای قطر و امارات را جبران کرده است. در مجموع، تولید جهانی الانجی در این دوره حدود ۴ درصد کاهش یافته است.
آمریکای شمالی و آفریقا از جمله مناطقی بودند که به کمک پروژههای جدید الانجی و بهبود دسترسی به گاز برای تاسیسات موجود، بر عرضه افزودند.
این عرضه اضافی بخشی از کمبود را جبران کرده، در حالی که قیمت گاز همچنان بهمراتب بالاتر از سطح پیش از جنگ است.
هرمز همچنان مشکل اصلی است
امارات میتواند بخشی از صادرات نفت خود را از طریق خط لولهای به فجیره و بدون عبور از هرمز انجام دهد، اما برای الانجی مسیر جایگزین مشابهی در این مقیاس وجود ندارد.
همزمان تلاشهای دیپلماتیک برای ازسرگیری بخشی از کشتیرانی از این تنگه نیز در جریان است. قطر و ایران در گفتوگوهای اواخر اوت در تهران درباره ایجاد یک کریدور موقت کشتیرانی در هرمز و پروژه مشترک پاکسازی مین از این آبراه مذاکره کردند.
قطر گفته است این پیشنهاد بخشی از تلاشهای گستردهتر برای احیای آزادی ناوبری در این تنگه است.
موسسه فیچ ریتینگز روز جمعه نام قطر را از فهرست «نظارت با چشمانداز منفی» خارج کرد و با تایید رتبه اعتباری حاکمیتی AA این کشور اعلام کرد که خطرات فوری متوجه تاسیسات الانجی قطر کاهش یافته است.
با این حال به دلیل تداوم عدم قطعیت درباره صادرات الانجی از این گذرگاه کلیدی که معمولا یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، چشمانداز منفی برای این رتبه حفظ شد.