مقامهای ازبکستان اعلام کردهاند که با مشارکتهای بینالمللی تاکنون ۵۶۰۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی و بادی به شبکه سراسری اضافه شده است. سرمایهگذاریهای جدید بر ذخیرهسازی انرژی، زیرساخت هوش مصنوعی و مراکز داده بزرگ مرتبط با گذار انرژی متمرکز است.
ازبکستان با همکاری توسعهدهندگان بینالمللی ۵۶۰۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی و بادی به شبکه سراسری خود اضافه کرده است. این اقدام همزمان با شتاب گرفتن سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر و زیرساخت برق انجام میشود.
به گفته شوکت میرزیایف، رئیس جمهور ازبکستان، اکنون حدود ۳۰ درصد ترکیب تولید برق این کشور از منابع تجدیدپذیر تامین میشود. مقامها قصد دارند با ادامه رشد تقاضا برای برق، این سهم را تا سال ۲۰۳۰ به ۵۴ درصد افزایش دهند.
میرزیایف گفت: «با اجرای طرحهای سرمایهگذاری به ارزش ۳۵ میلیارد دلار (حدود ۳۱ میلیارد یورو)، تولید برق یک و نیم برابر شده و به ۸۷ میلیارد کیلوواتساعت رسیده است.»
به گفته مسئولان، هدف از این توسعه، تقویت امنیت انرژی، کاهش وابستگی به گاز طبیعی و حمایت از رشد صنعتی است.
پروژههای تجدیدپذیر و توسعه شبکه برق
نهادهای مالی بینالمللی و توسعهدهندگان خصوصی از پروژههای خورشیدی، بادی و زیرساختهای برق در چندین منطقه این کشور حمایت میکنند.
یکی از بزرگترین پروژههای در دست اجرا، نیروگاه خورشیدی در سمرقند است که با پشتیبانی بانک توسعه آسیایی ساخته میشود.
کانکپان لائو-آرایا، مدیر دفتر ازبکستان در بانک توسعه آسیایی، گفت: «با تکمیل این نیروگاه خورشیدی در سمرقند، نیم گیگاوات انرژی تجدیدپذیر تولید خواهد کرد و به این ترتیب به بزرگترین نیروگاه خورشیدی در آسیای مرکزی تبدیل میشود.»
او افزود: «در گذشته آنها مقدار زیادی گاز طبیعی مصرف میکردند و اکنون میخواهند از فناوریهای نو و روشهای جدید تولید مانند باد و خورشید استفاده کنند.»
دولت همچنین در سامانههای ذخیرهسازی انرژی و طرحهای نوسازی شبکه سرمایهگذاری میکند که با هدف افزایش ظرفیت انتقال برق و بهبود پایداری شبکه طراحی شدهاند.
پیوند گذار انرژی با هوش مصنوعی و مراکز داده
همزمان با توسعه تولید انرژی، مقامها در حال گسترش زیرساخت دیجیتال مرتبط با بخش انرژی هستند؛ از جمله آزمایشگاههای هوش مصنوعی و مراکز داده بزرگمقیاس.
شرکت سعودی «اکوا پاور» از جمله شرکتهای درگیر در این پروژههاست.
محمد ابونعیان، رئیس هیات مدیره اکوا پاور، گفت: «اکنون مرکز داده هوش مصنوعی را میآوریم. یک مرکز داده صددرصد سبز در پارک فناوری اطلاعات تاشکند در دست ساخت است.»
او افزود: «این پروژه را تا پایان دسامبر یا اوایل ژانویه به پایان خواهیم رساند.»
به گفته مسئولان، انتظار میرود پیوند انرژیهای تجدیدپذیر با زیرساخت دیجیتال، پاسخگوی تقاضای آینده در حوزه هوش مصنوعی و فناوریهای پردازش داده باشد.
سرمایهگذاری خارجی و اصلاحات اقتصادی
ازبکستان در تازهترین گزارش شاخص آزادی اقتصادی ۱۴ پله صعود کرده و برای نخستین بار در رده اقتصادهای «نسبتا آزاد» قرار گرفته است.
سرمایهگذاری خارجی در سالهای اخیر بهویژه در بخشهای انرژی، زیرساخت و صنعت افزایش یافته است. عربستان سعودی به یکی از شریکان اصلی این کشور در گذار انرژی تبدیل شده است.
ابونعیان گفت: «ما این مسیر شراکت را از ژانویه ۲۰۲۱ آغاز کردیم و امروز این همکاری همه بخشها را در بر میگیرد. سرمایهگذاران جدی و متعهد موفق خواهند شد. مجموع سرمایهگذاری ما در اینجا از ۲۶ میلیارد دلار فراتر رفته است.»
بانک توسعه آسیایی نیز دولت ازبکستان را در تدوین چارچوبهای مشارکت عمومی-خصوصی و سازوکارهای مالی برای افزایش حضور بخش خصوصی در پروژههای زیرساختی و انرژی حمایت کرده است.