دانشمندان اسپانیا با همکاری پژوهشگران اروپایی و آمریکایی دادههای ۴۶ سفر اقیانوسنگاری بین سالهای ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۸ را گردآوری کردهاند تا تحول مدیترانه و پیامدهای تغییرات اقلیمی را دقیقتر بررسی کنند.
دما، اکسیژن، pH، کربن و حتی سن تودههای آب. بیش از ۴۰ سال دادههای اندازهگیری اکنون این امکان را میدهد که به گذشته نگاه کنیم و بررسی کنیم مدیترانه چگونه در حال دگرگون شدن است و بهتر بفهمیم بحران اقلیمی چه تغییراتی در آبهای آن ایجاد میکند.
آگهی
آگهی
پژوهشگران مراکز اقیانوسشناسی لاکورونیا و جزایر بالئار در انستیتوی اسپانیایی اقیانوسشناسی (IEO-CSIC)، همراه با دانشمندانی از نهادهای اروپایی و ایالات متحده، دادههای مربوط به ۴۶ کارزار اقیانوسشناسی انجامشده بین سالهای ۱۹۷۶ تا ۲۰۱۸ را در تقریباً سراسر مدیترانه گردآوری کردهاند.
حاصل این کار، کاریمد (منبع به زبان اسپانیایی) است؛ پایگاه داده جدیدی که امکان مقایسه اندازهگیریهای انجامشده در چهار دهه را فراهم میکند و میتوان با آن روند شاخصهایی مانند دما، اکسیژن یا pH را دنبال کرد. تا امروز بخشی از این اطلاعات در آرشیوهای مختلف پراکنده بود و در قالب کارزارهایی گردآوری شده بود که در زمانهای گوناگون و با روشهای متفاوت انجام شده بودند.
مقایسه مدیترانه چهار دهه پیش با امروز میتواند به جداسازی نوسانهای طبیعی این دریا از تغییراتی که در طول زمان پایدار میمانند کمک کند و نشان دهد مدیترانه چگونه به تغییرات اقلیمی پاسخ میدهد.
به گفته IEO-CSIC، (منبع به زبان اسپانیایی) این دادهها امکان رصد این روندها در بلندمدت را فراهم میکند و به فهم بهتر تحول دریایی کمک میکند که بهویژه نسبت به گرمایش و دیگر دگرگونیهای محیطی حساس است.
بازخوانی گذشته برای درک امروز
مارتا آلوارس، اقیانوسنگار شیمیایی در مرکز اقیانوسشناسی لاکورونیا و هماهنگکننده این گروه پژوهشی، در اظهاراتی که از سوی IEO-CSIC منتشر شده (منبع به زبان اسپانیایی) میگوید: «بخش قابل توجهی از دادهها از ثبتهای تاریخی پراکنده یا آرشیو شده در سطح محلی بازیابی شد و به این ترتیب اندازهگیریهایی که پیش از این در دسترس نبود یکپارچه شد».
او میافزاید بخش دیگری از این دادهها حاصل «کارزارهای بینالمللی روی عرشه کشتیهای اقیانوسشناسی ملی و بینالمللی است که کارکنان گروه INOCEN در IEO در آنها حضور داشتند».
اما بازیابی این دادهها فقط گام نخست بود. چالش بعدی این بود که: چگونه میتوان اندازهگیری انجامشده در دهه ۱۹۷۰ را با دادهای که چند دهه بعد به دست آمده مقایسه کرد؟ روشها، ابزارها و شرایط این کارزارها در طول زمان تغییر کرده و میتوانست تفاوتهایی ایجاد کند که الزاماً به معنای آن نبود که خود مدیترانه هم تغییر کرده است.
به همین دلیل پژوهشگران این اندازهگیریها را بازبینی و اصلاح کردند تا هرگونه تفاوت ناشی از شیوه گردآوری دادهها را شناسایی کنند. به این ترتیب، آنها میتوانند با اطمینان بیشتری تغییراتی را تشخیص دهند که واقعاً در گذر زمان پایدار ماندهاند.
۴۰ سال داده چه چیزی را میتواند آشکار کند؟
مدیترانه با تحولاتی روبهرو است که فراتر از افزایش دما میرود. خود این مطالعه، گرمایش، اسیدیشدن و کاهش اکسیژن را از مهمترین تغییراتی میداند که بر اقیانوسها تاثیر میگذارند و میتوانند کارکرد و بومسازگانهای آنها را دگرگون کنند.
دقیقاً به همین دلیل است که در اختیار داشتن مشاهداتی که به چند دهه قبل برمیگردد اهمیت دارد. نگاه کردن به این روند بلندمدت میتواند به تشخیص تغییراتی کمک کند که با تکیه بر اندازهگیریهای پراکنده بهسختی قابل مشاهدهاند.
برای قابل مقایسه شدن این اندازهگیریها، دانشمندان آنها را تحت یک کنترل کیفیت جامع و متناسب با ویژگیهای مدیترانه قرار دادند. به زبان ساده، هدف این بود که تغییر در روش اندازهگیری با تغییر واقعی در دریا اشتباه گرفته نشود.
ماریبل گارسیا ایبانیز، پژوهشگر مرکز اقیانوسشناسی بالئار، میگوید: «با تشکر از فرایند سختگیرانه 2QC، سوگیریهای نظاممند در متغیرهای زیستژئوشیمیایی به حداقل رسید و مجموعه دادهای فراهم شد که انسجام بیشتری دارد».
این حجم از اطلاعات اکنون چه امکانهایی فراهم میکند؟ از جمله میتوان دید فرآیندهای مرتبط با اسیدیشدن مدیترانه، مقدار کربنی که آبهای آن ذخیره میکند یا نوسازی آبهای عمیق آن در طول دههها چگونه تغییر کرده است. این دادهها همچنین میتواند برای بهبود مدلهایی به کار برود که دانشمندان با آنها تلاش میکنند بفهمند مدیترانه در برابر اقلیمی متغیر چگونه دگرگون خواهد شد.
کاریمد همچنین به روی جامعه علمی باز است و در آینده میتواند مشاهدات جدیدی را در خود جای دهد و به این ترتیب تصویری گستردهتر از مدیترانه ارائه دهد که گذشته آن را به تغییراتی که امروز تجربه میکند پیوند میزند.