برای نسلی از فوتبالدوستان، نام آرژانتین و انگلیس بیش از هر چیز یادآور «دست خدا» است؛ گلی که هنوز هم درباره درست یا نادرست بودن آن بحث میشود. اما برای نسل جوانتر، این تقابل بیش از هر چیز رویارویی لیونل مسی و تیمی است که میخواهد رویای شصتساله فوتبال انگلیس را زنده کند.
حالا، دقیقا ۴۰ سال پس از آن مسابقه تاریخی در مکزیکوسیتی، دو تیم یک بار دیگر و البته این بار در مرحله نیمهنهایی جام جهانی برابر هم قرار میگیرند؛ دیداری که خاطرات گذشته را زنده کرده و شاید فصل تازهای به یکی از قدیمیترین رقابتهای فوتبال جهان اضافه کند.
آگهی
آگهی
هرچند نسل بازیگران این مسابقه کاملا تغییر کرده، اما هنوز هم نام انگلیس و آرژانتین، پیش از هر چیز، یادآور دو گل دیهگو مارادونا در جام جهانی ۱۹۸۶ است؛ یکی گلی که با دست به ثمر رسید و خودش آن را «دست خدا» نامید، و دیگری گلی که بسیاری آن را زیباترین گل تاریخ جام جهانی میدانند.
رقابتی فراتر از ریشههای فوتبالی
برای فهم حساسیت این مسابقه، باید چهار سال پیش از جام جهانی ۱۹۸۶ را به یاد آورد.
در سال ۱۹۸۲، آرژانتین و بریتانیا بر سر حاکمیت جزایر فالکلند، یا «مالویناس» به تعبیر آرژانتینیها، وارد جنگ شدند؛ نبردی ۷۴ روزه که با پیروزی بریتانیا پایان یافت و بیش از ۹۰۰ کشته بر جای گذاشت.
شکست در این جنگ، تاثیر عمیقی بر افکار عمومی آرژانتین گذاشت. هرچند روابط دیپلماتیک دو کشور در سالهای بعد از سر گرفته شد، اما اختلاف بر سر مالکیت این جزایر همچنان ادامه دارد و هنوز هم در آرژانتین، مالویناس بخشی از هویت و حافظه تاریخی کشور محسوب میشود.
به همین دلیل، وقتی قرعه جام جهانی ۱۹۸۶، انگلیس و آرژانتین را در مرحله یکچهارم نهایی مقابل هم قرار داد، بسیاری از رسانهها این مسابقه را چیزی فراتر از یک دیدار فوتبالی توصیف کردند.
خود دیهگو مارادونا سالها بعد گفت که بازیکنان آرژانتین نمیتوانستند جنگ را از ذهن خود پاک کنند. او در کتاب زندگینامهاش نوشت که هرچند آن مسابقه قرار نبود انتقام جنگ باشد، اما برای بسیاری از مردم آرژانتین، پیروزی مقابل انگلیس معنایی فراتر از صعود به نیمهنهایی داشت.
در مقابل، بسیاری از بازیکنان انگلیس بعدها تاکید کردند که داخل زمین، نگاه آنها کاملا فوتبالی بود. گری لینهکر و پیتر شیلتون بارها گفتهاند که هیچگاه آن مسابقه را ادامه جنگ فالکلند نمیدانستند، هرچند قبول دارند فضای رسانهای آن روزها چنین تصویری ساخته بود.
همین پیشینه تاریخی باعث شد مسابقهای که در ۲۲ ژوئن ۱۹۸۶ برگزار شد، خیلی زود از یک مسابقه فوتبال فراتر برود؛ دیداری که هنوز هم، چهار دهه بعد، درباره آن صحبت میشود.
اما آنچه این مسابقه را برای همیشه در تاریخ فوتبال ماندگار کرد، نه جنگ فالکلند بود و نه حساسیت سیاسی آن؛ بلکه چهار دقیقهای بود که دیهگو مارادونا همه چیز را تغییر داد؛ چهار دقیقهای که یک بار با «دست خدا» و بار دیگر با «گل قرن»، نامش را برای همیشه در تاریخ جام جهانی ثبت کرد.
«دست خدا» و «گل قرن»
دیدار یکچهارم نهایی دو تیم در جام جهانی ۱۹۸۶ تا پایان نیمه نخست بدون گل دنبال شد، اما تنها چهار دقیقه در آغاز نیمه دوم کافی بود تا یکی از ماندگارترین مسابقات تاریخ فوتبال رقم بخورد.
در دقیقه ۵۱، دیهگو مارادونا روی اشتباه مدافع انگلیس و در حالی که پیتر شیلتون برای دفع توپ از دروازه خارج شده بود، با ضربهای که بعدا مشخص شد با دست زده شده، توپ را وارد دروازه کرد. داور تونسی مسابقه، علی بن ناصر، متوجه خطا نشد و گل را پذیرفت؛ تصمیمی که هنوز هم یکی از بحثبرانگیزترین اشتباهات داوری تاریخ جام جهانی به شمار میرود.
پس از مسابقه، مارادونا در توصیف این گل گفت توپ «کمی با سر مارادونا و کمی با دست خدا» وارد دروازه شده است؛ جملهای که باعث شد این گل برای همیشه با نام «دست خدا» شناخته شود. در مقابل، بازیکنان انگلیس، به ویژه پیتر شیلتون، هیچگاه این گل را نپذیرفتند و آن را مصداق آشکار تقلب دانستند.
اما جنجالیترین گل آن مسابقه، تنها چهار دقیقه در مرکز توجه باقی ماند. مارادونا در دقیقه ۵۵ توپ را از میانه میدان دریافت کرد، با دریبل از میان پنج بازیکن انگلیس و عبور از پیتر شیلتون، دروازه این تیم را برای بار دوم باز کرد. گلی که بعدها در نظرسنجی فیفا به عنوان «گل قرن» انتخاب شد و بسیاری آن را یکی از زیباترین گلهای تاریخ فوتبال میدانند. حتی منتقدان مارادونا نیز معتقدند اگر گل نخست با «دست خدا» به تاریخ پیوست، گل دوم تنها با نبوغ فوتبالی او به جاودانگی رسید.
گری لینهکر در دقایق پایانی یکی از گلها را جبران کرد، اما آرژانتین در نهایت ۲ بر یک پیروز شد. شاگردان کارلوس بیلاردو چند روز بعد بلژیک را شکست دادند و سپس با پیروزی ۳ بر ۲ مقابل آلمان غربی، برای دومین بار قهرمان جهان شدند؛ قهرمانیای که بیش از هر چیز با نمایش فراموشنشدنی مارادونا شناخته میشود.
از اخراج بکام تا پنالتیهای جام جهانی؛ ادامه یک رقابت قدیمی
پیروزی آرژانتین در سال ۱۹۸۶ پایان این رقابت نبود. دو تیم در سالهای بعد چند بار دیگر نیز در جام جهانی به مصاف هم رفتند و هر بار، مسابقه آنها به یکی از مهمترین دیدارهای آن دوره تبدیل شد.
نخستین رویارویی پس از «دست خدا» به جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه بازمیگردد. دیداری که این بار با اخراج دیوید بکام در آغاز نیمه دوم به یکی از جنجالیترین مسابقات آن جام تبدیل شد. بکام پس از درگیری با دیهگو سیمئونه با کارت قرمز از زمین اخراج شد و انگلیس بیش از یک نیمه را ۱۰ نفره بازی کرد.
این مسابقه در پایان ۱۲۰ دقیقه با تساوی ۲ بر ۲ به پایان رسید، اما آرژانتین در ضربات پنالتی پیروز شد و به مرحله بعد راه یافت. شکست انگلیس، بکام را برای سالها به یکی از جنجالیترین چهرههای فوتبال این کشور تبدیل کرد؛ تا جایی که بسیاری از هواداران، حذف تیمشان را به اخراج او نسبت میدادند.
چهار سال بعد، در جام جهانی ۲۰۰۲ کره جنوبی و ژاپن، انگلیس فرصت انتقام پیدا کرد. دو تیم در آن دوره در مرحله گروهی مقابل هم قرار گرفتند و تک گل آن مسابقه را دیوید بکام از روی نقطه پنالتی به ثمر رساند؛ گلی که برای بسیاری از هواداران انگلیس، پاسخی به اخراج چهار سال قبل و شکستهای قبلی برابر آرژانتین بود.
از آن زمان تاکنون، دو تیم دیگر در جام جهانی برابر هم قرار نگرفته بودند. حالا، پس از سالها، این دو تیم باید یک بار دیگر در مقابل هم قرار گیرند و احتمالا در دیداری که از همیشه حساستر خواهد بود؛ چرا که تیم برنده راهی فینال میشود. دیداری که هرچند دیگر ارتباط مستقیمی با مارادونا، بکام یا فالکلند ندارد، اما همچنان یکی از حساسترین رقابتهای فوتبال ملی جهان به شمار میرود.
مسیر دو تیم تا نیمهنهایی
آرژانتین که با عنوان مدافع قهرمانی وارد جام جهانی ۲۰۲۶ شد، در این دوره نیز یکی از راحتترین مسیرها را برای رسیدن به جمع ۴ تیم پشت سر گذاشته است. شاگردان لیونل اسکالونی پس از صعود از مرحله گروهی، در مرحله یکهشتم نهایی مصر را در دیداری دشوار با نتیجه ۳ بر ۲ شکست دادند و سپس در یکچهارم نهایی برابر سوئیس، پس از کشیده شدن بازی به وقتهای اضافه، با نتیجه ۳ بر یک پیروز شدند.
لیونل مسی در دیدار برابر سوئیس با ارسال پاس گل نخست تیمش، رکورد بیشترین پاس گل تاریخ جام جهانی را به نام خود ثبت کرد و بار دیگر نشان داد که در ۳۹ سالگی همچنان مهره کلیدی آرژانتین است.
آرژانتینیها در این بازیها با هیچ قهرمان پیشین مسابقات رو به رو نشده است. هیچ یک از تیمهایی هم که آرژانتین مقابل آنها قرار گرفته رنک ۱ تا ۱۰ فیفا نبودهاند.
انگلیس اما برعکس آرژانتین مسیر دشواری تا نیمهنهایی داشته است. تیم توماس توخل پس از صعود از مرحله گروهی، در مراحل حذفی با نمایش منظم دفاعی و درخشش جود بلینگام پیش رفت. سهشیرها در یکچهارم نهایی مقابل نروژ ابتدا از حریف عقب افتادند، اما دو گل بلینگام، از جمله گل پیروزی در وقتهای اضافه، آنها را به برتری ۲ بر یک و صعود به نیمهنهایی رساند.
اکنون دو تیم، با نسلی کاملا متفاوت از بازیکنان ۴۰ سال قبل، دوباره در نقطهای ایستادهاند که یک پیروزی، آنها را به فینال جام جهانی خواهد رساند. اما این مسابقه، علاوه بر اهمیت ورزشی، بار دیگر خاطره یکی از مشهورترین رقابتهای تاریخ فوتبال را زنده خواهد کرد.
این بار «فوتبال به خانه برمیگردد» یا مسی تاریخساز میشود؟
انگلیسیها حالا آرزو دارند که شعار معروف It's Coming Home عملی شود و آنها بتوانند پس از ۶۰ سال به فینال جام جهانی راه یابند و برای دومین بار عنوان قهرمانی را کسب کنند.
نسلهای مختلفی از ستارههای فوتبال انگلیس، از گری لینهکر و آلن شیرر گرفته تا دیوید بکام، استیون جرارد، فرانک لمپارد و مایکل اوون، نتوانستند این طلسم را بشکنند. حالا توماس توخل امیدوار است با تیمی که جود بلینگام، بوکایو ساکا، هری کین و فیل فودن را در اختیار دارد، انگلیس را برای نخستین بار پس از ۶۰ سال به قهرمانی جهان برساند.
در سوی دیگر، آرژانتین رویای متفاوتی را دنبال میکند. لیونل مسی که چهار سال پیش جام جهانی را بالای سر برد، حالا این فرصت را دارد که برای سومین بار کشورش را به فینال جام جهانی برساند؛ افتخاری که تنها تعداد معدودی از بزرگترین ستارههای تاریخ فوتبال به آن رسیدهاند.
به همین دلیل، نیمهنهایی پیشرو برای فوتبالدوستان یکی از روزهای تاریخی این ورزش خواهد بود. جایی که از یک سو انگلیسیها امیدوارند «فوتبال به خانه برگردد» و از سوی دیگر آرژانتینیها میخواهند فوق ستارهشان برای دومین بار جام جهانی را بالای سر ببرد؛ کاری که مارادونا در سال ۱۹۹۰ از دستیابی به آن ناکام ماند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
شاید این بار دیگر خبری از جنجالهای مارادونا نباشد، اما اگر تاریخ رقابت انگلیس و آرژانتین چیزی را ثابت کرده باشد، این است که مسابقه میان این دو تیم، به ندرت فقط یک مسابقه فوتبال از آب درمیآید.