گرمای بیسابقه و روند تغییرات اقلیمی باعث شده خشکسالیها در جهان بیشتر و شدیدتر رخ دهد.
فرانسه این هفته خود را برای سومین موج گرمای سال آماده میکند؛ پس از آنکه دماهای بیسابقه در ماه ژوئن به بیش از دو هزار مورد مرگومیر مازاد در سراسر کشور منجر شد.
آگهی
آگهی
روز دوشنبه (۶ ژوئیه) شانزده استان تحت هشدار نارنجی موج گرما قرار گرفتند و پیشبینی میشود در بخشهایی از جنوب غربی دما تا ۴۰ درجه سانتیگراد بالا برود.
شرایط خشکسالی رو به وخامت است و در اکثریت قریب به اتفاق استانها نوعی وضعیت هشدار برقرار شده است. ذخایر آب نیز به مرز توان خود رسیده و در اثر ترکیب گرما و کمبارشی به شدت کاهش یافتهاند.
تا اول ژوئیه، تقریبا در یک دوجین استان، دستکم یک کمون تحت بالاترین سطح «بحران» برای آب لولهکشی قرار داشت که شامل محدودیت در آبیاری گیاهان، شستوشوی خودروها و پر کردن استخرهای خصوصی میشد.
«یک شوخی بزرگ»
شهروندان برای ابراز ناراحتی خود از این وضعیت به شبکههای اجتماعی روی آوردهاند و بسیاری از آنان از تاثیر مراکز داده پرمصرف در مصرف آب شکایت میکنند. گالینت سندره در کامنتی زیر یک پست فیسبوکی از پیشبین هواشناسی «لا شن متئو» مینویسد: «قبل از اینکه به ما بگویید آبیاری باغچه سبزیجات، گلها و غیره را محدود کنیم، این مراکز داده فوقالعاده حریص را کم کنید.»
برخی دیگر، کشتهای ذرتِ پرنیاز به آبیاری و زیرساختهای فرسوده و پرنشتی را از عوامل بحران در حال ظهور میدانند.
فرد لوردهبوس، کاربر فیسبوک، زیر یکی از پستهای مربوط به محدودیتهای آب در صفحه «متئو باس-نرماندی» مینویسد: «هنوز هم این کشاورز معمولی است که باید آبیاری دو گلدان شمعدانیاش را متوقف کند، در حالی که شبکه زیرزمینی تامین آب که به دهه ۱۹۶۰ برمیگردد، از همه جا نشت دارد... کشاورزان همچنان برای پمپاژ و آبیاری معافیت خواهند داشت، حتی اگر محصولاتی نامتناسب با اقلیم داشته باشند. یک شوخی بزرگ.»
کاربر دیگری با دعوت به رعایت محدودیتها مینویسد: «وقت آن است که مصرفکنندگان آبیاری گلها و چمنها را متوقف کنند. شاید «قطرهای آب» باشد، اما اگر همه این کار را انجام دهند، سود قابل توجهی به همراه خواهد داشت.»
خاکهای خشکیده به منطقه پرخطر برای آتشسوزیهای جنگلی تبدیل شدهاند
بر اساس اعلام متئو فرانس، در پایان ماه ژوئن، خاکها در آلزاس، آکیتن، اوورنی، لیموزن و میدی-پیرنه به خشکترین سطوح ثبتشده خود نزدیک میشدند.
پوشش گیاهی خشکیده اکنون به سوختی برای آتشسوزیهای جنگلی تبدیل شده است؛ در جنوب غرب فرانسه ۱۰ هزار نفر مجبور به تخلیه شدهاند، جایی که آتشی برافروخته از وزش بادهای شدید تا کنون ۴۶۰۰ هکتار را سوزانده است.
سباستین لوکورنو، نخستوزیر فرانسه، هفته گذشته اعلام کرد از آغاز فصل تابستان نزدیک به ۷ هزار آتشسوزی رخ داده و حدود ۸۷۰۰ هکتار تا کنون سوخته است.
بر اساس یک مطالعه انتساب سریع از سوی گروه «اتربیوشن آبوهوای جهان» که در ژوئن منتشر شد، دماهای سوزان تابستان امسال ۵۰ سال پیش «تقریبا ناممکن» بود.
پژوهشگران دریافتهاند موج گرمای مشابهی در اقلیم سال ۱۹۷۶ حدود ۳.۵ درجه سانتیگراد خنکتر میبود؛ موضوعی که نشان میدهد گرمای شدید تنها در چند دهه تا چه اندازه تشدید شده است.
ذخایر آب فرانسه پیوسته رو به کاهش است
بحران آب فرانسه یک رویداد مقطعی نیست؛ منابع آب تجدیدپذیر این کشور به طور مستمر کاهش یافته و بین دورههای ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۸، ۱۴ درصد افت کرده است.
زمستانهای خشکتر و گرمتر، همراه با ذوب زودهنگام برف و افزایش تبخیر ناشی از تشدید گرمای تابستان، این روند را رقم میزند؛ روندی که با تقاضای بالای آب از سوی کشاورزی، در کنار مصرف خانگی و نیاز به خنکسازی نیروگاههای هستهای فرانسه، تشدید شده است.
در جریان موج گرمای ماه ژوئن، راکتورهای هستهای مستقر در کنار رودخانههای سن و رون به دلیل افزایش دمای آب ناچار به توقف فعالیت شدند.
این وضعیت یادآوری روشنی بود که خشکسالی فقط یک مسئله محیطزیستی نیست. دکتر میخا ورنر، استاد تابآوری در برابر خشکسالی در دپارتمان منابع آب و اکوسیستمها در موسسه «آیاچای دلفت»، میگوید: «این پدیده بر نظامهای غذایی، تولید انرژی, اقتصادها، اکوسیستمها و سلامت و رفاه انسانها تاثیر میگذارد.»
محدودیتهای آب فرانسه تا چه حد گسترده است؟
هشدارهای خشکسالی در فرانسه بر اساس یک مقیاس تدریجی تعریف شدهاند: مراقبت، هشدار، هشدار تشدیدشده و بحران؛ در بالاترین سطح، تقریبا همه استفادههای غیرضروری از آب ممنوع میشود.
این محدودیتها به صورت کمونبهکمون تعیین میشود، بنابراین شهرهای مجاور در یک استان واحد ممکن است با مقررات متفاوتی روبهرو باشند.
بر اساس پلتفرم دولتی ویژیاو (منبع به زبان انگلیسی)، تا اول ژوئیه، در ۸۴ مورد از ۹۶ استان سرزمین اصلی فرانسه دستکم یک کمون تحت نوعی محدودیت آب لولهکشی قرار داشت و تنها ۱۲ استان ـ از جمله شارانت-ماریتیم، سم و اوت-کورس ـ تا کنون از این محدودیتها در امان ماندهاند.
اگر محدودیتهای آبی بخش کشاورزی را نیز در نظر بگیریم، ۹۲ استان از ۹۶ استان تحت تاثیر قرار گرفتهاند.
وزارت کشاورزی فرانسه سوم ژوئیه مجموعهای از اقدامات اضطراری را به اجرا گذاشت تا به کشاورزان در مقابله با شرایط جوی افراطی و فزاینده مرتبط با تغییرات اقلیمی کمک کند. این بسته شامل پرداخت سریعتر بیمه محصولات، پایش دقیقتر خسارت به محصولات و دامها و برنامهریزی زودهنگام برای احتمال اعمال محدودیتهای آبی است.
ذرت از جمله محصولات تابستانی بسیار پرمصرفِ آب در فرانسه است و در دورههای گرم و خشک، بهویژه هنگام گلدهی، معمولا نیازمند آبیاری است. گرمای طولانیمدت و کمبارشی امسال، همزمان با ورود محصول به این مرحله حساس رشد، خسارت فزایندهای وارد کرده است. به گفته وزارت کشاورزی، برداشت ذرت فرانسه اکنون قرار است بدترین وضعیت در چند دهه اخیر باشد و حدود یکسوم محصول بر اثر دماهای بالا از بین رفته است.
این گرمای شدید تابستانی در امتداد گرمترین بهار فرانسه از زمان آغاز ثبت دادهها در سال ۱۹۰۰ رخ میدهد. به گزارش متئو فرانس (منبع به زبان انگلیسی)، دماها ۱.۷ درجه سانتیگراد بالاتر از حد نرمال فصلی و میزان بارندگی حدود ۳۰ درصد کمتر از میانگین بوده است.
در نتیجه، نهاد پایش آبهای زیرزمینی، «اداره تحقیقات زمینشناسی و معدنی» (بیآرجیام)، برآورد میکند که اکنون سطح آبهای زیرزمینی در حدود ۷۷ درصد از خاک فرانسه رو به کاهش است.
با توجه به پیشبینی بارش اندک در نیمه نخست ژوئیه، انتظار میرود وضعیت بدتر شود؛ اما مقامها تاکید میکنند که محدودیتها تا اینجا جنبه پیشگیرانه دارد و نشانه بروز بحران نیست.
به گزارش «فرانس انفو»، متیو لوفور، معاون وزیر گذار اکولوژیک، پس از تشکیل کمیته دولتی ویژه برای برنامهریزی در قبال کمبود آب در اوایل همین ماه، اعلام کرد که تاکنون هیچ اختلالی در تامین آب شرب در سطح ملی گزارش نشده، هرچند برخی شبکهها «کمکم تحت فشار قرار میگیرند».