با روبهرو شدن با خشم ویرانگر تغییرات اقلیمی، این جزیرهنشینان نبردی پیروزمندانه را آغاز کرده اند و هنوز هم قصد عقبنشینی ندارند.
با شنهایی شبیه دانههای شکر، آبهای آبی کبالت و آفتاب همیشگی، جزیره بونیر بیشتر شبیه تصویری روی کارت پستال به نظر میرسد.
آگهی
آگهی
اما برای ۲۰ هزار ساکن آن، زندگی در اینجا «فرساینده از نظر روانی» است.
جزیره بونیر که در جنوب کارائیب واقع شده و یک شهرداری ویژه هلند به شمار میرود، سالها است با تبعات خشم اقلیمی دست و پنجه نرم میکند. افزایش دما به دلیل گازهای گلخانهای، طوفانهای حارهای و بارشهای بسیار شدید را تشدید کرده و به سیلابهای گسترده و آسیبهای جبرانناپذیر به صخرههای مرجانی مشهور آن منجر شده است.
این وضعیت به همه جنبههای زندگی در بونیر سرایت کرده و بر سلامت ساکنان، دسترسی آنها به غذا و حتی زمینی که روی آن راه میروند تاثیر میگذارد. حتی برآوردهای محتاطانه هم پیشبینی میکنند که بخشهایی از این جزیره تا سال ۲۰۵۰ زیر آب خواهد رفت، چون گرمتر شدن آبها به بالا آمدن سطح دریاها ادامه میدهد.
با این همه، در میانه این چشمانداز تیره، مردم بونیر تابآوری چشمگیری نشان دادهاند و ثابت کردهاند که نمیخواهند بدون مبارزه شاهد غرق شدن جزیرهشان باشند.
پیروزی حقوقی بونیر
ژانویه گذشته، هشت شاکی به همراه سازمان محیطزیستی صلح سبز، دولت هلند را به دادگاه کشاندند و خواستار آن شدند که از ساکنان در برابر افزایش شدید دما و بالا آمدن سطح دریا محافظت شود.
در پیروزی بزرگی برای ساکنان جزیره، دادگاه بدوی لاهه حکم داد که دولت با خودداری از اتخاذ «اقدامهای بهموقع و مناسب» برای حفاظت از مردم بونیر در برابر تغییرات اقلیمی، در حق آنها تبعیض قائل شده است.
دادگاه دولت هلند را موظف کرد حداکثر ظرف ۱۸ ماه پس از صدور حکم، اهداف الزامآوری برای کاهش چشمگیر انتشار گازهای گلخانهای در راستای توافق پاریس تعیین کند؛ توافقی که کشورها را متعهد میکند افزایش دمای جهانی را در مقایسه با دوران پیشاصنعتی حداکثر تا ۲ درجه سانتیگراد محدود کنند.
این یک پیروزی «داوود علیه جالوت» بود که پژواک پرونده تاریخی اورخندا در سال ۲۰۱۹ را زنده کرد؛ زمانی که دیوان عالی هلند به نفع کنشگران اقلیمی رای داد و دولت را ملزم کرد انتشار گازهای گلخانهای کشور را کاهش دهد.
«امید باید حالا به عمل تبدیل شود»
جکی برنابلا، یکی از شاکیان اصلی پرونده، به یورونیوز ارث میگوید: «حکم دادگاه به نفع بونیر یک گام مهم است؛ تاریخی است. اما این که واقعا چیزی تغییر میکند یا نه، به این بستگی دارد که از این به بعد چه اتفاقی بیفتد.»
جکی که به دلیل «نگرانی عمیق» نسبت به آینده بونیر به همکاری با صلح سبز روی آورد، در حالی که شاهد رنج کشورش بود، از خلف وعدههای سیاسی بیش از پیش ناامید شد.
او میگوید: «برای بسیاری از ساکنانی مثل ما، دردناکترین بخش ماجرا دیدن تغییرات قابل مشاهده در طبیعت است؛ صخرههای مرجانی، ساحلها و چشماندازهایی که برای هویت و معیشت ما حیاتی هستند.»
با این حال، جکی خوشبین است و تاکید میکند که دادگاهها به ندرت در پروندههای اقلیمی «سرسری» حکم میدهند و چنین تصمیمهایی اغلب بر سیاستگذاریهای گستردهتر اثر میگذارد.
او میگوید: «اما تغییرات اقلیمی شتاب گرفته و زمان محدود است.»
«ما را مسخره میکردند»
برای اونی امرنسیانا، کشاورزی در بونیر، تغییرات اقلیمی کار را برایش تقریبا ناممکن کرده است. او به دلیل کار در فضای باز و شرایط گرد و غبار دچار مشکلات تنفسی شده و ناچار است برای محافظت از پوستش در برابر دمای سوزان، آستین بلند بپوشد؛ در عین حال تلاش میکند خود را با تداوم خشکسالی در جزیره تطبیق دهد.
او میگوید: «وقتی آب نداشته باشید، کشاورزی کردن بسیار دشوار است. برای تولید محصول و آب دادن به حیوانات به آن نیاز دارید. چون باران نمیبارد، زمینها خشک است، خاک بسیار داغ است و هیچ چیزی در آن رشد نمیکند.»
اونی برای آن که محصولش را از دسترس حیواناتی مانند مارمولکها و ایگواناها دور نگه دارد، به کشت در گلخانه رو آورده و جعبههای کشت مخصوص خودش را برای تولید سبزیهای برگی و دیگر صیفیجات کوچک ساخته است.
او توضیح میدهد: «بزرگترین مشکل من آب است. من آب را از شرکت محلی آب میخرم اما آنها فقط میتوانند با کامیونشان هفتهای شش متر مکعب برایم بیاورند. اگر کامیون خراب شود، آبی به شما نمیرسد و گاهی این وضعیت دو هفته طول میکشد و آن وقت من تمام سرمایهگذاریام را از دست میدهم.»
اونی که عشق به طبیعت را از مادربزرگ بومی هندی خود به ارث برده، پس از آن که «جزیره شاد» را در برابر چشمانش در حال ناپدید شدن دید، به نبرد حقوقی صلح سبز پیوست.
این تصمیم آسانی نبود، چون بسیاری از ساکنان، شاکیان و شانس ظاهرا اندک آنها برای پیروزی را مسخره میکردند.
اونی به یاد میآورد: «بعضیها حرف ما را قبول نداشتند و ما را مسخره میکردند. میگفتند چطور میتوانید در یک پرونده حقوقی مقابل هلند پیروز شوید؟ اما من مصمم بودم.»
در حالی که اونی منتظر است هلند طرح خود برای حفاظت از بونیر در برابر تغییرات اقلیمی را اعلام کند، تمرکز خود را بر کارهایی گذاشته که خود ساکنان میتوانند برای بهبود زندگی روزمره انجام دهند؛ از جمله درختکاری، تفکیک زباله و مشخص کردن بخشهایی از جزیره که میتوان با ساخت سد در آنها آب باران را جمع کرد.
او اضافه میکند: «من به مشاهده، سازگار شدن و آگاه نگه داشتن همه از این تغییرات ادامه میدهم. همان طور که قبلا هم گفتهام، فقط یک سیاره زمین وجود دارد؛ باید از آن محافظت کنیم وگرنه کار همه ما تمام است.»
«زندگی در بونیر آسان نیست»
مرالنی بومبا که از شاکیان پرونده نبود اما برای صلح سبز کار میکند، میگوید عبور از سواحل بونیر و دانستن این که ممکن است در آینده دیگر وجود نداشته باشند، از نظر روانی فرساینده بوده است.
مرالنی به یورونیوز ارث میگوید: «متولد شدن، بزرگ شدن و زندگی کردن در بونیر چیز آسانی نیست» و با این حال او همچنان خوشبین مانده است.
او میگوید: «امیدوارم اوضاع تغییر کند. من هرگز امیدم را از دست نمیدهم؛ اما همان طور که ما در بونیر سالها است میدانیم، تغییر به آسانی رخ نمیدهد و سازگار شدن با این تغییرات باید از سوی همه انجام شود.»
تمام خواسته مرالنی این است که به حرف ساکنان گوش داده شود و با آنها با احترام برخورد شود. او میگوید مردم از رفتوآمد سازمانهایی که برای تحقیق و بررسی به جزیره میآیند اما هیچ وقت کارشان به اقدام عملی تبدیل نمیشود خسته شدهاند.
او اضافه میکند: «این حکم بدون تردید به بهحرکتافتادن کارها کمک کرده و خواهد کرد. این پایان راه نیست؛ واقعا تازه آغاز راه است و کار برای رسیدن به جهانی عادلانه و درست برای همه، هر روز ادامه دارد.»