پژوهشگران دانشگاه ماستریخت هلند در یک کارآزمایی بالینی نشان دادند که یک باکتری طبیعی موجود در روده انسان به نام «اکرمانسیا موسینیفیلا» میتواند به حفظ روند کاهش وزن در افراد دارای اضافهوزن و چاقی کمک کند و احتمال بازگشت وزن پس از رژیمهای لاغری را کاهش دهد.
چاقی یکی از بزرگترین مشکلات سلامت در جهان است. اگرچه بسیاری از افراد میتوانند با رژیمهای کمکالری در مدت کوتاه وزن کم کنند، اما مشکل اصلی معمولا بعد از آن شروع میشود؛ یعنی زمانی که وزن از دسترفته دوباره برمیگردد. این مطالعه دقیقا بر همین مرحله تمرکز دارد: حفظ وزن پس از لاغری.
آگهی
آگهی
اکرمانسیا موسینیفیلا (Akkermansia muciniphila)یک باکتری است که به طور طبیعی در روده انسان زندگی میکند. این باکتری نخستین بار در سال ۲۰۰۴ توسط گروه پژوهشی ویلم دِ وُس در هلند شناسایی و توصیف شد. نام آن به دلیل ارتباطش با لایه مخاطی روده انتخاب شده است. در سالهای بعد مشخص شد که این باکتری در افراد سالم بیشتر دیده میشود، در حالی که در افراد مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ معمولا میزان آن پایینتر است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
پیش از این، پژوهشهای حیوانی نشان داده بودند که این باکتری میتواند بر وزن بدن، التهاب و حساسیت به انسولین اثر مثبت داشته باشد. اما استفاده از نسخه زنده آن در انسان دشوار بود، زیرا به اکسیژن حساس است و بهخوبی در شرایط معمول آزمایشگاهی رشد نمیکند.
به همین دلیل، پژوهشگران به سراغ نسخه پاستوریزه آن رفتند؛ یعنی باکتریای که با حرارت ملایم غیرفعال شده است. نکته جالب این بود که این غیرفعالسازی نهتنها اثر مفید آن را از بین نبرد، بلکه در برخی موارد باعث تقویت اثرات متابولیکی آن شد.
نتایج مطالعه
در این کارآزمایی بالینی، ۱۰۸ فرد بزرگسال دارای اضافهوزن یا چاقی در هلند شرکت کردند. همه شرکتکنندگان ابتدا یک رژیم کمکالری ۸ هفتهای را دنبال کردند و بهطور متوسط حدود ۸ درصد از وزن بدن خود را کاهش دادند. سپس افراد بهصورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند؛ یه یک گروه مکمل حاوی اکرمانسیا پاستوریزه دادند و به گروه دیگر دارونما. این مرحله به مدت ۲۴ هفته ادامه داشت و در کنار آن، افراد رژیم غذایی آزاد اما سالم داشتند.
نتایج نشان داد افرادی که این باکتری را دریافت کردند، در مقایسه با گروه دارونما افزایش وزن کمتری داشتند. در پایان دوره، میزان بازگشت وزن در گروه دریافتکننده این باکتری حدود ۱.۲ کیلوگرم بود، در حالی که این مقدار در گروه دارونما حدود ۳.۲ کیلوگرم گزارش شد. به این ترتیب، گروه مورد مداخله توانست کاهش وزن بهتری را نسبت به ابتدای مطالعه حفظ کند.
پژوهشگران همچنین گزارش کردند که هیچ عارضه جانبی جدی مرتبط با این مداخله مشاهده نشده است. علاوه بر این، بررسیهای قبلی نشان داده بودند که این باکتری میتواند بر شاخصهایی مانند حساسیت به انسولین، سطح انسولین خون، کلسترول، التهاب و برخی نشانگرهای عملکرد کبد نیز اثر مثبت داشته باشد.
با وجود این نتایج امیدوارکننده، این باکتری هنوز به عنوان داروی رسمی تایید نشده است. در حال حاضر در مرحله پژوهش و توسعه علمی قرار دارد و از آن به شکل یک مکمل آزمایشی در مطالعات استفاده شده است.
پژوهشگران و شرکتهای زیستفناوری در حال بررسی این موضوع هستند که آیا میتوان از آن به عنوان یک پروبیوتیک نسل جدید یا حتی ترکیبات مشتق از آن برای کمک به درمان چاقی استفاده کرد یا نه.
در مجموع، نتایج این مطالعه نشان میدهد که میکروبیوم روده، یعنی مجموعه باکتریهای طبیعی بدن، میتواند نقش مهمی در کنترل وزن داشته باشد و شاید در آینده به راهکارهای جدیدی برای جلوگیری از بازگشت چاقی منجر شود.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها هنوز اولیه هستند و برای تبدیل شدن به یک درمان قطعی، به مطالعات بزرگتر و بلندمدتتری نیاز است.
این مطالعه در پایگاه رسمی ClinicalTrials.gov ثبت شده و نتایج آن نیز در سال ۲۰۲۶ در مجله علمی Nature Medicine منتشر شده است.