تلاشهای دیپلماتیک اخیر مصر در حالی شدت گرفته است که کشورهای منطقه برای مهار پیامدهای جنگ تلاش میکنند؛ نبردی که کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز تحت تاثیر قرار داده و رهبران منطقه را برای جلوگیری از یک درگیری فراگیر به تکاپو واداشته است.
در پی موج فزاینده تنشها میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده، مصر در روزهای اخیر فعالیتهای دیپلماتیک خود را به شکل چشمگیری افزایش داده است. قاهره با برگزاری گفتگوهای فشرده با سران کشورهای حوزه خلیج فارس، خواستار توقف فوری تنشها شده است.
آگهی
آگهی
سفرهای این هفته عبدالفتاح سیسی، رئیسجمهور مصر به امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی، نشاندهنده تلاش قاهره برای همبستگی با کشورهای حاشیه خلیج فارس است که هدف حملات قرار گرفتهاند. آقای سیسی در این دیدارها تاکید کرد که امنیت این کشورها، بخشی تفکیکناپذیر از امنیت ملی مصر است.
این تحرکات در حالی صورت میگیرد که تنشها به مرحله خطرناکی رسیده و حملات به زیرساختهای انرژی گسترش یافته است؛ موضوعی که نگرانیها را از سرایت جنگ به سراسر منطقه دوچندان کرده است. قاهره ضمن محکوم کردن حملات ایران به کشورهای همسایه، کانالهای ارتباطی خود را با بازیگران منطقهای و بینالمللی برای کنترل اوضاع حفظ کرده است.
نقش مصر؛ فعال اما غیررهبریکننده
علیرغم حضور پررنگ در صحنه، تحلیلگران معتقدند نقش قاهره همچنان محدود است. اچ.ای هیلر، پژوهشگر ارشد در موسسه «رویال یونایتد سرویسز» میگوید: «مصر تلاش میکند بدون آنکه بیش از حد درگیر شود، نقش موثر خود را نشان دهد.» به گفته او، سفر آقای سیسی به دوحه بیش از آنکه نشاندهنده یک رهبری مستقل باشد، پیامی برای هماهنگی با متحدان عرب است.
بدر عبدالعطی، وزیر خارجه مصر نیز در تور منطقهای خود به پایتختهای عربی، هشدار داده است که در صورت ادامه درگیریها، منطقه در آستانه «انفجار» قرار خواهد گرفت. با این حال، قاهره صراحتا اعلام کرده است که قصدی برای مداخله نظامی ندارد.
موازنهای حسابشده
موضع قاهره نشاندهنده یک «بندبازی» دقیق سیاسی است. از یک سو، مصر به وضوح در کنار شرکای خود در خلیج فارس ایستاده و حملات به خاک آنها را محکوم میکند؛ اما از سوی دیگر، از رویارویی مستقیم با ایران اجتناب کرده و خواستار بازگشت به میز دیپلماسی است.
هیلر معتقد است: «مصر اهرم فشار کافی برای میانجیگری معنادار میان اسرائیل و ایران را ندارد. نقش قاهره در حال حاضر به تسهیل هماهنگی بین کشورهای عربی و انتقال پیامها محدود شده است؛ این یک نقش "تسهیلگر" است، نه "میانجیگر".»
در حالی که کشورهای حاشیه خلیج فارس از همراهی مصر به عنوان وزنه تعادلی در برابر تهدیدات استقبال میکنند، برای اسرائیل نقش مصر بیشتر «تشریفاتی» تلقی میشود و ایران نیز احتمالا قاهره را به عنوان یک طرف گفتگو در مسائل کلانی نظامی بهرسمیت نخواهد شناخت. به نظر میرسد آقای سیسی در حال «مدیریت ادراکها» است، نه «تغییر نتایج جنگ».