از ژاپن با عشق: نمایشگاه لندن تاثیر نیگو بر مد، موسیقی و فرهنگ هایپ را بررسی می‌کند

برای خیلی‌ها، نام نیگو شاید در نگاه اول آشنا به نظر نرسد، اما تاثیر او همه‌جا دیده می‌شود.

آگهی

آگهی

نیگو که نام اصلی‌اش تومواکی ناگاو است، طراح، دی‌جی، تهیه‌کننده و کارآفرین ۵۵ ساله ژاپنی است که بیشتر به‌عنوان بنیان‌گذار غول استریت‌ویر A Bathing Ape (BAPE)، همکار دیرینه فارل ویلیامز و ویرجیل آبلو و مدیر هنری کنونی کنزو شناخته می‌شود.

خیلی پیش‌تر از آن‌که دنیای مد شیفته همکاری‌های مشترک، دراپ‌های محدود و پرهایپ و مدیران خلاقی شود که میان موسیقی، طراحی و کالای لوکس در رفت‌وآمد بودند، نیگو مشغول انجام همین کارها بود.

حالا موزه دیزاین لندن نخستین نمایشگاه گذشته‌نگر بزرگ خود را به این چهره تاثیرگذار اختصاص داده است. نیگو: از ژاپن با عشق بیش از ۷۰۰ شیء از سراسر دوران کاری او را گرد هم می‌آورد؛ از لباس‌ها و کلکسیون‌ها گرفته تا مبلمان، یادگارهای موسیقی و آثاری از آرشیو شخصی‌اش.

این نمایشگاه مسیر او را از نوجوانی شیفته فرهنگ آمریکایی و جمع‌آوری صفحه موسیقی تا تبدیل شدن به یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های فرهنگی سه دهه اخیر دنبال می‌کند.

یورونیوز کالچر در گفت‌وگویی با اسمی هاز، کیوریتور این نمایشگاه، درباره میراث نیگو، چالش ترجمه جهان خلاق عظیم او به زبان یک نمایشگاه موزه‌ای و این‌که چرا مجموعه شخصی‌اش می‌تواند کلید فهم تمام کارهایش باشد صحبت کرده است.

یورونیوز کالچر: ایده اولیه برگزاری این نمایشگاه چه بود و چرا حالا را زمان مناسبی برای آن دیدید؟

اسمی هاز: نیگو در آسیا نامی بسیار آشناست، اما در اروپا و جهان غرب آن‌قدرها شناخته‌شده نیست؛ با این حال مردم برندهایش را بلافاصله تشخیص می‌دهند، فقط شاید ارتباط بین آن برندها و فردی که پشت آن‌هاست را برقرار نکرده باشند.

به همین خاطر خیلی مشتاق بودیم در موزه نقش یک مدیر خلاق را بررسی کنیم؛ چیزی که در واقع نیگو به‌خاطر آن شناخته می‌شود. او کمتر یک طراح مد سنتی به معنای کلاسیک کلمه است و بیشتر مدیر خلاق و سازنده برند است. برای ما به‌عنوان موزه دیزاین این نگاه بسیار جالب است، چون برداشت کاملا معاصری از معنای طراح در جهان امروز ارائه می‌کند. تمرکز ما کمتر بر کسانی است که صرفا در اسکیس زدن ایده‌ها فوق‌العاده‌اند و بیشتر بر افرادی است که می‌توانند همکاران مختلف را دور هم جمع کنند و بر این اساس جهان‌های تازه‌ای بسازند؛ و این کاری است که نیگو در آن فوق‌العاده، واقعا خوب است.

همچنین می‌خواستیم خیلی پررنگ نشان دهیم که نیگو یک مجموعه‌دار جدی است و عملا در تمام عمرش، فکر می‌کنم از دوران کودکی، این طور بوده است. او تقریبا همه آنچه را جمع کرده نگه داشته و این مجموعه را مثل جعبه‌ابزارش به کار می‌گیرد؛ برای الهام گرفتن و رجوع به آن در همه پروژه‌هایش، حتی حالا که در دهه پنجاه زندگی است.

نیگو تا چه حد در شکل‌گیری این نمایشگاه دخیل بود؟

از همان ابتدا نیگو به‌شدت در کارها درگیر بود که برای ما فوق‌العاده است. همکاری با او واقعا افتخار بزرگی است، چون نیگو شگفت‌انگیزترین همکار ممکن است؛ همان‌طور که در همه برندها و پروژه‌هایی که روی آن‌ها کار کرده می‌بینید. خیلی کم پیش می‌آید که فقط خودش باشد؛ او در فرایند کارش انواع مختلف خلاقان و طراحان را وارد می‌کند.

او در انتخاب خود اشیایی که به نمایش گذاشته شده‌اند نقش بسیار پررنگی داشت. بخش عمده آن‌ها، حدود ۹۰ درصد، از مجموعه شخصی خودش است. خودم به توکیو رفتم، با او دیدار کردم، درباره مجموعه‌اش، چیزهایی که برایش مهم‌اند و قطعات مورد علاقه‌اش صحبت کردم تا روایت نمایشگاه را بر اساس آن بسازیم. نیگو در طراحی خود نمایشگاه هم خیلی دخیل بود و همراه با طراحان ما، هم معماران و هم طراحان گرافیک، کار کرد.

وقتی با نیگو ملاقات کردید، چیزی بود که شما را شگفت‌زده کند؟

با توجه به این‌که نیگو چنین کارنامه فوق‌العاده و پر و پیمانی دارد و با بهترین‌های دنیا کار کرده، آدم باورنکردنی فروتنی است. این میزان تواضع برایم غافلگیرکننده بود، اما به نظرم شیوه بسیار دلنشینی برای کار کردن است.

یکی از چیزهای بسیار جذاب در مورد نیگو این است که همیشه اشتیاق زیادی برای یادگیری دارد و فکر می‌کنم همین موضوع باعث موفقیتش شده است. این توانایی که همیشه خودت را تا حدی در نقش یک شاگرد ببینی و احساس کنی هنوز چیزهای زیادی برای یاد گرفتن و بهتر شدن وجود دارد، رویکرد بسیار ارزشمندی است.

نمایشگاه به چهار بخش تقسیم شده است. می‌توانید این بخش‌ها را برایمان توضیح دهید؟

بله، نمایشگاه چهار بخش دارد و تا حد زیادی به ترتیب زمانی پیش می‌رود. کار را با بازسازی اتاق خواب نیگو در دوران نوجوانی‌اش شروع می‌کنیم. او هر چیزی را از حدود شش سالگی تا امروز نگه داشته که واقعا شگفت‌انگیز است.

از آن‌جا وارد بخشی می‌شویم که نیگو را به‌عنوان یک مجموعه‌دار می‌بیند، چون همان‌طور که گفتم مجموعه او بخش کلیدی کارش است. وقتی شروع می‌کنید به دقیق شدن در این مجموعه و در عین حال از مسیر حرفه‌ای‌اش هم آگاهید، می‌توانید شباهت‌های فوق‌العاده‌ای میان چیزهایی که جمع می‌کند، آنچه به آن نگاه می‌کند و چیزهایی که بعدا طراحی می‌کند پیدا کنید.

در این بخش با شرکت USM، سازنده مبلمان ماژولار، همکاری کرده‌ایم؛ نیگو در استودیویش در توکیو در واقع از مبلمان همین شرکت برای نمایش مجموعه‌اش استفاده می‌کند. ما هم با استفاده از مبلمان USM، چیزی شبیه به شیوه‌ای که او مجموعه‌اش را نگه می‌دارد در موزه بازسازی کرده‌ایم.

بخش سوم در واقع درباره «اثر نیگو» است؛ بازی‌ای با اصطلاح «اثر کیت میدلتون». وقتی کیت میدلتون لباسی می‌پوشد، آن لباس همه‌جا فروش می‌رود؛ این ایده که وقتی نام و سابقه یک فرد به برندی گره می‌خورد، آن برند محبوب و پرتقاضا می‌شود. نیگو نه فقط برای برندهای خودش به همکار فوق‌العاده‌ای تبدیل شده، بلکه حالا تقریبا همه سراغش می‌آیند؛ از یونیکلو گرفته تا آدیداس و نایکی، یعنی برندهای بزرگی که می‌خواهند با او همکاری کنند.

بخش پایانی به چیزهایی می‌پردازد که امروز ذهن او را مشغول کرده است. نیگو مدام به دنبال راه‌های تازه برای یادگیری و گسترش دانش خود است و حالا وارد دوره‌ای شده که مجذوب فرهنگ و آیین‌های سنتی ژاپن است. او این روزها برای استادی در مراسم چای آموزش می‌بیند و همچنین کوزه‌های سرامیکی بسیار زیبایی می‌سازد که در همین مراسم از آن‌ها استفاده می‌کند.

الهام‌های اولیه نیگو چه چیزهایی بودند؟

او حتی از حدود شش سالگی کاملا شیفته فرهنگ آمریکایی، یعنی هر چیز مربوط به ایالات متحده بود؛ مجله‌های آمریکایی جمع می‌کرد، اسباب‌بازی‌های دیزنی مثل دونالد داک و چیزهایی از این دست. این با فضایی که در ژاپنِ دوران کودکی او وجود داشت هم‌زمان بود؛ موج نفوذ فرهنگ آمریکا که چند دهه بعد از جنگ وارد جامعه شده بود. به همین خاطر «آمریکانا» بخش بسیار بزرگی از مجموعه او را تشکیل می‌دهد.

مد هم به‌خاطر علاقه‌اش به خرده‌فرهنگ‌ها در ژاپن برایش خیلی جذاب بود. او در شهری به نام میاباشی، کمی بیرون توکیو، بزرگ شد اما مرتب به توکیو می‌رفت تا در فروشگاه‌های وینتیج و فروشگاه‌های صفحه بگردد، اسکیت کند و با دوستانش وقت بگذراند. بنابراین از سنین خیلی پایین شروع به جمع‌آوری کرد و از اوایل نوجوانی در محاصره پاپ‌کالچر و ساب‌کالچر بود.

آیا اشیای شاخصی هست که بازدیدکنندگان حتما باید به آن‌ها توجه کنند؟

در یکی از بخش‌های ابتدایی، کت لیوایزی را می‌بینید که از اولین لباس‌های وینتیجی است که نیگو در زندگی‌اش خرید؛ فکر می‌کنم آن موقع هنوز نوجوان بود. کت کاملا کهنه و حسابی پوشیده شده، اما برای او قطعه هیجان‌انگیزی است، چون نخستین قدمش به دنیای لباس‌های وینتیج بود.

داستان بامزه‌ای هم پشت آن است: او به مادرش درباره قیمت کت دروغ گفت، چون می‌دانست اگر بفهمد برای یک کت جین پاره‌پوره چقدر پول داده کاملا شوکه می‌شود.

یکی دیگر از چیزهایی که خیلی دوست دارم مربوط به دوران ابتدایی برند Bape است. برگه سفارشی است از زمانی که او تازه Bathing Ape را راه انداخته بود و سفارش اولین کت‌های شل و تی‌شرت‌ها را ثبت می‌کرد؛ نخستین محصولاتی که Bathing Ape تا آن زمان فروخته بود. روی این برگه سفارش می‌بینید که از هر مدل فقط پنج عدد سفارش داده، که تیراژ فوق‌العاده پایینی است.

خودش می‌گوید آن موقع از سر ضرورت مالی این کار را کرده، اما همین محدودیت عملا باعث کم‌یاب شدن محصولات و شکل‌گیری هایپ شد.

موسیقی چه نقشی در این نمایشگاه دارد؟

خیلی پررنگ. همان‌طور که احتمالا می‌دانید، نیگو دی‌جی، درامر و تهیه‌کننده است؛ در دنیای موسیقی همه کار کرده، آلبوم‌های خودش را منتشر کرده و لیبل‌های موسیقی خودش را داشته است.

می‌خواستیم موسیقی بخش اصلی نمایشگاه باشد و خود نیگو هم خیلی تاکید داشت که موسیقی نقش محوری داشته باشد.

برای همین یک ایستگاه شنیداری گذاشته‌ایم با پلی‌لیست‌هایی که خود نیگو انتخاب کرده؛ شامل موسیقی کسانی که برایشان تهیه‌کنندگی کرده، یا گروه‌هایی که عضو آن‌ها بوده مثل Teriyaki Boys، و همچنین آثار همکارانش.

به نظر شما مهم‌ترین تاثیر نیگو بر دنیای مد چه بوده است؟

همکاری، عامل بسیار مهمی است؛ و این‌که طراحی و خلاقیت را طیفی گسترده ببینیم، نه این‌که آدم‌ها را بسته به حوزه تخصصی‌شان، چه مد باشد چه موسیقی، در جعبه‌های جداگانه بگذاریم.

کاری که نیگو خیلی خوب انجام می‌دهد جمع کردن خلاقان از رشته‌های مختلف و ساختن پروژه‌هایی است که از مد تا هنر، موسیقی، دیزاین و هر چیز دیگری را در بر می‌گیرد. به نظرم این ویژگی بسیار کمیاب و خاص کار اوست.

مثلا در شوهای کنزوی نیگو، یا خودش موسیقی را می‌نویسد یا از یک همکار یا دوست دعوت می‌کند این کار را انجام دهد. کل فضا را هم معماری یا طراح دیگری که با او همکاری دارد طراحی می‌کند. خودش هم روی خود لباس‌ها کار می‌کند، اما در نهایت با یک تولید کامل طرفیم که در آن به کوچک‌ترین جزئیات فکر شده است.

همین نگاه جامع و کل‌نگر به خلاقیت و طراحی.

نیگو: از ژاپن با عشق تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶ در موزه دیزاین لندن ادامه دارد.