برآورد میشود تصادفهای جادهای تا حدود یک سوم جوجهتیغیهای هر منطقه را از بین ببرد.
با وجود ظاهر خاردارشان، خارپشتهای اروپایی بهشدت آسیبپذیرند.
آگهی
آگهی
جمعیت آنها در دهه گذشته ۳۰ درصد کاهش یافته و همین باعث شده در سال ۲۰۲۴ در فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) در رده «نزدیک به تهدید» ثبت شوند.
تکهتکه شدن زیستگاهها بر اثر توسعه شهری، جادهها و کشاورزی همچنان آنها را در معرض خطر قرار میدهد، آنها را به مسیر خودروها میکشاند و به سوی انقراض سوق میدهد.
اما کشف تازهای ممکن است سرنوشت آنها را تغییر دهد. پژوهشگران دانشگاه آکسفورد در بریتانیا برای نخستین بار نشان دادهاند که خارپشتها میتوانند امواج فراصوت با بسامد بالا را بشنوند؛ قابلیتی که میتوان از آن برای دور نگه داشتن آنها از جادهها استفاده کرد.
پروفسور دیوید مکدانلد، نویسنده همکار این پژوهش، میگوید: «وقتی پژوهشی که با انگیزه حفاظت انجام میشود به کشفی بنیادی درباره زیستشناسی یک گونه منجر میشود و همان کشف، در چرخهای کامل، دوباره راه تازهای برای حفاظت پیش روی ما میگذارد، واقعا هیجانانگیز است.»
فراصوت چگونه میتواند خارپشتها را از تصادفهای جادهای نجات دهد؟
یک پژوهش نشان داده است که تصادفهای جادهای میتواند تا یکسوم خارپشتهای هر جمعیت محلی را از بین ببرد.
به گفته پژوهش تازهای که ۱۱ مارس در نشریه Biology Letters منتشر شده، میتوان با نصب دستگاههای دافع فراصوت روی خودروها برای دور کردن خارپشتها از جادهها، این رقم را بهطور چشمگیری کاهش داد.
تاکنون روشن نبود که آیا خارپشتها میتوانند این امواج صوتی با بسامد بالا را که فراتر از دامنه شنوایی انسان است بشنوند یا نه.
سوفی لوند راسموسن، استادیار و پژوهشگر اصلی این مطالعه، میگوید: «گام بعدی این است که در صنعت خودرو شریکانی پیدا کنیم تا تامین بودجه و طراحی دستگاههای صوتی دافع برای خودروها را بر عهده بگیرند.»
او اضافه میکند اگر این روش موثر باشد «میتواند تاثیر چشمگیری در کاهش تهدید ترافیک جادهای برای خارپشت اروپایی رو به کاهش داشته باشد».
پژوهشگران شنوایی خارپشتها را چگونه آزمایش کردند؟
در این پژوهش، با استفاده از یک بلندگوی کوچک، رشتهای از صداهای کوتاه برای ۲۰ خارپشت بهبودیافته از مراکز نجات حیاتوحش دانمارکی پخش شد.
برای ثبت سیگنالهای الکتریکی که بین گوش داخلی و مغز جابهجا میشود، الکترودهای کوچکی روی بدن این جانوران قرار داده شد. این الکترودها نشان دادند که ساقه مغز هنگام پخش صدا در دامنهای از ۴ تا ۸۵ کیلوهرتز فعال میشود و اوج حساسیت در حدود ۴۰ کیلوهرتز است.
حد بالای معمول شنوایی انسان حدود ۲۰ کیلوهرتز است و هر صدایی بالاتر از آن فراصوت به شمار میرود.
خارپشتها پس از پایان آزمایشها توسط دامپزشک معاینه شدند و شب بعد دوباره در طبیعت رهاسازی شدند.
اسکنهای میکروسیتی از یک خارپشت مرده که پس از آسیب شدید بر اثر تله موش، با مرگ ترحمآمیز از بین برده شده بود، اطلاعات بیشتری در اختیار پژوهشگران گذاشت.
پژوهشگران با استفاده از این اسکنها یک مدل سهبعدی تعاملی از گوش خارپشت ساختند و دریافتند ساختار استخوانی آن شبیه خفاشهای پژواکیاب است؛ جانورانی که گوشهایشان میتواند صداهای بسیار زیر را بهطور کارآمد منتقل کند.
اسکنها همچنین نشان داد که استخوانهای گوش خارپشتها طوری ساخته شده که بتوانند با سرعت بالا مرتعش شوند و به این ترتیب امواج صوتی با بسامد بالا را منتقل کنند.
پژوهشگران نتیجه میگیرند که میتوان دستگاههای فراصوتی طراحی کرد که تنها توسط خارپشتها شنیده شود و نه انسانها یا حیوانات خانگی. دامنه شنوایی سگها تا حدود ۴۵ کیلوهرتز و گربهها تا ۶۵ کیلوهرتز است.
این دستگاههای دافع فراصوت، علاوه بر نصب روی خودروها، میتواند روی دیگر منابع خطر مانند چمنزنهای روباتیک و علفتراشهای باغی نیز به کار رود.
دکتر راسموسن میگوید: «نتایج نوآورانه ما نشان داد که خارپشتهای اروپایی برای درک گستره وسیعی از فراصوت سازگار شدهاند و واقعا میتوانند آن را درک کنند.»
او اضافه میکند: «اکنون پرسش جذاب این است که آیا آنها از فراصوت برای برقراری ارتباط با یکدیگر استفاده میکنند یا برای یافتن شکار؛ موضوعی که بررسی آن را از همین حالا آغاز کردهایم.»