خبرگزاری رویترز به نقل از شش فرد مطلع ادعا کرد که ایران در آستانه دستیابی به توافقی با چین برای خرید موشکهای کروز ضدکشتی است. این تحول در زمانی رخ میدهد که ایالات متحده در آستانه حملات احتمالی به ایران، نیروی دریایی عظیم خود را در نزدیکی خلیج فارس مستقر کرده است.
منابع آگاه به رویترز گفتند که توافق برای خرید موشکهای چینیِ «سیام-۳۰۲» (CM-302) در مراحل پایانی قرار دارد، اگرچه هنوز تاریخ دقیقی برای تحویل آنها تعیین نشده است.
آگهی
آگهی
این موشکهای مافوقصوت حدود ۲۹۰ کیلومتر برد دارند و به گونهای طراحی شدهاند که با پرواز در ارتفاع پایین و با سرعت بالا، از سامانههای دفاعی مستقر بر روی کشتیها عبور کنند.
به گفته دو کارشناس تسلیحاتی، استقرار این موشکها قابلیتهای تهاجمی ایران را بهطور چشمگیری افزایش داده و تهدیدی برای نیروهای دریایی آمریکا در منطقه محسوب خواهد شد.
بنا به اظهارات شش فرد مطلع از روند مذاکرات که شامل سه مقام توجیهشده از سوی دولت ایران و سه مقام امنیتی هستند، مذاکرات با چین برای خرید این سامانههای موشکی که دستکم از دو سال پیش آغاز شده بود، پس از جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران در ماه ژوئن شتاب فزایندهای گرفت.
به گفته دو تن از این مقامات امنیتی، همزمان با ورود مذاکرات به مراحل پایانی خود در تابستان گذشته، مقامات ارشد نظامی و دولتی ایران، از جمله مسعود اورعی، معاون وزیر دفاع ایران به چین سفر کردند. خبر سفر اورعی پیش از این رسانهای نشده بود.
دنی سیترینوویچ، افسر سابق اطلاعاتی اسرائیل و پژوهشگر ارشد کنونیِ مسائل ایران در اندیشکده «موسسه مطالعات امنیت ملی» اسرائیل، در این خصوص میگوید: «دستیابی ایران به قابلیتهای مافوقصوت برای حمله به کشتیها در منطقه، قواعد بازی را کاملاً تغییر خواهد داد. رهگیری این موشکها بسیار دشوار است.»
خبرگزاری رویترز نتوانسته است مشخص کند که این توافق احتمالی شامل چه تعداد موشک است، ایران چه مبلغی را برای پرداخت آنها پذیرفته و یا اینکه آیا چین با توجه به تشدید تنشها در منطقه، این توافق را تا انتها پیش خواهد برد یا خیر؟
یک مقام وزارت امور خارجه ایران به رویترز گفت: «ایران توافقنامههای نظامی و امنیتی با متحدان خود دارد و اکنون زمان مناسبی برای بهرهگیری از این توافقات است.»
هیأت نمایندگی چین در سازمان ملل، رویترز را برای دریافت توضیح به وزارت خارجه در پکن ارجاع داد. وزارت خارجه و وزارت دفاع چین به درخواستها برای اظهارنظر پاسخی ندادهاند.
کاخ سفید در پاسخ به پرسش رویترز، بهطور مستقیم به مذاکرات میان ایران و چین بر سر این سامانه موشکی اشارهای نکرد. یک مقام کاخ سفید با اشاره به بنبست کنونی با ایران گفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده بهصراحت اعلام کرده است که «یا به توافق میرسیم یا مجبور خواهیم شد مانند دفعه قبل اقدام بسیار سختی انجام دهیم.»
این موشکها در زمره پیشرفتهترین تجهیزات نظامی خواهند بود که توسط چین به ایران منتقل میشوند و در واقع، ناقض تحریمهای تسلیحاتی سازمان ملل متحد محسوب میشوند که نخستینبار در سال ۲۰۰۶ علیه ایران وضع شد.
این تحریمها سال ۲۰۱۵ در چارچوب توافق هستهای با آمریکا و متحدانش تعلیق شدند، اما سپتامبر گذشته بار دیگر برقرار گردیدند.
تجمع نیروهای آمریکایی در نزدیکی ایران
این معامله احتمالی نشانه تعمیق پیوندهای نظامی میان چین و ایران در اوج تنشهای منطقهای است؛ وضعیتی که تلاشهای آمریکا برای مهار برنامه موشکی ایران و محدود کردن فعالیتهای هستهای آن را پیچیدهتر میکند. این اقدام همچنین نشاندهنده تمایل روزافزون چین برای تثبیت قدرت و حضور خود در منطقهای است که سالها تحت هژمونی نظامی آمریکا بوده است.
چین، ایران و روسیه سالانه رزمایشهای دریایی مشترکی برگزار میکنند؛ وزارت خزانهداری آمریکا سال گذشته چندین نهاد چینی را به دلیل تامین پیشسازهای شیمیایی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جهت استفاده در برنامه موشکهای بالستیک تحریم کرده بود.
چین با رد این اتهامات اعلام کرد که از موارد ذکرشده در تحریمها بیاطلاع بوده و کنترلهای صادراتی بر محصولات دارای کاربرد دوگانه را با جدیت اعمال میکند.
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین سپتامبر گذشته در جریان میزبانی از مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران که همزمان با برپایی یک رژه نظامی در پکن صورت گرفت، به همتای ایرانی خود گفت: «چین از ایران در پاسداری از حاکمیت، تمامیت ارضی و شأن ملی حمایت میکند.»
چین در ۱۸ اکتبر، به همراه روسیه و ایران، در نامهای مشترک اعلام کرد که تصمیم برای بازگرداندن تحریمها را اقدامی نادرست میدانند.
یکی از مقاماتی که در جریان مذاکرات موشکی از سوی دولت ایران توجیه شده است، میگوید: «ایران به میدان نبردی میان آمریکا از یک سو و روسیه و چین از سوی دیگر تبدیل شده است.»
این توافق در حالی پیش میرود که ایالات متحده در حال گردآوری یک «آرمادا» در منطقه از جمله ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» و گروه رزمی همراه آن برای حمله به ایران است. ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» و اسکورتهایش نیز در راه پیوستن به این نیروها در منطقه هستند. این دو ناو مجموعاً میتوانند بیش از ۵ هزار نیرو و ۱۵۰ هواپیما را در خود جای دهند.
سیترینوویچ، کارشناس اسرائیلیِ مسائل ایران میافزاید: «چین تمایلی ندارد شاهد روی کار آمدن یک حکومت متمایل به غرب در ایران باشد؛ چراکه این امر تهدیدی برای منافع آنها خواهد بود. آنها امیدوارند که این حکومت پابرجا بماند.»
زرادخانهای تضعیفشده
پیتر وزمان، پژوهشگر ارشد در «موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم»، معتقد است که خرید موشکهای CM-302 پیشرفت چشمگیری برای زرادخانه ایران محسوب میشود؛ زرادخانهای که در پی جنگ سال گذشته تضعیف شده است.
شرکت دولتی «علوم و صنایع هوافضای چین»، موشک CM-302 را بهعنوان بهترین موشک ضدکشتی جهان که قادر به غرق کردن یک ناو هواپیمابر یا ناوشکن است، به بازار عرضه میکند.
این سامانه تسلیحاتی قابلیت نصب بر روی کشتیها، هواپیماها و خودروهای زرهی متحرک را دارد و همچنین میتواند اهداف زمینی را نیز منهدم سازد.
به گفته شش منبع مطلع که رویترز به آنها استناد کرده، ایران همچنین در حال مذاکره برای دستیابی به سامانههای موشکی سطحبههوای چینی، دوشپرتابها، تسلیحات ضدبالستیک و سلاحهای ضدماهواره است.
چین در دهه ۱۹۸۰ یکی از تامینکنندگان اصلی تسلیحات ایران بود اما انتقال گسترده سلاح به ایران در اواخر دهه ۱۹۹۰ تحت فشارهای بینالمللی کاهش یافت.
مقامات آمریکایی در سالهای اخیر بارها شرکتهای چینی را به تامین قطعات مرتبط با موشک برای ایران متهم کردهاند، هرچند تا کنون بهطور علنی نگفتهاند که پکن سامانههای موشکی کامل در اختیار ایران گذاشته است.