به گزارش والاستریت ژورنال، اگرچه جمهوری اسلامی سالهاست که برای ساختن روابط نظامی نزدیکتر با چین و روسیه تلاش کرده است، اما به نظر میرسد درست وقتی که با حادترین تهدید نظامی از سوی آمریکا روبرو است، دوستان قدرتمندش بهرغم شرکت در رزمایشها، از پیشقدم شدن و کمک نظامی به تهران اکراه دارند.
ایران و روسیه هفته گذشته رزمایش دریایی مشترک کوچکی را در دریای عمان برگزار کردند. نمایش قدرتی که در برابر توان نظامی آمریکا که طی هفتههای اخیر در منطقه و برای حمله احتمالی به ایران گرد آمده است، ناچیز بود. همچنین رسانههای دولتی ایران اعلام کردند که به زودی قرار است نیروهای ایران، روسیه و چین رزمایش مشترکی را در تنگه هرمز برگزار کنند.
آگهی
آگهی
همچنین به گفته تحلیلگران، ایران پس از جنگ ۱۲ روزه، تلاش کرده است که با کمک چین و روسیه ذخایر موشکی، پدافند هوایی و سایر توانمندیهای خود را بازسازی کند. اما مسکو و پکن نشان دادهاند در صورتی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا دستور حمله به ایران را صادر کند، تمایلی به کمک نظامی مستقیم به تهران ندارند.
دنی سیترینوویچ، مقام سابق اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر ارشد برنامه ایران و محور شیعی «موسسه مطالعات امنیت ملی» ، گفت: «آنها منافع خودشان را قربانی رژیم ایران نمیکنند. امیدوارند رژیم سرنگون نشود، اما قطعا قرار نیست برای مقابله نظامی با آمریکا وارد عمل شوند.»
به گزارش «والاستریت ژورنال»، همسویی بیش از حد آشکار پکن با تهران، میتواند به روابط چین با دونالد ترامپ لطمه بزند. این درحالی است که رئیسجمهوری آمریکا قرار است در ماه مارس برای دیدار با شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین به این کشور سفر کند.
چین بزرگترین مشتری نفت ایران است و بازار مهمی است که از فروپاشی ایران زیر بار تحریمهای گسترده جلوگیری کرده است. به گفته تحلیلگران، اگر چه پکن با تمایل تهران برای مهار قدرت آمریکا همنظر است، اما نگران است که همسویی بیش از حد با جمهوری اسلامی روابطش را با کشورهای حوزه خلیج فارس به خطر بیندازد.
محاسبات مسکو مشابه، اما حتی از اضطرار بیشتری برخوردار است. برای روسیه این که آقای ترامپ را نرنجاند و او را به سمت اوکراین اوکراین سوق ندهد، اولویت بالاتری نسبت به کمک به تهران دارد.
در پی خروج دونالد ترامپ از برجام، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی به صورت علنی از نزدیک شدن به مسکو و پکن حمایت کرد. سپاه پاسداران نیز روسیه را تامینکننده بالقوه تسلیحات پیشرفته و چین را منبع فناوری میدانست. با این حال دستاوردهای امنیتی این سیاست بسیار کمتر از توقع تهران بوده است.
علی واعظ، مدیر بخش ایران در گروه بینالمللی بحران گفت: «ایرانیها از این وضعیت ناراضیاند. آنها توقع داشتند که چینیها و روسها کار بیشتری انجام میدادند. اما چارهای هم بهجز ادامه همکاری با آنها ندارند، چون جایگزین بهتری ندارند.»
به گفته مقامات آمریکایی، آمریکا با توان آتشی که در فاصله عملیاتی از ایران مستقر کرده است، در صورت دستور دونالد ترامپ، میتواند برای هفتهها حملات هوایی علیه ایران انجام دهد. این در حالی است که بنابر گزارش خبرگزاری دولتی ایران، یک ناو هلیکوپتربر نیروی دریایی روسیه که در رزمایش اخیر با ایران شرکت کرده بود، روز پنجشنبه پس از پایان رزمایش منطقه را ترک کرد.
نیویورکتایمز روز یکشنبه به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که دونالد ترامپ تمایل خود را به حمله اولیه هدفمند و محدود علیه ایران نشان داده است. هدف از چنین حملهای وادار کردن ایران به پذیرش خواستههای او در توافق احتمالی است. با این حال بنابر این گزارش، اگر ایران از این کار خودداری کند، آقای ترامپ گزینه حمله نظامی گستردهتر با هدف سرنگونی علی خامنهای را در نظر خواهد گرفت.
رایان هاس و الی ماتیاس، پژوهشگران «موسسه بروکینگز» اخیرا در مقاله تحلیلی استدلال کردند که اگر حکومت ایران زیر حمله آمریکا فروبپاشد، پکن با هدف حفظ جریان بیوقفه نفت تلاش میکند که نفوذ خود را نزد حکومت آینده نیز گسترش دهد و از همسویی آن با ایالات متحده جلوگیری کند.
ایران برای مسکو شریکی مهم است و روسیه نمیخواهد آن را از دست بدهد. با این حال، بعید است ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، اگر ببیند آقای خامنهای در اثر حملات آمریکا در حال سرنگونی است، به کمک او بیاید.
الکساندر پالمر، پژوهشگر «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» (CSIS) درباره پیوندهای امنیتی تهران با روسیه و چین گفت: «این روابط بسیار عملگرایانه و بسیار معاملهمحور هستند. آنها آنقدر منفعت راهبردی در ایران ندارند که حاضر باشند بر سر این کشور با ایالات متحده وارد جنگ شوند.»
به گفته مقامات آمریکایی و تحلیلگران، چین در سالهای اخیر قطعات موشکهای بالستیک و نیز مواد شیمیایی لازم برای سوخت موشک به ایران فروخته است. روسیه نیز به تهران در زمینه تجهیزاتی برای اخلال در ارتباطات، ماهوارههای موقعیتیابی جهانی و سیگنالهای رادیویی کمک میکند.
آقای واعظ گفت: «همه اینها کمتر از حدی است که بتواند توازن نظامی را به حد معناداری به نفع ایران تغییر دهد. [چین و روسیه] نشان دادهاند که وقتی درگیری شروع شود، تنها حاضرند به فکر ایران باشند و دعا کنند.»