در سراسر قزاقستان، اسب بسیار کمیاب با یال ساتن و براق به نام آقژال بهعنوان نماد سنتی رفاه و قدرت گرامی داشته میشود.
نشانههای یکی از کهنترین مکانهای اهلیسازی اسب در جهان در قزاقستان کشف شده است.
آگهی
آگهی
کشفهای باستانشناسی پیشین در چارچوب فرهنگ بوتای در آسیای مرکزی نشان میداد که این سنت به حدود ۲۲۰۰ سال پیش از میلاد بازمیگردد. اما پژوهشهای جدید حاکی است که این فرایند شاید تا حدود ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد آغاز شده باشد.
تاریخچه اسب
اسبها در فرهنگ کوچنشینی این منطقه جایگاه بسیار ویژهای دارند و زمانی محور تجارت، جنگ و مهاجرت بودند.
در طول قرنها، اسب نماد قدرت، ثروت و وسیله جابهجایی مردم بوده است.
از این حیوانها برای جابهجایی اجتماعات انسانی در سراسر استپ، تأمین خوراک خانوادهها و حرکت دادن ارتشها از یک یورش تا فتح سرزمینهای پهناور آسیایی استفاده میشد.
هونها، آوارها، مجارها و مغولها همه بهشدت به سفر سواره وابسته بودند. اهمیت اسب در سامانههای حملونقل و نظامی تا دوره صنعتی و حتی در جنگهای جهانی نیز ادامه داشت.
رابطه انسان و اسب الهامبخش هنر بوده و سنت فرهنگی غنیای آفریده که همچنان ادامه دارد. در قزاقستان، بیشتر جشنهای ملی و گردهماییهای مردمی هنوز با مسابقه اسبدوانی همراه است. همچنین تقریبا هیچ موزه تاریخیای را نمیتوان یافت که نمونهای از «اسب شاخدار» مشهور کوچنشینان را به نمایش نگذاشته باشد.
توجه رئیسجمهور
بهتازگی، پس از آنکه رئیسجمهور قزاقستان قاسم ژومارت توقایف از اصطبلهای ریاستجمهوری بازدید کرد و درباره اسبهای پرورشی زیر نظر خود سخن گفت، یکی از پستهای او در شبکههای اجتماعی بهسرعت دستبهدست شد.
رئیس کشور تاکید کرد که تصمیم گرفته شخصا شرایط نگهداری و مراقبت از این حیوانها را بررسی کند.
رئیسجمهور گفت: «در تعطیلات ماه مه فرصت پیدا کردم سری بزنم و ببینم از اسبهایی که در طول سالها اهدا شدهاند، چگونه مراقبت میشود. یک سال پیش، من کرهاسب آخالتکه روشنرنگی را آقژان نامگذاری کردم. ویژگیهای نژادی او از ظاهرش کاملا پیداست: بلندبالا، با گردنی ظریف، گوشهایی کوچک، اندامی کشیده و نگاهی روشن. با اطمینان حرکت میکند و هوشمند و نجیب به نظر میرسد.»
جای چندان تعجبی ندارد که ظاهر این اسب توجه گستردهای را برانگیخته است. آقژان رنگ ایزابلین منحصربهفردی دارد؛ تنها ۳ درصد اسبهای آخالتکه از این رنگ برخوردارند؛ و او در ۳۰ مارس ۲۰۲۵ در آستانه به دنیا آمده است. برای چشم ناآشنا ممکن است چنین به نظر برسد که حیوان نوعی زالی دارد، اما اینگونه نیست.
پوشش بدن او دارای یک اثر نوری است؛ ظریفترین موهای بدنش نور را میشکنند و درخشش ساتنمانند، تقریبا ماوراییای ایجاد میکنند. در فرهنگ استپ، اسب ایزابلین همواره نشانهای خوشیمن و پیامآور بخت و کامیابی به شمار میرفته است؛ و این هم عجیب نیست، چون چنین رنگی حتی در میان آخالتکهها نیز بسیار نادر است.
پوشش درخشان و ظاهر نجیب او به موضوع بحث در شبکههای اجتماعی و نشریههای بینالمللی تبدیل شده است.
یک روزنامه محلی قزاقستانی مینویسد: «آقژان صرفا اسب آسمانیِ دشت بزرگ نیست. او استعارهای از قزاقستان مدرن است؛ جایی که مسئولیتپذیری شهروندی و ارزشهای اخلاقی نقشی کلیدی در شکلگیری هویت شهری و خودآگاهی ملی دارند.»
نام آقژان، به معنای «جان پاک»، شبیه شعار یک عصر تازه به گوش میرسد؛ عصری که در آن، تجمل واقعی توانایی صادق ماندن، توجه به محیط زیست و مسئولیتپذیری در زندگی روزمره است.
بر اساس سنت قزاق، توقایف بهعنوان رئیس کشور، سرپرست اصطبلهای ریاستجمهوری است. در این اصطبلها اسبهای ویژه بسیاری نگهداری میشود، از جمله اسبهای عربیای که از سوی رهبران خارجی، مانند قطر، به قزاقستان اهدا شدهاند. رئیسجمهور تاکید کرد که مرتب به اصطبلها سر میزند و شخصا در مراقبت از حیوانها، از جمله تغذیه آنها، مشارکت میکند.
توقایف همچنین بر اهمیت اسب در فرهنگ قزاق تاکید کرد. او گفت که اسبها بهطور سنتی جایگاه ویژهای در زندگی مردم دارند و از این رو، توسعه اسبپروری و ورزشهای سوارکاری شایسته توجه ویژه است.
او اغلب از موضوع مراقبت از اسبها برای ترویج ورزشهای سوارکاری و همچنین افزایش آگاهی درباره حقوق حیوانات استفاده میکند و از مردم میخواهد در برابر بدرفتاری با حیوانات رویکردی بدون تساهل داشته باشند و عاملان را مستوجب پیگرد کیفری بدانند.
در ده ماه گذشته، قزاقستان با موفقیت نخستین مرحله از پروژه بازگرداندن اسب پرژوالسکی به استپ را به پایان رسانده است؛ اسبی که بهطور سنتی بهعنوان نیای از نظر ژنتیکی دستنخورده اسبهای امروزی شناخته میشود.
با این حال، علم مدرن بر این باور است که این اسب تنها یکی از نیاکان اسبهای امروزی است. در هر صورت، این اسبهای وحشی اکنون در منطقه حفاظتشده دولتی آلتیندالا در مرکز قزاقستان در چارچوب یک برنامه بزرگ معرفی مجدد به طبیعت قرار دارند. پس از آنکه این گونه بهمدت ۲۰۰ سال در منطقه منقرض شده بود، تلاش بینالمللی ۲۲ اسب را از مراکز پرورش اروپایی به این ذخیرهگاه منتقل کرده است؛ با هدف ایجاد جمعیتی خودکفا با حدود ۴۰ اسب تا سال ۲۰۲۹.