ژتیسو یکی از متنوعترین مناطق قزاقستان است که در سفری واحد بیابان، کوه، آبشار، دریاچه و بناهای کهن را در خود جمع کرده است. در این گوشه شگفتانگیز آسیای مرکزی چه میتوان دید؟
قزاقستان، بزرگترین کشور آسیای مرکزی، معمولا با دشتهای وسیع شناخته میشود اما بخش زیادی از زیبایی طبیعی این کشور هنوز کشف نشده باقی مانده است. یکی از بهترین نمونهها، منطقه ژتیسو است.
آگهی
آگهی
این گوشه از جنوب شرق قزاقستان در یک سفر، بیابانها، جنگلها، آبشارها، دریاچههای کوهستانی، پیستهای اسکی، بناهای کهن و محوطههای باستانشناسی را کنار هم جمع کرده است. برای درک این که چرا ژتیسو تا این حد متنوع است، باید از موقعیت جغرافیایی آن شروع کرد.
این منطقه با چین مرز مشترک دارد و مدتهاست که پل ارتباطی میان شرق و غرب بوده است. ژتیسو به عنوان بخشی از جاده ابریشم باستانی، مردمان، فرهنگها و کالاهای نقاط مختلف جهان را به هم پیوند میداد.
شگفتیهای طبیعی آلتاو دزونگار
رشتهکوه آلتاو دزونگار یکی از کمارزشگذاریشدهترین مناطق کوهستانی قزاقستان است. این رشتهکوه که در امتداد مرز قزاقستان با چین کشیده شده، دریاچههای آلپی، یخچالهای طبیعی، آبشارها و جنگلهای انبوه را در خود جای داده است.
آلتاو دزونگار جای بسیار مناسبی برای پیادهروی و کشف طبیعت است. هر بهار، روستاهای اطراف جشن شکوفه سیورز را برگزار میکنند؛ جشنی که به سیب وحشی سیورز اختصاص دارد.
مطالعات ژنتیکی نشان میدهد این گونه، نیاکان اصلی سیبهای امروزی است. این جشن فرصتی است برای قدمزدن در میان باغهای شکوفهزده، چشیدن غذاهای محلی و لذت بردن از موسیقی سنتی.
یکی از چشمگیرترین ویژگیهای این رشتهکوه، دروازه دزونگار است؛ گذرگاه طبیعی کوهستانی به طول حدود ۵۰ کیلومتر. در سده سیزدهم، سپاه چنگیزخان هنگام فتح سرزمینهای آسیای مرکزی از این مسیر راهبردی استفاده میکرد.
از دیدنیترین مقاصد آلتاو دزونگار، دریاچه ژاسیلیکول و آبشار بورخان بولاک است.
نام دریاچه ژاسیلیکول در زبان قزاقی به معنای «دریاچه سبز» است و به آب زمردین خود شهرت دارد. این دریاچه که با جنگلها و قلههای کوهستانی احاطه شده، مقصد محبوبی برای پیادهروی، کمپزدن و عکاسی است.
پارک ملی آلتین امیل
پارک ملی آلتین امیل که میان تالدیکورگان و آلماتی قرار گرفته، بیش از هر چیز به «تپه شنی آوازخوان» خود معروف است. اما چرا این تپه میخواند؟ وقتی شنها از شیب تپه سرازیر میشوند، دانههای شن به هم ساییده میشوند و صدا تولید میکنند. برای شنیدن این صدا باید تا نوک تپه بالا بروید و در مسیر برگشت پایین بیایید.
بسیاری این صدا را به ساز سنتی قزاقی «قوبیز» شبیه میدانند و بعضی دیگر میگویند بیشتر یادآور نوای فلوت یا حتی زمزمه موتور هواپیما است.
کمی آن طرفتر، کوههای گچی آکتائو چهرهای کاملا متفاوت از طبیعت را نمایان میکنند. لایههای سفید، زرد، صورتی و سرخرنگ این کوهها حدود ۴۰۰ میلیون سال پیش شکل گرفتهاند؛ زمانی که این منطقه زیر آب یک اقیانوس باستانی قرار داشت.
بازدیدکنندگان میتوانند در قالب تورهای روزانهای که از آلماتی یا تالدیکورگان حرکت میکند، تپه شنی آوازخوان و کوههای آکتائو را ببینند.
دریاچه آلاکول
دریاچه آلاکول از محبوبترین مقاصد ساحلی قزاقستان است. اما مدتها پیش از آن که به یکی از نقاط پرطرفدار تعطیلات تبدیل شود، مردم برای دلیل دیگری به اینجا میآمدند. این دریاچه به آبهای سرشار از مواد معدنی و گلولای درمانی خود معروف است.
در دوران شوروی، کیهاننوردان پس از ماموریتهای طولانی فضایی برای بازیابی توان خود به دریاچه آلاکول میآمدند. پس از حادثه هستهای چرنوبیل در سال ۱۹۸۹ نیز این دریاچه به محل بهبودی و درمان کودکان آسیبدیده تبدیل شد.
امروز در امتداد ساحل، مجموعه متنوعی از هتلها، میهمانخانهها و تفریحگاهها در دسترس است. رسیدن به دریاچه با پروازهای فصلی از آستانه و آلماتی یا از راه زمینی از تالدیکورگان آسان است.
دریاچه بلخاش
تصور کنید دریاچهای را که یک سمت آن آب شیرین و سمت دیگر آن آب شور باشد. این همان دریاچه بلخاش است؛ یکی از پدیدههای طبیعی نادر در جهان.
این دریاچه که بیش از ۶۰۰ کیلومتر در جنوب شرق قزاقستان امتداد دارد، عملا به دو بخش مجزا تقسیم شده است؛ آب شیرین در غرب و آب شور در شرق.
فراتر از این جغرافیای غیرمعمول، دریاچه بلخاش مقصد محبوب تابستانی برای مردم محلی است. گردشگران برای استفاده از ساحل، ماهیگیری و قایقسواری به اینجا میآیند.
مسجد چوبی ژارکند
علاوه بر پارکهای ملی و شگفتیهای طبیعی، ژتیسو میزبان بناهای تاریخی چشمگیر هم هست. یکی از تاثیرگذارترین آنها مسجد چوبی ژارکند است.
این مسجد در نزدیکی مسیرهای بازرگانی تاریخی میان قزاقستان و چین قرار دارد و نشان میدهد چگونه سنتها، ادیان و سبکهای معماری گوناگون در امتداد جاده ابریشم به هم رسیدهاند.
در نگاه اول، مسجد ژارکند بیشتر به معبدی چینی شباهت دارد تا مسجدی سنتی. ساخت این بنا به حدود سال ۱۸۸۶ برمیگردد؛ زمانی که ژارکند آبادی کوچکی با جمعیت اویغور بود. تمام سازه مسجد بدون استفاده از حتی یک میخ ساخته شده است.
امروز این مسجد کاربری موزه دارد و هر روز از ساعت ۹ صبح تا ۴:۳۰ بعدازظهر باز است.
چرا خورگوس دروازه جاده ابریشم مدرن است؟
وقتی صحبت از جاده ابریشم و دروازه دزونگار میشود، نباید فراموش کرد که این مسیرها امروز هم به شکلی دیگر وجود دارند.
مسیر قدیمی کاروانهای شتر اکنون به دالان بازرگانی خورگوس (مرکز بینالمللی همکاری مرزی) تبدیل شده است؛ یکی از بزرگترین بندرهای خشک جهان و دروازهای مهم برای تجارت میان چین، آسیای مرکزی و اروپا.
هنگام قدمزدن در خورگوس، گاهی تشخیص این که مرز یک کشور کجا تمام میشود و کشور دیگر از کجا شروع میشود دشوار است. در اینجا هم زبان قزاقی و هم چینی را میشنوید، تابلوها به زبانهای مختلف نوشته شده و خریداران، بازرگانان و گردشگران دو سوی مرز کنار هم دیده میشوند.
بسیاری تنها برای خرید در منطقه معاف از عوارض به اینجا میآیند و بعضی دیگر برای تجربه یکی از غیرمعمولترین مناطق مرزی جهان.
سنگنگارههای باستانی
اگر میخواهید بیشتر در زمان به عقب برگردید، راهی سنگنگارههای باستانی ژتیسو شوید. این نگارهها که هزاران سال پیش بر صخرهها حک شدهاند، صحنههای شکار، حیوانات وحشی، آیینها و پیکرههای مرموز با سرهای خورشیدمانند را نشان میدهند.
این حجاریهای باستانی داستان جوامع عصر برنز و نخستین جامعههای کوچنشین را روایت میکنند و بسیاری از آنها هنوز به خوبی حفظ شدهاند.
از میان دیدنیهای کمتر شناختهشده ژتیسو میتوان به «سنگ بودا» در نزدیکی تکلی اشاره کرد. این که چه کسی آن را ساخته هنوز مشخص نیست. بر بدنه این سنگ، کتیبهای بودایی به خط تبتی حک شده که گمان میرود در سده هفدهم یا هجدهم ایجاد شده باشد.
ژتیسو به تدریج به مقصدی برای ورزشهای ماجراجویانه هم تبدیل میشود. رودخانههای کوهستانی این منطقه برای رفتینگ ایدهآل است و قلهها و درههای اطراف، شرایط مناسبی برای پاراگلایدر، صعود و پیادهروی فراهم میکنند.
چه علاقهمند به طبیعت باشید، چه تاریخ یا ماجراجویی در فضای باز، ژتیسو ترکیبی کمنظیر از مناظر و تجربهها را کنار هم آورده است؛ ویژگیای که این منطقه را به یکی از متمایزترین مقاصد آسیای مرکزی تبدیل میکند.