مسیر پیادهروی ۱۶۰۰ کیلومتری در سراسر رومانی امتداد دارد و از ۴۰۰ روستا در ۲۰ منطقه قومی و فرهنگی مختلف عبور میکند.
هوای نمناک از زیر بارانیام نفوذ کرده و کاملا سرمایم کرده، اما جلوتر نجاتم منتظر است؛ میزی تراشیدهشده از چوب و چند نیمکت چوبی زیر سقفی کوچک.
آگهی
آگهی
گروه کوهنوردی لرزان ما زیر این سازه به هم چسبیده است؛ باد را چندان قطع نمیکند، اما خیلی طول نمیکشد که حالوهوایمان حسابی بهتر میشود.
در «پاپاس لا کوزما» توقف کردهایم؛ استراحتگاهی که در دل کوههای کارپات شرقی در منطقه بوکووینای رومانی هم به عنوان محل اقامت کوهنوردان عمل میکند.
کوزما کراچیونیاک، این چوپان، و خانوادهاش یکی از حدود ۵۰۰ میزبانی هستند که در امتداد مسیر ۱۶۰۰ کیلومتری «ویا ترانسیلوانیکا» به رهروان خوراک یا محل خواب میدهند.
گرمای مهماننوازی پدر و پسری که کلاههایشان با پری آراسته است خیلی زود ما را گرم میکند؛ آنها پیش از هر چیز برایمان «افیناتا»، نوعی لیکور از زغالبلوهای وحشی میآورند و بعد بشقابی پر از پنیر و سوسیس خانگی، دنبه، تخممرغ آبپز و نان فراوان.
بعد از چای داغ و دوناتهای خانگی، گشتی کوتاه در خانه و انبار علوفهای که کوهنوردان میتوانند در آن شب را بگذرانند به ما نشان میدهند.
ویا ترانسیلوانیکا چیست؟
«پاپاس لا کوزما» بهترین مقدمه برای آشنایی با مسیر Via Transilvanica است؛ مسیری که به صورت مورب از عرض رومانی میگذرد و ایده و اجرای آن حاصل تشکل «تاشولیاسا سوشال» است.
این سازمان مردمنهاد بدون هیچ بودجهای از دولت یا اتحادیه اروپا و تنها با تکیه بر تیم اصلی، داوطلبان، حامیان مالی و کمکها این شاهکار را عملی کرد.
این مسیر پیادهروی بیش از آن که یک ابتکار گردشگری باشد، به عنوان پروژهای اجتماعی طراحی شد که با هدف اصلی انجمن یعنی تقویت جوامع محلی و حفاظت از محیط زیست همخوان است.
ایده ویا ترانسیلوانیکا این بود که دوباره به روستاها و اجتماعات کوچک جان بدهد؛ مسیری که از حدود ۴۰۰ روستا در ۲۰ منطقه قومی و فرهنگی مختلف میگذرد و به همین خاطر لقب «مسیر پیونددهنده» را گرفته است؛ جاهایی که بهویژه از مهاجرت ساکنان به شهرها یا خارج از کشور آسیب دیدهاند.
تنها «پاپاس لا کوزما» مثلا فصل گذشته از حدود ۱۵۰۰ کوهنورد میزبانی کرده است.
کار روی بهبود و گسترش این مسیر همچنان ادامه دارد. در سال ۲۰۲۶، انجمن بخشهایی از مسیر در منطقه بوکووینا را بهسازی میکند، از جمله تغییر دادن بعضی از مراحل در جاهایی که مسیر بر اثر بدی هوا آسیب دیده است.
همچنین بعضی قسمتها را برای دسترسی آسانتر تغییر مسیر دادهاند و امتداد ۲۰۰ کیلومتری تازهای تا شهر تاریخی براشوف در منطقه ترانسیلوانیا افزودهاند.
آلین اوشریو، رئیس تاشولیاسا سوشال، وقتی در مقر این پروژه توقف میکنیم به ما میگوید: «این هرگز یک پروژه گردشگری نبوده است؛ همیشه درباره داوطلبی و جوانان بوده، درباره انجام کاری معنادار برای جامعه.»
به کوهنوردان توصیه میشود سری هم به مقر انجمن در نزدیکی بیستریتسا بزنند؛ جایی در میان چمنزارهای کوهستانی که میتوان در آنجا غذای داغ خورد، شب را ماند و معمولا چند نفر از داوطلبان را هم دید.
ما هم برای آن که برای مرحله بعدی پیادهروی نیرو بگیریم، سوپ قارچ و خامهترش و دسری پرکالری و سرخکرده به نام «پاپاناش» میخوریم.
پیادهروی در «سوئیس شرق»
به رهبری شرکت تورگردانی «اینتریپید تراول»، بخشهایی کمتر پیمودهشده در شمال مسیر را میگردیم؛ بخشهایی که به گفته یولیان گابور، داوطلب تاشولیاسا و از دستاندرکاران ایجاد ویا ترانسیلوانیکا، از زیباترین قسمتهای آن به شمار میروند.
در سه روز پیادهروی در میان منطقه بوکووینا، که به «سوئیس شرق» معروف است، از جنگلهای عمیق راش، بلوط و صنوبر، دشتهای وسیع پر از گلهای وحشی غرق در آفتاب و دیدن گاوهایی با زنگوله بر گردن لذت میبریم.
در کنار علامت T نارنجی که مسیر ویا ترانسیلوانیکا را نشان میدهد، هشدارهای متعدد درباره حضور خرسها پس از غروب هم به چشم میخورد. خوشبختانه با هیچ خرسی روبهرو نمیشویم، اما در عوض پرندگان، پروانهها، مارمولکها و یکی دو مار در مسیر کم نیستند، به اضافه چند اسب که ارابه میکشند.
هر ظهر، غذاهای خشک و بیمزه معمول سفرهای پیادهروی را فراموش میکنیم و در عوض خودمان را مهمان خوراکیهای خانگی لذیذ میکنیم؛ مثل پنیر تازه با مربای پاپریکا در کلبه «جیجی اورسو» و «سرماله» ـ دلمه کلم پر از گوشت چرخکرده ـ در رستوران «لا موارا بوکووینا».
بخشی از لذت این توقفها گپزدن با صاحبان این جاها، دیدن شوقشان از میزبانی کوهنوردان و نوشیدن یکی دو شات دیگر افیناتا در کنار هم است.
همین جاها، همراه با مهمانخانههای روستاها و شهرها، جایی است که کوهنوردان میتوانند در دفترچه سفر خود برای هر مرحلهای که پیمودهاند مهر بگیرند؛ دفترچهای که آن را میتوانند از بیش از ۵۰ نقطه در مسیر، از جمله فروشگاهها، میزبانها و جاذبههای فرهنگی، تهیه کنند.
صومعههای نقاشیشده و تخممرغهای نقاشیشده
بخش بوکووینای مسیر ویا ترانسیلوانیکا برای کسانی هم که میخواهند درباره تاریخ فرهنگی رومانی بدانند ایدهآل است.
در دو تا از صومعههای نقاشیشده رومانی که در فهرست یونسکو ثبت شدهاند، یعنی سوچویتا و مولدوویتا، توقف میکنیم؛ جایی که هم نمای بیرونی و هم فضای داخلی آنها سراسر پوشیده از صحنههای مذهبی پیچیده و پررنگی است که به سده شانزدهم و اوایل سده هفدهم بازمیگردد.
در شهر مولدوویتا همچنین در خانه ویوریکا سمنیوک با سنت نقاشی روی تخممرغها با طرحهایی به همان اندازه ظریف و چشمگیر آشنا میشویم.
در خود مسیر پیادهروی هم کمکم مشتاق میشویم ببینیم روی سنگ کیلومترشمار بعدی چه طرحی کندهکاری شده است؛ هر یک از این سنگها را هنرمندی حجاری کرده و روی آنها از جنگجویان یونانی و چهرهای به سبک پیکاسو گرفته تا قورباغهای با تاج و گوزنی باشکوه دیده میشود.
به قول گابور، ویا ترانسیلوانیکا هم یک ابتکار اجتماعی است، هم تجربهای گردشگری شگفتانگیز و هم احتمالا بزرگترین گالری هنری روباز جهان.
ربکا آن هیوز مهمان اینتریپید تراول (منبع به زبان انگلیسی) بود؛ شرکتی که در ماه مه برنامه «پیادهروی در رومانی: ویا ترانسیلوانیکا» را راهاندازی کرد و در حال حاضر تنها برگزارکننده تور در سطح جهان است که به بخش شمالی این مسیر سر میزند.
قیمت این بسته ۱۰ روزه از ۱۶۱۶ پوند برای هر نفر (۱۸۷۲ یورو) آغاز میشود و شامل اقامت، حملونقل زمینی، خدمات راهنمای محلی، پیادهرویهای هدایتشده و بخشی از وعدههای غذایی و فعالیتهای دیگر است.
تاشولیاسا سوشال شریک تازه «بنیاد اینتریپید» ـ نهاد غیرانتفاعی این شرکت ـ است و به مسافران امکان میدهد مستقیما از این انجمن و توسعه این مسیر حمایت کنند.