یک گزارش جدید میگوید عوامل خطرساز روانیاجتماعی از جمله ساعات کار طولانی، ناامنی شغلی و آزار و زورگویی در محیط کار، محیطهای کاری زیانبار برای سلامت جسمی و روانی افراد ایجاد میکنند.
براساس گزارش جدید سازمان بین المللی کار (منبع به زبان انگلیسی) (ILO) وابسته به سازمان ملل، هر سال بیش از ۸۴۰ هزار نفر بر اثر مشکلات سلامتی ناشی از خطرهای روانیاجتماعی در محیط کار از جمله ساعات کار طولانی، ناامنی شغلی و آزار در محل کار جان خود را از دست میدهند.
آگهی
آگهی
در این گزارش آمده است که خطرهای روانیاجتماعی مرتبط با کار عمدتا با بیماریهای قلبیعروقی و اختلالهای سلامت روانی از جمله خودکشی مرتبط است.
مانال عزی، مسئول تیم سیاستگذاری و نظامهای ایمنی و بهداشت شغلی (OSH) در سازمان بین المللی کار گفت: «خطرهای روانیاجتماعی به یکی از مهمترین چالشها برای ایمنی و سلامت شغلی در دنیای مدرن کار تبدیل شده است.»
او افزود: «بهبود محیط کار از نظر عوامل روانیاجتماعی نه تنها برای حفاظت از سلامت روانی و جسمی کارگران ضروری است بلکه برای تقویت بهرهوری، کارکرد سازمانها و توسعه پایدار اقتصادی هم اهمیت دارد.»
کار هویت، پیوندهای اجتماعی و امنیت اقتصادی را شکل میدهد و نحوه طراحی و سازماندهی آن تعیین میکند که آیا منسجم و دارای منابع کافی است یا این که تقاضاهای بیش از حد، ابهام در نقشها و احساس بیعدالتی به سلامت آسیب میزند.
بهای سنگین برای سلامت
این گزارش برآورد میکند که مخاطرات سلامتی هر سال به از دست رفتن نزدیک به ۴۵ میلیون سال عمر همراه با ناتوانی (DALY) منجر میشود و اثر ترکیبی بیماریهای قلبیعروقی و اختلالهای روانی معادل از دست رفتن ۱.۳۷ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان در هر سال است.
فقط در اروپا، سازمان بین المللی کار از ۱۱۲ هزار و ۳۳۳ مرگ، نزدیک به شش میلیون سال عمر از دست رفته همراه با ناتوانی و ۱.۴۳ درصد کاهش تولید ناخالص داخلی خبر داده است.
به نوشته نویسندگان، بیماریهای قلبیعروقی مسئول بیشتر مرگهای قابل انتساب هستند، با این حال مجموع سالهای عمر سالم از دست رفته در مورد اختلالهای روانی بیشتر است.
بنابر برآورد سازمان جهانی بهداشت (WHO)، افسردگی و اضطراب هر سال حدود ۱۲ میلیارد روز کاری از دست رفته به جا میگذارد.
شایعترین مشکلات شامل افسردگی، اختلالهای اضطرابی، فرسودگی شغلی، اختلالهای خواب و خستگی است.
چالشهای سلامت روان همچنین میتواند از طریق سازوکارهای ناسالم مقابله با استرس و خستگی، به سلامت جسمی آسیب بزند.
مشکلات در محیط کار میتواند به رفتارهایی مانند سیگار کشیدن، مصرف الکل، پرخوری و کمتحرکی دامن بزند که خود زمینهساز چاقی، فشار خون بالا و دیگر بیماریهای مزمن است.
نویسندگان نوشتند: «شواهد همچنین نشان میدهد رفتارهای مرتبط با سلامت و خطرهای روانیاجتماعی در طول زمان بر هم اثر میگذارند و رفتارهای ناسالم، پیامدهای منفی سلامتی ناشی از قرار گرفتن در معرض استرسهای روانیاجتماعی را تقویت و تشدید میکند.»
مهمترین عوامل آسیب در محیط کار چیست؟
این گزارش، ساعات کار طولانی، زورگویی و قلدری، فشار شغلی، نابرابری میان تلاش و پاداش، ناامنی شغلی و خشونت و آزار را از مهمترین عوامل تضعیف سلامت شاغلان برمیشمارد.
به گفته نویسندگان، «باید به یاد داشت که ساعات کار طولانی، به عنوان یک عامل خطر روانیاجتماعی مهم که با افزایش خطر بیماری قلبی و سکته مغزی همراه است، همچنان بسیار رایج است.»
سازمان بین المللی کار برآورد میکند در سطح جهان ۳۵ درصد کارگران بیش از ۴۸ ساعت در هفته کار میکنند.
پژوهش سازمان جهانی بهداشت نشان داده است کار کردن ۵۵ ساعت در هفته یا بیشتر، در مقایسه با ۳۵ تا ۴۰ ساعت کار در هفته، با حدود ۳۵ درصد افزایش خطر سکته مغزی و ۱۷ درصد افزایش خطر مرگ ناشی از بیماری ایسکمیک قلب ارتباط دارد.
در این گزارش، زورگویی و دیگر اشکال آزار و خشونت نیز به عنوان یکی از دغدغههای اصلی برجسته شده است.
در این گزارش آمده است که در سطح جهان ۲۳ درصد کارگران در طول دوره کاری خود دستکم یک نوع خشونت یا آزار را تجربه کردهاند و خشونت روانی با شیوع ۱۸ درصدی رایجترین نوع آن است.
چه میتوان کرد
دیجیتالی شدن، هوش مصنوعی، کار از راه دور و الگوهای جدید اشتغال، محیط کار از نظر عوامل روانیاجتماعی را دگرگون کرده است و سازمانها را ملزم میکند خطرها را شناسایی و اقدامات پیشگیرانه اجرا کنند.
این اقدامات باید نحوه طراحی، سازماندهی و مدیریت کار را در بر بگیرد، از جمله مدیریت حجم کار، شفافیت نقشها، سطح نیروی انسانی و ساعات کار.
در مواردی که پیشگیری کافی نیست، سازمان بین المللی کار خواستار حمایت بهموقع و بدون برچسبزنی است؛ از جمله دسترسی به خدمات حمایتی، تطبیق موقت شرایط کار، مداخله واحدهای سلامت شغلی و روند عادلانه بازگشت به کار.